UNIVERZITET DONJA GORICA
HUMANISTIČKE STUDIJE
MEĐUNARODNA I NACIONALNA BEZBJEDNOST
SAVREMENI BEZBJEDNOSNI I OBAVJEŠTAJNI SISTEMI
Seminarski rad
~ Obavještajno-bezbjednosni sistem Grčke ~
Student : Boško Pavićević 14/022mnb
Mentor : prof. dr Andreja Savić
Tivat, januar 2015. godine
Grčka je južnoevropska i mediteranska zemlja koja se graniči sa Albanijom, Bugarskom,
Turskom i Makedonijom. Na svojih 131.940km2 teritorije živi oko 10.735.000 stanovnika. S
obzirom da Grčka vlast ne priznaje postojanje etničkih manjina, sami Grci čine 98%
stanovništva tj. Svih 98% stanovništva su pravoslavne vjeroispovjesti. Sama Grčka istorija
obuhvata periode Antičke Grčke, Rimskog i Vizantijskog carstva i četri vijeka vladavine
Otomanske imperije. Grčka je temelj demokratije. Svoju nezavisnost stiče tek 1830. godine od
Otomanske imperije a svoju terioriju proširuje postepeno polovinom XIX i početkom XX vijeka
uključivanjem dotadašnjih turskih ostrva u Egejskom moru i nekih teritorija na kopnu koje su
bile naseljene stanovništvom koje govori grčim jezikom. Na početku Drugog svjetskog rata,
Italija je pokušala izvršiti invaziju na Grčku ali posle šestomjesečnih borbi njene trupe
protjerane sa grčke teritorije. Kasnije tokom ovog rata, Grčka je bila pod nacističkom
okupacijom.
Građanski rat u grčkoj
1
koji izbija 1946. godine između komunističkog i desničarskog
pokreta i posle poraza komunističkih ustanika 1949. godine dovodi grčku u položaj u kojem
traži izlaz iz problema unutrašnjih nemira, iste godine ulazi u vojnim strukturama NATO. Oblik
svog državnog uređenja, 8. decembra 1974 Grčka mijenja iz monarhije i bivše kraljevine u
modernu zapadnu demokratsku parlamentarnu republiku da bi 1992. godine bila primljena u
punopravno članstvo Evropske unije. Prema ustavu iz 1975. godine republika Grčka je
parlamentarna demokratija i unutarna država, administrativno podijeljena na 51 prefekturu i
jednu autonomnu regiju Atos – Sveta Gora. Na čelu države je predsjednik republike koga na
mandate od pet godina bira Parlament. Zakonodavnu vlast vrši jednodomni parlament sa
nazivom “Vouli ton Ellinon”, čijih se 300 poslanika bira na opštim izborima svake četvrte
godine. Članove vlade imenuje predsjednik republike u konsultaciji sa premijerom. Vlada je
zadužena za vođenje spoljnje i unutrašnje politike a samim tim u obavezi je da organizuje rad
institucija koje se bave obavještajno-bezbjednosnim sistemom.
Rukovođenjem odbrane i bezbjednosti zemlje, Vlada tu funkciju realizuje preko Vrhovnog
savjeta nacionalne odbrane kojim predsjedava premijer dok ostale članove čine minister
nacionalne odbrane, minister unutrašnjih poslova, minister spoljnih poslova, načelnik
Generalštaba oružanih snaga i direktor Nacionalne obavještajne službe. Što se tiče usklađivanja
rada svih obavještajno-bezbjednosnih ustanova Grčke zadužen je Savjet za spoljnu politiku i
nacionalnu bezbjednost sa nazivom KYSEA. Predsjedavajući ovom savjetu je predsjednik
Vlade a ostali članovi savjeta su ministri spoljnih i unutrašnjih poslova i odbrane i čelni
funkcioneri u oružanim snagama i bezbjednosno-obavještajnim službama.
Još dva bitna subjekta bezbjednosno-obavještajne kordinacije jesu Obavještajni savjet, kojeg
čine funkcioneri svih obavještajnih i kontraobavještajnih institucija Grčke kao i Zajednički
komitet za usmjeravanje rada službi koji se tom problematikom bavi na nivou operativnih
rukovodilaca. Trenutno stanje bezbjednosno-obavještajnog sistema republike Grčke tj. službe
koje ga čine u užem smislu su: Nacionalna obavještajna služba sa nazivom EYP koja je od 1986.
godine nasledila dotadašnju Centralnu obavještajnu službu KYP. Nacionalna obavještajna
služba je autonomno-centralna obavještajno-bezbejdnosna služba odgovorna predsjedniku
1
Grčki građanski rat trajao je od 1946. do 1949. godine i bio je prvi primjer posleratne komunističke pobune.
Pobjeda Vlade antikomunističkih snaga vodila je grčkom članstvu u NATO.
