Bankarstvo je opredjeljeno vrstom i sadržinom bankarskih poslova i institucija, što
zajedno čini sadržaj bankarskog sistema. Pri tom, njihov značaj i uloga povezani su sa
novcem i kreditom kao bitnim činiocima kontinuiteta reprodukcije, jer je njihova uloga
upravo da reprodukciju snadbevaju potrebnom količinom novca i kredita.

Osnovna posrednička funkcija banke je pribavljanje i usmjeravanje sredstava, i otuda
imamo osnovne bankarske poslove, u koje ubrajamo:



prikupljanje depozita i pribavljanje sredstava,



kreiranje novca i odobravanje kredita,



obavljanje platnog prometa.

Prikupljanje   novca   je   osnovni   banarski   posao,   jer   na   taj   način   banka   dolazi   do
prikupljanja   i   pribavljanja   sredstava   koja   predstavlajju   osnov   za   kreiranje   novca   i
odobravanje   kredita.   Bankarskim   rječnikom   govoreći,   ovi   poslovi   označavaju   se   kao
pasivni jer je banka u njima dužnik.

Pored pasivnih poslova u banci, naravno postoje i aktivni poslovi koji se odnose na
mogućnost kreiranja novca i odobravanja kredita. Kreiranje novca predstavlja osobenost
bankarskog mehanizma kojim banka na osnovu finansijskog potencijala kojim raspolaže
umnožava svoj kreditni volumen pomoću kreditno-monetarne multiplikacije.

Poslovi platnog prometa jesu neutralni banarski poslovi što ne znači da oni banci ne
donose odgovarajući profit. Poslovi platnog prometa u zemlji i inostranstvu se obično
obavljaju u cjelosti preko bankarskog sistema. Do 2003. godine u Srbiji je, međutim,
najveći   dio   platnog   prometa   obavljan   kroz   specijalizovanu   ustanovu   SDK   (Službu
društvenog   knjigovodstva),   SPP   (Služba   platnog   prometa),   odnosno   ZOP   (Zavod   za
obračun i plaćanja), a od početka 2003. godine platni promet je u cjelini prebačen u banke
tj. omogućeno je fizičkim i pravnim licima da poslove platnog prometa obavljaju preko
poslovnih   banaka.   Ovi   poslovi   imaju   uticaj   i   na   kreditni   potencijal   banaka   i   njihovo
poslovanje, naravno zavisno od obima i relativnog odnosa prema obimu na drugi način
prikupljenih ukupnih sredstava kojima banka raspolaže.

Platni promet, kao neutralni bankarski posao predstvalja, sva plaćanja koja se vrše u
novcu između domaćih lica i između domaćih i stranih lica, kako pravnih tako i fizičkih.
Na osnovu toga ko su učesnici u platnom prometu, samo domaća ili i domaća i strana lica,
razlikujemo unutrašnji platni promet i platni promet sa inostranstvom. Dakle, u platnom
prometu sa inostranstvom jedan od učesnika je nerezident.

materijalno-pravnog odnosa. Prema tome, sva plaćanja izražena u novcu, bez obzira ko ih
vrši , i na koji način i u koju svrhu nazivaju se opštim imenom platni promet. Isplatioc i
primaoc mogu sami između sebe vršiti plaćanja, ali može između njih stajati posrednik.
Ovi posrednici u plaćanju mogu biti: banke, pošte, poštanske štedionice, klirinške
ustanove, biroi za obračune , žiro centrale. Dakle, platni promet nastaje onda kada se
izvrši novčano plaćanje između dva fizička ili pravna lica, kada se jedan nalazi u ulozi
platioca a drugi u ulozi primaoca. Plaćanja u platnom prometu se vrše u cilju:



plaćanja roba i usluga



plaćanja po osnovu finansijskih odnosa.

Platni promet je skup svih plaćanja nezavisno od osnova po kojima se plaćanje vrši kao i
od načina izvršenja tog plaćanja. To znači da obuhvata sva plaćanja, kako gotovinska tako
i bezgotovinska, između domaćih i stranih lica. U prvom slučaju je riječ o unutrašnjem
platnom prometu, a u drugom o platnom prometu sa inostranstvom.

Unutrašnji platni promet može se posmatrati u užem i širem smislu. Posmatrano u širem
smislu, obuhvata sva plaćanja unutar jedne zemlje bez obzira na to da li se ona obavljaju
posredstvom odgovarajuće institucije ili ne. Tu spadaju sva plaćanja koja se ostvaruju
između fizičkih lica, između fizičkih i pravnih lica, kao i uzajamna plaćanja pravnih lica.

Odnose između ovih lica karakteriše neposrednost u uzajamnom izmirivanju obaveza i
naplati potraživanja. S druge strane, društveno organizovani platni promet u zemlji
obuhvata samo ona novčana plaćanja između učesnika u platnom prometu koja se
obavljaju preko računa koji se vode kod zakonom ovlašćenih institucija-nosilaca platnog
prometa u zemlji. Društveno organizovan platni promet obuhvata:



prijem naloga za plaćanje računa



kontrolu ispravnosti naloga za plaćanje



izvršavanje naloga za plaćanje,odnosno transfer sredstava sa računa na račun



obavještenje učesnika u platnom prometu o obavljenom plaćanju.

Osnova   funkcionisanja   platnog   prometa   je   dobra   organizacija,   uz   istovrijemeno
poštovanje  principa   efikasnost   i  ekonomičnosti.   Zadovoljavanjem   ovih   principa  platni
promet pruža velike prednosti; kako učesnicima u sistemu društvene reprodukcije, tako i
privredi zemlje u cjelini. Ovako organizovan platni promet omogućava normalan proces
reprodukcije,   povećanje   privredne   aktivnosti,   doprinosi   stvaranju   optimalnog   broja
novčanih   sredstava,   povećanja   likvidnosti   privrede   i   doprinosi   smanjenju   obima
korišćenja kredita. To su osnovne prednosti koje organizacija platnog prometa pruža u
svakoj zemlji, bez obzira na to što u svakoj zemlji ona ima svoje specifičnosti ne samo u
načinu   povezanosti,   instrumentima,   načinu   i   oblicima   plaćanja,   nego   i   u   privrednoj
važnosti koja se pridaje platnom prometu zemlje. Razvoj platnog prometa prati stalno
evoluiranje i usavršavanje organizacije, načina, oblika i instrumenata plaćanja.