Necijanogene srčane mane su bolesti kod kojih se tipično ne javlja
cijanoza. U toj grupi su različine anomalije sa komunikacijama između
sistemske i plućne cirkulacije, tzv. šant lezije. Obzirom da je pritisak u levoj
polovini srca znatno veći od desne, šant je levo desnog smera (LD šanta). Kod
tih oboljenja se u toku prirodne istorije bolesti može, kao komplikacija, razviti
plućna hipertenzija sa reverzijom šanta i tada se klinički pojavljuje i cijanoza.

2.1.

Atrijalni septalni defekt

Atrijalni septalni defekt (ASD) čini oko 10% svih srčanih mana, a
veoma često se kombinuje sa ostalim USM. Često je familijarna bolest, sa
dominantnim tipom nasleđivanja.

Definicija i morfološke karakteristike

Atrijalni septalni defekt predstvlja otvor na interatrijalnom septumu (IAS) preko koga
direktno komuniciraju leva i desna pretkomora. Interatrijalni septum ima kompleksan
embrionalni razvoj, pri čemu se  defekt formira ili zbog izostanka rasta septma  ili
izražene   reapsorbcije   tkiva.   Pored   toga,   kod   oko   20   do   25%   osoba   ne   dođe   do
srastanja   listova   septuma   u   fosi   ovalis,   tako   da   postoji   minimalna   interatrijalna
komunikacija koju nazivamo otvoren fora men ovalae (foramen ovalae apertum).

Prema lokalizaciji defekti se klasifikuju na sledeće tipove (Slika 2):

a. ASD tip sekundum, koji su najčešći, lokalizovani su u predelu fose ovalis.

b. ASD tip primum, lokalizovan u distalnom delu septuma, neposredno uz
atrioventrikularne valvule. Ti defekti su najčešće deo kompleksnije anomalije, tzv.
atrio-ventrikularnog kanala.

c. ASD tip sinus venosus, lokalizovani u blizini utoka gornje šuplje vene i desne
gornje plućne vene, često udruženi sa parcijalnim anomalnim utokom ili drenažom
plućnih vena.

d. ASD donji kavalni tip, u blizini utoka donje šuplje vene.

Slika 2.

Shematski prikaz različitih tipova ASD-a

1 - ASD tip secundum
2 - ASD tip sinus venosus
3 - ASD donji kavalni tip
4 - ASD tip sinus coronarius
5 - ASD tip primum

Hemodinamske karakteristike

Osnovna   karakteristika   svih   tipova   ASD-a   je   postojanje   levodesnog   (LD)   šanta.
Arterijska krv iz leve pretkomore, tokom celog srčanog ciklusa, a dominantno tokom
dijastoje odlazi u desnu pretkmoru, a potom desnu komoru i plućnu arteriju.  Volumen
šanta   zavisi   od   veličine   defekta,   komplijanse   desne   komore   i   plućne   vaskularne
rezistencije.   Kao posledica toga, tipično se javlja dilatacija desne polovine srca i
plućne   arterije   (Slika   6.).     Kod   velikih   defekata   je   ključan   problem   volumen
opterećenje desnog srca i pluća.  Plućna hipetenzija se jako retko razvija, posebno u
detinjstvu.

Slika 3.

Shematski prikaz atrijalnog septalnog defekta