UNIVERZITET U SARAJEVU
FARMACEUTSKI FAKULTET
NEFELOMETRIJA I TURBIDIMETRIJA
SEMINARSKI RAD
Mentor: Prof.dr Aida Šapčanin Studenti: 1. Hodžić Selma
2. Hodžić Velida
3. Hurić Rijalda
4. Huskić Ema
5. Ibreljić Mediha
6. Islamagić Emir
7. Jerlagić Azra
Sarajevo, maj 2013.
1
Sadržaj :
1. Nefelometrija..........................................................................................................................4
3.1.Turbidimetar.................................................................................................................7
3.2. Nefelometar.................................................................................................................8
5.1. Turbidimetrijsko određivanje kazeina u rastvoru.....................................................10
5.2.Određivanje koncentracije sulfatnih iona u vodi.......................................................11
6.1.Imuno-nefelometrija...................................................................................................13
6.2.Imuno-turbidimetrija.................................................................................................. 14
6.3.Određivanje visoko osjetljivog C-reaktivnog proteina..............................................14
7.
Zaključak
3
UVOD
Turbidimetrija i nefelometrija spadaju u nesprektroskopske instrumentalne metode analize
zajedno sa polarimetrijom i refraktometrijom.
Ako bi htjeli da shvatimo značenje imena ove dvije metode,onda možemo reći da
turbidimetrija odnosno pridjev
turbid
znači mutan(zamućen) dok nefelometrija (grč.
nefelos
)
znači oblak. Turbidimetrija i nefelometrija su metode kojima se određuje koncentracija
čestica u suspenziji. Zasnivaju se na elastičnom raspršivanju elektromagnetskog zračenja na
suspendiranim česticama u otopini. Mjeri se smanjenje intenziteta prolaznog zračenja ili
intenzitet raspršenog zračenja kao posljedica sudara sa česticama. Raspršivanje
elektromagnetskog zračenja na suspendiranim česticama se često zove i Tyndallov efekat.
Međutim, raspršenje može biti i Rayleighovog, Debyeovog ili Mieovog tipa, u zavisnosti od
veličine čestica. Ako je dimenzija čestica reda veličine talasne dužine upadnog zračenja ili
manja, zračenje će se raspršivati, ali ako je manja doći će do refleksije. Optimalna veličina
čestica da bi došlo do raspršivanja je od 100 do 1000 nm, što odgovara veličini koloida.
U nastavku ovog seminarskog rada ćemo detaljnije objasniti spomenute metode. Dakle, reći
ćemo nešto više o turbidimetriji i nefelometriji, uređajima za mjerenje koji se koriste u ovim
metodama (turbidimetar i nefelometar) te o primjeni ovih metoda u farmaciji i medicini što
nam je od velikog značaja.
4
1. Nefelometrija
Nefelometrija je tehnika za određivanja mutnoće uzorka putem propuštanja svjetlosti kroz
njega. U nefelometriji, za razliku od turbidimetrije, mjerenje intenziteta svjetlosti se vrši pod
uglom u odnosu na pravac izvora svjetlosti. Ova tehnika je u širokoj upotrebi u kliničkim
laboratorijama, jer se ona relativno lako može automatizovati. Ona je bazirana na principu da
razblažena suspenzija malih čestica rasipa svjetlost (obično lasersku svjetlost) propuštenu
kroz nju, umjesto da je jednostavno apsorbuje. Količina rasipanja se određuje sakupljanjem
svjetlosti pod uglom od obično 70 ili 75 stepeni. Nefelometrija se koristi u imunologiji za
određivanje nivoa IgM, IgG i IgA. Antitijela i antigeni se pomiješaju u koncentracijama na
kojima se samo mali agregati formiraju, tako da se oni ne istalože brzo. Količina rasute
svjetlosti se mjeri i poredi sa rasutom količinom standardne disperzije.
U nefelometriji se mjeri intenzitet elastično raspršenog zračenja na koloidnim česticama pod
uglom, uglavnom od 90
o
, na smjer inicijalne zrake. Intenzitet raspršenog zračenja
proporcionalan je zamućenju otopine. Instrumenti za nefelometrijska mjerenja su posebni
instrumenti s vrlo stabilnim izvorima zračenja, kivete su ili okrugle gdje zračenje dolazi kroz
dno a mjeri se raspršeno kroz stijenku cilindra, ili slične kao kod molekularne luminiscencije,
a detektori su fotomultiplikatorske cijevi, a detektori su fotomultiplikatorske cijevi.
Slika 1. Blok shema nefelometra s okruglim kivetama
Nefelometrijska mjerenja su pogodna za analizu otopina slabog zamućenja.
Sustavi se, ukoliko se određuje zamućenje, kalibriraju sa suspenzijama formazina (polimerni
spoj, primarni standard za kalibraciju) ili sa sekundarnim standardima koji mogu biti stakleni
štapovi raznog stupnja neprozirnosti i na taj način simuliraju zamućene sustave. Suspenzije
formazina su po boji slične mlijeku.
Oprez!
Za formazin postoji vjerojatnost da je
kancerogen. Ako je mjerenje zamućenja u funkciji zamjene dugotrajnog gravimetrijskog
određivanja, sustav se kalibrira kao i svako relativno instrumentalno određivanje jednim od
naprijed objašnjenih postupaka kalibracije.
