NOVE GENERACIJE INOVACIONIH MODELA
NEW GENERATIONS OF INNOVATION MODELS
Maja Levi-Jakši
ć
Fakultet organizacionih nauka, Beograd
Sadržaj
: Analizira se evolucija i izmenjeni karakter inovaciong procesa, koji se
sagledava kroz razli
č
ite „generacije“. Daje se pregled uticajnih faktora na
formiranje razli
č
itih inovacionih modela i posebno sagledava zna
č
aj mreža u
inovacionom procesu novijih generacija. Nove generacije inovacionih modela
uspostavljaju novu paradigmu menadžmenta inovacija.
Klju
č
ne re
č
i
: inovacioni procesi, mreže, generacije inovacionih modela
Abstract:
The paper deals with the evolution and chenges in innovation
processes viewed through different „generations“. An overview of factors
influencing the creation of different generations of innovation models is
presented and the specific relevance and influence of networks is emphasized in
new generations of innovation models. New generations of innovation models
build the new innovation management paradigm.
Key words:
innovation processes, networks, generations of innovation models
1. UVOD
Razvoj teorije inovacija prati prilike i razvoj privrede i društva i istražuje njihovu
uzajamnu me
đ
uzavisnost. U istorijskoj perspektivi ekonomski razvoj beleži
periode prosperiteta, rescesije, depresije i oporavka.[ 9, str. 31.]
Inovacijska aktivnost i inovacije kao osnova preduzetništva, vezuju se za faze
oporavka koje daju impuls za novi talas ekonomske i privredne dinamike, što je
po
č
etak nove razvojne faze, ili „dugog talasa“ [9, str. 39]. Rozenberg isti
č
e da je
„najve
ć
a invencija XIX veka otkri
ć
e metoda invencije i puta do uspostavljanja
inovacije.“[7], a intenziviranju inovacionih aktivnosti i razvoju inovativnog,
znanjem intenzivnog društva, zna
č
ajno doprinose [6, str.4]:
- nastanak opštih modela inovacije i razvoj opšte teorije menadžmenta inovacije;
- saznanje o tome da je tehnološki razvoj klju
č
na poluga ekonomskog rasta i
prosperiteta društva;
- intenziviranje tehnoloških promena, difuzije tehnoloških inovacija, transfera
tehnologije, me
đ
unarodnih integracionih procesa i globalizacije;
- uspostavljanje neposredne veze novih tehnologija i znanja i strategija
konkurentnosti zasnovane na kompetentnostima;
- integrisanje inovativnih napora me
đ
u granama i delatnostima, intersektorsko
povezivanje i isprepleteni tokovi i kretanje novih tehnologija;
- razvitak nove paradigme privrede zasnovane na znanju.
495
2. IZAZOVI MENADŽMENTA INOVACIJA
Me
đ
u najzna
č
ajnije uticaje koji su izazvali promene i predstavljali izazov za
oblast menadžmenta inovacija izdvajaju se:
1.Tehnološke promene i novi tehnološki sistemi
Novi karakter tehnologije se iskazuje kroz izmenjene tehnološke sisteme i nove
pristupe menadžmentu tehnologije u organizaciji. Orijentacija ka fleksibilnoj
tehnologiji i proizvodnji, manjih obima, ve
ć
eg asortimana proizvoda i usluga
zna
č
i uspostavljanje ciljeva ekonomije opsega kao diminantne odrednice novog
poslovanja. Radikalne nove tehnologije iziskuju stalna prilago
đ
avanja s obzirom
na intenzivnu konkurenciju i tehnologije kao klju
č
ni oslonac konkurentsnosti.
Ja
č
aju inovativnost i preduzetništvo, kooperativni, partnerski modeli vertikalne i
horizontalne tehnološke kolaboracije.
2. Novi poslovni ambijent, mreže
Novi poslovni ambijent karakteriše nova paradigma „privrede znanja“. Izveštaj
Svetske banke 1998. godine naglašava da je: „znanje postalo verovatno
najzna
č
ajniji faktor koji uti
č
e na standard življenja – više od zemljišta, alata, ili
rada. Današnje tehnološki najnaprednije privrede su istinski zasnovane na
znanju.“
Savremeni poslovni ambijent karakterišu mreže sa mnogo aktera koji u
č
estvuju u
više mreža koje su razgranate i globalizovane. Važni su akteri, aktivnosti i resursi
kao faktori mreže. Akteri su me
đ
usobno povezani zajedništvom u
komplementarnim ili konkurentnim aktivnostima. Aktivnosti se ostvaruju
delovanjem aktera mreže i pritom se troše resursi i obra
đ
uju na viši stepen
upotrebne vrednosti.[5, str. 17]
Kompleksnost poslovnog okruženja se odražava na inovacije i inovacione
modele: male promene mogu da izazovu velike efekte; kompleksna ponašanja i
nove paradigme mogu da nastanu iznenada; u
č
esnici, akteri uspostavljaju
ć
i
interaktivne odnose grade celinu koja pruža više od proste sume „delova“, što
predstavlja svojevrsnu sinergiju.
3. Inovacioni sistemi
Nacionalni sistemi inovacija su u razmatranjima uspešnosti menadžmenta
tehnoloških inovacija postali posebno zna
č
ajni kao ambijent u kome se odvijaju
inovacioni procesi poslovnih subjekata. Institucionalni aspekti podrazumevaju
odnose nacionalnih institucija za finansije, obrazovanje, pravo, nauku i
tehnologiju, korporativnih aktivnosti i vladine politike i njihov uticaj na
podsticanje inovativnosti.
496
