NOVE GENERACIJE INOVACIONIH MODELA
NEW GENERATIONS OF INNOVATION MODELS
Maja Levi-Jakšić
Fakultet organizacionih nauka, Beograd
Sadržaj
: Analizira se evolucija i izmenjeni karakter inovaciong procesa, koji se sagledava
kroz različite „generacije“. Daje se pregled uticajnih faktora na formiranje različitih
inovacionih modela i posebno sagledava značaj mreža u inovacionom procesu novijih
generacija. Nove generacije inovacionih modela uspostavljaju novu paradigmu
menadžmenta inovacija.
Ključne reči: inovacioni procesi, mreže, generacije inovacionih modela
Abstract:
The paper deals with the evolution and chenges in innovation processes viewed
through different „generations“. An overview of factors influencing the creation of
different generations of innovation models is presented and the specific relevance and
influence of networks is emphasized in new generations of innovation models. New
generations of innovation models build the new innovation management paradigm.
Key words: innovation processes, networks, generations of innovation models
1. UVOD
Razvoj teorije inovacija prati prilike i razvoj privrede i društva i istražuje njihovu uzajamnu
međuzavisnost. U istorijskoj perspektivi ekonomski razvoj beleži periode prosperiteta,
rescesije, depresije i oporavka.[ 9, str. 31.]Inovacijska aktivnost i inovacije kao osnova
preduzetništva, vezuju se za faze oporavka koje daju impuls za novi talas ekonomske i
privredne dinamike, što je početak nove razvojne faze, ili „dugog talasa“ [9, str. 39].
Rozenberg ističe da je „najveća invencija XIX veka otkriće metoda invencije i puta do
uspostavljanja inovacije.“[7], a intenziviranju inovacionih aktivnosti i razvoju inovativnog,
znanjem intenzivnog društva, značajno doprinose [6, str.4]:
- nastanak opštih modela inovacije i razvoj opšte teorije menadžmenta inovacije;
- saznanje o tome da je tehnološki razvoj ključna poluga ekonomskog rasta i prosperiteta
društva;
- intenziviranje tehnoloških promena, difuzije tehnoloških inovacija, transfera tehnologije,
međunarodnih integracionih procesa i globalizacije;
- uspostavljanje neposredne veze novih tehnologija i znanja i strategija konkurentnosti
zasnovane na kompetentnostima;
- integrisanje inovativnih napora među granama i delatnostima, intersektorsko
povezivanje i isprepleteni tokovi i kretanje novih tehnologija;
- razvitak nove paradigme privrede zasnovane na znanju.
2. IZAZOVI MENADŽMENTA INOVACIJA
Među najznačajnije uticaje koji su izazvali promene i predstavljali izazov za oblast
menadžmenta inovacija izdvajaju se:
1.Tehnološke promene i novi tehnološki sistemi
Novi karakter tehnologije se iskazuje kroz izmenjene tehnološke sisteme i nove pristupe
menadžmentu tehnologije u organizaciji. Orijentacija ka fleksibilnoj tehnologiji i
proizvodnji, manjih obima, većeg asortimana proizvoda i usluga znači uspostavljanje ciljeva
ekonomije opsega kao diminantne odrednice novog poslovanja. Radikalne nove
tehnologije iziskuju stalna prilagođavanja s obzirom na intenzivnu konkurenciju i
tehnologije kao ključni oslonac konkurentsnosti. Jačaju inovativnost i preduzetništvo,
kooperativni, partnerski modeli vertikalne i horizontalne tehnološke kolaboracije.
2. Novi poslovni ambijent, mreže
Novi poslovni ambijent karakteriše nova paradigma „privrede znanja“. Izveštaj Svetske
banke 1998. godine naglašava da je: „znanje postalo verovatno najznačajniji faktor koji
utiče na standard življenja – više od zemljišta, alata, ili rada. Današnje tehnološki
najnaprednije privrede su istinski zasnovane na
znanju.“ Savremeni poslovni ambijent karakterišu mreže sa mnogo aktera koji učestvuju u
više mreža koje su razgranate i globalizovane. Važni su akteri, aktivnosti i resursi kao
faktori mreže. Akteri su međusobno povezani zajedništvom u komplementarnim ili
konkurentnim aktivnostima. Aktivnosti se ostvaruju delovanjem aktera mreže i pritom se
troše resursi i obrađuju na viši stepen upotrebne vrednosti.[5, str. 17] Kompleksnost
poslovnog okruženja se odražava na inovacije i inovacione
modele: male promene mogu da izazovu velike efekte; kompleksna ponašanja i nove
paradigme mogu da nastanu iznenada; učesnici, akteri uspostavljajući interaktivne
odnose grade celinu koja pruža više od proste sume „delova“, što predstavlja svojevrsnu
sinergiju.
