Prirodno-matematički fakultet
Univerzitet u Banjoj Luci
Studijski pravac: Tehničko vaspitanje i Informatika
Predmet: Saobraćaj i tehnologija
I
Seminarski rad
OBD sistemi dijagnostike u vozilu
Student: Nataša Đukić 142/13 Mentor:
Prof. dr Snežana Petković
1.1. Ispitivanje pouzdanosti motornih vozila
Kod pouzdanosti postoje uglavnom četiri osnovne funkcije: distribucija kvara
(neispravnosti) u vremenu, tj. funkcija gustoće kvara ili frekvencija kvara (histogram i
poligon), funkcija pouzdanosti, funkcija nepouzdanost i funkcija intenziteta kvara,
s parametrima koje ispitivanjem treba definisati:
λ – intenzitet kvara (engl. failure rate) definiše se kao brzina pojavljivanja
kvarova. Ova se vrijednost obično izražava kao broj kvarova u nekom vremenu
rada (npr. hiljadu sati). Predstavlja, na neki način, predviđanje broja kvarova koji
će se pojaviti u određenom vremenu.
MTBF – obično se definiše kao srednje vrijeme između kvarova (engl. mean
time between failure) i predstavlja recipročnu vrijednost za konstantni intenzitet
kvara motora, sistema. Može se opisati i kao broj sati koji treba proći do kvara na
nekom posmatranom motoru ili njegovoj nekoj sastavnici. Poznato je da to nije
neka tačna konkretna vrijednost, već statistička – očekivana – prosječna
vrijednost do trenutka kvara. To je prosječno vrijeme između kvara nekog
tehničkog sistemaa, pa i motora, u određenom razdoblju eksploatacijskog vijeka
trajanja i u principu je promjenljiva veličina u različitim fazama vijeka upotrebe.
MTTR – srednje je vrijeme do ponovne uspostave funkcije (engl. mean time to
restore function). Često se zamjenjuje s pojmom srednjeg vremena popravka –
mean time to repair.
MTTF – sličan je parametar određen kao srednje vrijeme do kvara (engl. mean
time to failure). U analizi pouzdanosti ima isto značenje i brojnu vrijednost za
neki određeni sistem i određeno razdoblje eksploatacijskog vijeka trajanja. Daje
orijentacijsku vrijednost vremena rada sistema u kojem vjerojatno neće doći do
pojave kvara sistema – iako je takav podatak vrijedi uopšteno, a ne za odabrani
trenutak eksploatacijskog vijeka. Ovaj parametar pretpostavlja višestruke kvarove
tokom životnog vijeka, nakon čega dolazi do popravka.
4
MTBM – srednje je vrijeme (engl. mean time between maintenance) između
održavanja. U suštini, ima značenje u eksploataciji samo u vezi s preventivnim
održavanjem kada služi za planiranje zahvata održavanja.
Do pojave neočekivanih neispravnosti motornog vozila, odnosno do gubitka
očekivanih radnih sposobnosti, dolazi iz brojnih razloga. Uzroci se mogu tražiti i u:
lošem projektu motora (greškama u projektiranju), upotrebi neodgovarajućih (loših)
materijala, greškama u proizvodnji (montaži, kontroli...), lošim ispitivanjem
proizvedenog motora, lošim čuvanjem, pripremom za transport i lošim transportovanjem,
ili neadekvatnom ugradnjom u automobil, preopterećivanjem tokom upotrebe, te lošem
održavanju.
Za ocjenu pouzdanosti motornog vozila uglavnom se provode dvije vrste
ispitivanja: procjena sposobnosti rada na projektovani vrijeme bez neispravnosti i
procjena istrošenosti (pohabanosti) motora. Takva ispitivanja se mogu obavljati
praćenjem ponašanja motornog vozila tokom uobičajene upotrebe, ispitivanjem na
cesti/poligonu i u laboratoriju (na ispitnim stolovima). U eksploatacijskom ispitivanju, tj.
praćenjem unaprijed određenih eksploatacijskih parametara u normalnoj – realnoj
upotrebi, osim na prikupljanje podataka, mnogo napora se trošilo na sistematiziranje i
obradu prikupljenih podataka. U samom prikupljanju podataka treba posebno voditi
računa da se oni prikupljaju skladno utvrđenim uslovima, zatim da su uslovi upotrebe u
skladu s onim uslovima za koje je automobil i motor projektovan, namijenjen.
Neophodno je da se u praćenje uključi što veći broj jedinica. Takva praćenja ponašanja
tokom upotrebe mogu trajati i po nekoliko godina, a za ovakva ispitivanje koriste se
posebna oprema i uređaji namijenjene ispitivanjima različitih performansi i karakteristika
motornih vozila. Takva oprema i uređaji su opremljeni posebnim senzorima za
detektovanje posebnih uslova i stanja unutar i izvan vozila.
5
