Nega bolesnika sa decijom paralizom

UNIVERZITET U NIŠU

MEDICINSKI FAKULTET

NEGA BOLESNIKA SA DEČIJOM

PARALIZOM

- DIPLOMSKI RAD-

Mentor, Autor,

Prof.dr Žarko Ranković Dušan Milenković

NIŠ, mart 2014.

SADRŽAJ

UVOD 03

EPIDEMIOLOGIJA 04

PATOGENEZA 04

ODRŽAVANJE DISAJNIH PUTEVA 05

BORBA PROTIV SEKUNDARNIH KOMPLIKACIJA 06

PATOANATOMESKE PROMENE 08

NEPARALITIČKI OBLICI 13

KOMPLIKACIJE 13

DIJAGNOZA 14

PROFILAKSA 14

IMUNITET 15

REZIME 16

LITERATURA 18

EPIDEMIOLOGIJA

Izvor infekcije je oboleo čovek ili rekonvalescent. Pošto se bolest najčešće javlja

u atipičnom obliku (bez paraliza), pod kliničkom slikom angine ili enteritisa, takvi
bolesnici su od najvećeg epidemiološkog značaja.

Bolesnik izlučuje viruse preko nazofarinska veoma kratko (do 7 dana) a putem

fecesa 4-6 sedmica, ponekad i duže do 6 meseci. Put širenja infekcije je feko-oralan,
najčešće kontaktan. Infekcija se širi uglavnom indirektno preko vode i namirnica (povrće,
voće, mleko itd). Virus se brzo prenosi na osobe koje nisu imune, tako da se obično raširi
u velikoj meri pre nego što se pojave oboleli od paralize.

Najveće izlučivanje virusa nastaje pred sam početak i tokom prve dve nedelje

posle pojave paraliza. Virus se može izlučivati na mahove mesec i više dana posle
infeckije. Bolest ima sezonski karakter javljanja, najčešće u leto i ranu jesen kod dece
mlađeg uzrasta.

Preležana bolest, kao i primena žive oralne vakcine, ostavlja trajan tip specifičan
imunitet. Novorođenčad majki koje imaju visok nivo antitela protiv poliovirusa su
zaštićena prvih nekoliko nedelja života.

Poliomijelitis se pojavljuje širom sveta, osim tamo gde je virus eleminisan,
odnosno na zapadnoj polulopti, u većini industrijski razvijenih zemalja. Incidencija je
sada najveća u zemljama u razvoju, naročito tamo gde je obuhvat vakcinacijom nizak a
sanitarni uslovi loši.

Poslednja epidemija poliomijelitisa u Srbiji je zabeležena 1956. i 1960. godine.

PATOGENEZA

Infekcija se odigrava fekalnooralnim, izuzetno kapljičnim putem. U daljem toku

patogeneze mogu se pratiti tri faze:

1.Digestivna faza

- virusi se razmnožavaju u epitelu nazofarinksa, tankog creva i

mezenterijalnih limfnih žlezdi, zatim ulaze u krvotok.

2.Faza viremije

- mali broj virusa ulazu krvotok, nastaje mala viremija i hematogena

diseminacija uzročnika. Putem krvi virusi odlaze do ekstraneuralnih tkiva RES-a (jetra,
slezina, limfoglandule, kosna srž). U najvećem broju slučajeva infekcija se zaustavlja na
ovom nivou. Retko, dalje razmnožavanje virusa dovodi do prodora u krv, što daje
viremiju major i simptome

"velike bolesti".

3.Nervna faza

postoji više teorija o načinu dospevanja virusa do CNS-a

a) po Sejbinu, virus putem krvi dospeva do regionalnih nervnih ganglija a odatle

neurotropno do CNS-a.

b) po Bodijanu, virus putem krvi dospeva do mekih moždanica i pleksusa horioideusa a

zatim u likvor, pa u prednje rogove kičmene moždine i ostale delove CNS-a

Ova teorija je verovatnija zato što se virus u ovoj fazi može izolovati iz krvi, likvora,
mozga, kičmene moždine i stolice.
Mnogi faktori mogu da utiču na nervnu lokalizaciju, odnosno pojavu paralize. To su:

stepen neurotropizma

masovnost infekcije

brzina razmnožavanja virusa

imunološko stanje organizma

sposobnost za odbranu od infekcije

uticaj fizičkog i psihičkog zamora

Virus ispoljava afinitet za motorna jedra kičmenih korenova (naročito lumbalna i vratna
intumescencija), produženu moždinu a izuzetno retko prema drugim strukturama mozga,
gde izaziva zapaljenske I degenerativne promene.

Bolest se najčešće završava u digestivnoj fazi, kada protiče kao

"mala bolest",

u vidu

gripozne infekcije ili letnjeg proliva. Još češće, infekcija prođe nezapaženo. U fazi
viremije se mogu javiti znaci seroznog meningitisa, ali i ona može proći bez kliničkih
simptoma.
Nervna faza je uvek klinički manifestna i karakteriše se pojavom paraliza, odnosno
"velike bolesti". Dromedarni tip temperaturne krivulje je karakterističan za paralitički
oblik poliomijelitisa i odgovara razvoju prvo "male" a zatim i "velike bolesti".

ODRŽAVANJE PROLAZNOSTI DISAJNIH PUTEVA

Kod ovih pacijenata se strogo mora voditi računa o prohodnosti disajnih puteva.

Tos   se   postiže   održavanjem   dovoljne   vlažnosti   vazdušne   mešavine   odnosno   samog
kiseonika, kao i odstranjivanje bronhijalnog sekreta. Olakšanje slivanja sekreta iz donjeg
dela   bronhijalnog   stabla   u   traheju   postiže   se   stavljanjem   bolesnika   u   Trendelburgov
položaj. Na taj način se postiže prirodna drenaža disajnih puteva. Ukoliko postiji zastoj
sekreta   u   traheji,   da   bi   se   izbegla   traheobronijalna   opstrukcija   i   sekundarne   plućne
komplikacije, pribegava se aspiraciji sekreta – aspiratorom. Aspiracija se vrši kroz kanilu
pomoću sterilnog plastičnog katetera povezanog sa aspiracijom.
             Tri do pet minuta pre početka aspiracije sekreta bolesnika, primeniti terapiju
100% kiseonikom. Uvođenje aspiracionog katetera se vrši bez uključenog negativnog
pritiska da bi se izbeglo oduzimanje dragocenog vazduha bolesnika. Aspiracija najduže
traje 15 sekundi kako bi se izbeglo stvaranje podpritiska u plućima koji može dovesti do
atelektaze delova pluća.
             Aspiracija se ponavlja 5-6 puta u zavisnosti od količine sekreta. Ne sme se vršiti
aspiracija   sekreta   pokretanjem   aspiracionog   katetera   gore-dole   po   traheji.   Nakon
završetka aspiracije, ponovo primeniti terapiju 100% kiseonikom 3-5 minuta. Trahealna
aspiracija je mehaničke iritacije izazvati eroziju sluznice i krvarenje.
Hipoksija nastala aspiriranjem može se sanirati:



hiperoksigenacijom