PROF. DR ILIJA BABIĆ
OBLIGACIONO PRAVO
PROF. DR ILIJA BABIĆ
OBLIGACIONO PRAVO
Pojam i podela obligacija
1. Pojam i predmet obligacionog prava
Koren je u latinskoj reči “obligo” – privezati, obvezati
Predmet obligacije su prestacije dužnika (davanje, činjenje, nečinjenje ili
trpljenje)
2. Deoba i zanačaj obligacionog prava
Opšti i posebni deo
3. Pojam obligacije i obligacionog odnosa
Obligacija je odnos između dužnika i poverioca
4. Sadržina obligacionog odnosa:
Prava poverioca i obaveze dužnika
Pojam i podela obligacija
1. Pojam i predmet obligacionog prava
Koren je u latinskoj reči “obligo” – privezati, obvezati
Predmet obligacije su prestacije dužnika (davanje, činjenje, nečinjenje ili
trpljenje)
2. Deoba i zanačaj obligacionog prava
Opšti i posebni deo
3. Pojam obligacije i obligacionog odnosa
Obligacija je odnos između dužnika i poverioca
4. Sadržina obligacionog odnosa:
Prava poverioca i obaveze dužnika
PODELA OBLIGACIJA
•
1. Složene i proste
: p
rosta: jedan poverilac i jedan dužnik
• s
ložena: više subjekata na strani poverioca ili dužnika ili je predmet
obligacije više prava i obaveza
•
2. Individualne i generičke
: i
ndividualna: prestacije su pojedinačno
određene
•
Generičke: prestacije su određene rodom
•
3. Alternativne: sadrže dve ili više činidbi ali je dužnik dužan da ispuni
samo jednu i njemu pripada pravo izbora
•
4. Fakultativne: dužnik duguje jedan, određen predmet, ali mu je
dopušteno da obavezu ispuni i drugim predmetom – poverilac može tražiti
predmet obaveze a dužnik je se može osloboditi davanjem drugo
predmeta (testator ostavi legataru legat ali tako da naslednik – dužnik
legata
- da legataru da neku stvari ili mu isplati sumu novca ili nešto drugo
učini)
•
1. Složene i proste
: p
rosta: jedan poverilac i jedan dužnik
• s
ložena: više subjekata na strani poverioca ili dužnika ili je predmet
obligacije više prava i obaveza
•
2. Individualne i generičke
: i
ndividualna: prestacije su pojedinačno
određene
•
Generičke: prestacije su određene rodom
•
3. Alternativne: sadrže dve ili više činidbi ali je dužnik dužan da ispuni
samo jednu i njemu pripada pravo izbora
•
4. Fakultativne: dužnik duguje jedan, određen predmet, ali mu je
dopušteno da obavezu ispuni i drugim predmetom – poverilac može tražiti
predmet obaveze a dužnik je se može osloboditi davanjem drugo
predmeta (testator ostavi legataru legat ali tako da naslednik – dužnik
legata
- da legataru da neku stvari ili mu isplati sumu novca ili nešto drugo
učini)
PODELA OBLIGACIJA
PODELA OBLIGACIJA
•
8. Novčane i nenovčane obligacije
•
Novčane za predmet primarno imaju novac. Obaveza je određena po vrsti
(Genera non pereunt), ako što drugo nije ugovoreno, ispunjava se u mestu
u kome poverilac ima svoje sedište, odnosno prebivalište (boravište), a
dužnik koji padne u docnju duguje zakonsku zateznu ili ugovornu kamatu.
•
Nenovčane obaveze primarno nisu određene u novcu. Dužnik koji padne u
docnju, po pravilu, ne duguje zateznu kamatu ali može dugovati ugovornu
kaznu odnosno naknadu štete. Ako to nije određeno ugovorom
nenovčana obaveza ispunjava se u mestu u kome dužnik u vreme
nastanka obaveze ima sedište odnosno prebivalište (boravište)
•
9. Pozitivne i negativne obligacije
: p
ozitivne imaju za predmet aktivnu
obavezu dužnika: davanje (dare) ili činjenje (facere)
•
Negativna obaveza ima za predmet nečinjenje (in non faciende) ili
trpljenje (pati) dužnika.
•
8. Novčane i nenovčane obligacije
•
Novčane za predmet primarno imaju novac. Obaveza je određena po vrsti
(Genera non pereunt), ako što drugo nije ugovoreno, ispunjava se u mestu
u kome poverilac ima svoje sedište, odnosno prebivalište (boravište), a
dužnik koji padne u docnju duguje zakonsku zateznu ili ugovornu kamatu.
•
Nenovčane obaveze primarno nisu određene u novcu. Dužnik koji padne u
docnju, po pravilu, ne duguje zateznu kamatu ali može dugovati ugovornu
kaznu odnosno naknadu štete. Ako to nije određeno ugovorom
nenovčana obaveza ispunjava se u mestu u kome dužnik u vreme
nastanka obaveze ima sedište odnosno prebivalište (boravište)
•
9. Pozitivne i negativne obligacije
: p
ozitivne imaju za predmet aktivnu
obavezu dužnika: davanje (dare) ili činjenje (facere)
•
Negativna obaveza ima za predmet nečinjenje (in non faciende) ili
trpljenje (pati) dužnika.
PODELA OBLIGACIJA
PODELA OBLIGACIJA
•
10. Kratkotrajkne i dugotrajne obligacije
•
Kratkotrajne obligacije ispunjavaju se odmah ili ubrzo nakon zasnivanja i
to jednom činidbom
•
Dugotrajne obligacije izvršavaju se sa više činidbi koje se kontinuirano
prostiru u vremenu do izvršenja u celosti.
•
11. Lične i nelične obligacije
•
Lične obligacije zasnovane su s obzirom na jednu ili obe strane u obligaciji.
Drugo lice je ne može ispuniti, a prestankom jedne strane prestaje i
obligacija
•
Nelične obligacije nisu zasnovane s obzirom na lična svojstva jedne ili obe
strane i može je ispuniti i neko treći. Pretpostavlja se da je svak aobligacija
nelična
•
10. Kratkotrajkne i dugotrajne obligacije
•
Kratkotrajne obligacije ispunjavaju se odmah ili ubrzo nakon zasnivanja i
to jednom činidbom
•
Dugotrajne obligacije izvršavaju se sa više činidbi koje se kontinuirano
prostiru u vremenu do izvršenja u celosti.
•
11. Lične i nelične obligacije
•
Lične obligacije zasnovane su s obzirom na jednu ili obe strane u obligaciji.
Drugo lice je ne može ispuniti, a prestankom jedne strane prestaje i
obligacija
•
Nelične obligacije nisu zasnovane s obzirom na lična svojstva jedne ili obe
strane i može je ispuniti i neko treći. Pretpostavlja se da je svak aobligacija
nelična
FORMALNI IZVORI OBLIGACIONOG PRAVA
FORMALNI IZVORI OBLIGACIONOG PRAVA
•
1. Ustav Republike Srbije
•
2. Zakoni. Izvor obligacionog prava do donošenja ZOO: primena pravnih
pravila (na osnovu Zakona o nevažnosti pravnih propisa donetih pre 6.
aprila 1941. godine i za vreme neprijateljske okupacije), a u ugovorima u
privredi opštih i posebnih uzansi.
•
Zakon o obligacionim odnosima (“Sl. List SFRJ”, br. 29/78, 39/85, 45/89 i
57/89 i “Sl. List SRJ”, br. 31/93)
•
Rad na njegovoj izradi trajao je više od jedne decenije
•
3. Opšte i posebne uzanse
•
4. Običaji: pravni i faktički
•
Običaj nije formalni izvor prava; on to postaje ako se zakon pozove na
običaj, to strane predvide ugovorom ili primena običaja proizlazi iz posla
•
5. Sudska praksa
: n
ije formalni nego faktički izvor prava
•
1. Ustav Republike Srbije
•
2. Zakoni. Izvor obligacionog prava do donošenja ZOO: primena pravnih
pravila (na osnovu Zakona o nevažnosti pravnih propisa donetih pre 6.
aprila 1941. godine i za vreme neprijateljske okupacije), a u ugovorima u
privredi opštih i posebnih uzansi.
•
Zakon o obligacionim odnosima (“Sl. List SFRJ”, br. 29/78, 39/85, 45/89 i
57/89 i “Sl. List SRJ”, br. 31/93)
•
Rad na njegovoj izradi trajao je više od jedne decenije
•
3. Opšte i posebne uzanse
•
4. Običaji: pravni i faktički
•
Običaj nije formalni izvor prava; on to postaje ako se zakon pozove na
običaj, to strane predvide ugovorom ili primena običaja proizlazi iz posla
•
5. Sudska praksa
: n
ije formalni nego faktički izvor prava
