UNIVERZITET U BANJOJ LUCI
FAKULTET POLITIČKIH NAUKA
Studijski program: SOCIOLOGIJA
Odnos obrazovanja i religije
SEMINARSKI RAD IZ SOCIOLOGIJE OBRAZOVANJA
Predmetni nastavnik
Ranka Perić Romić
Banja Luka, decembar, 2015.
1
1. Uvod
Religija je bilo da je u središtu moći, na margini, ili čak u sukobu sa vladajućom ideologijom
uvijek bila prisutna u svakom obliku ljudskog društva. Njena se istovjetnost sa kulturom ne može
sporiti. Ona je za većinu kultura odigrala veliku ulogu tokom njihovog razvoja, a za pojedine
imala čak i presudni značaj za opstanak.
Obrazovanje, s druge strane, najveću pažnju dobija upravo u savremenom društvu. Oblici
vaspitanja i obrazovanja, metodi kojima se vršilo njihovo prenošenje na mlade naraštaje
mijenjalo se kroz vijekove i nosilo sa sobom različite vrijednosti u odnosu na to u kakvom je
društvenom uređenju sistematizovano.
Cilj ovog rada jeste kratak osvrt na odnos između religije i obrazovanja, dva segmenta društva
prisutna od prvobitnih zajednica do danas. Takođe, potrebno je osvrnuti se i na razvoj
obrazovanja i religije kroz istoriju, njihov uzajamni odnos, sukobljavanje i saradnju, prevagu u
dominaciji, te ulogu ovih institucija kao zasebnih segmenata društva.
Pored toga, bitno je ukazati na uticaj savremenog društva na institucije religije i obrazovanja i
obratno, procese sekularizacije i desekularizacije, odnosno uspiješno opstajanje religije pod bilo
kakvim društvenim okolnostima.
Ovaj rad će pokušati da odgovori na neka od gorepomenutih pitanja, te da istovremeno otvori
nova na zadatu temu.
3
Za ovaj period karakterističan je politeizam odnosno verovanje u više bogova. Najznačajnije
politeističke religije bile su egipatska, starogrčka, rimska, zapadnoevropska .
2.1 Antička Grčka
Za razliku od religije koja je u antičkoj Grčkoj takođe bila mnogobožačka, obrazovanje je
imalo nešto drugačije karakteristike u odnosu na druge zajednice tog vremena.
U tom periodu nastaje filozofija, kao izraz želje da se razumom oplemeni ljudska svijest, kako
bi se na adekvatan način objasnili priroda i položaj čovjeka u svijetu koji ga okružuje. Nastaje na
prelazu iz VII u VI vijek p.n.e. i zamišljena je kao nauka koja bi trebalo da vodi ka sveopštem
znanju. Predmeti interesovanja filozofije bili su:
životna mudrost;
razumijevanje i objašnjenje svijeta u cjelini;
ispitivanje čovjekovog položaja u svijetu;
ispitivanje čovjekove potrebe za apsolutom (Bogom);
istraživanje vrijednosti istine, dobra i ljepote;
kritičko preispitivanje pretpostavki naših uvjerenja i znanja i
istraživanje pravila ljudskog razuma.
Škola je predstavljala prostor unutar kojeg se trošilo slobodno vrijeme, da bi nešto kasnije
dobila karakter mjesta učenja. S druge strane, religija je u potpunosti obavljala funkciju društva
izostavljajući individualni aspekt čovjekovog bića. Javlja se i antropomorfni oblik bogova.
3
U XI vijeku p.n.e. postojala su dva oblika vaspitanja i obrazovanja - atinski i spartanski. U
Atini su se potencirale umne vještine, dok su spartanci akcenat stavljali na fizičku obuku
muškaraca - budućih ratnika. Žene su bile izostavljane iz ovog procesa, njihovo se obrazovanje
svodilo na učenje o umjetnosti, seksu i ulozi žene u porodici.
3
Antropomorfizam je izraz kojim se opisuje davanje nekih specifično ljudskih karakteristika životinjama, biljkama, prirodnim ili natprirodnim
fenomenima kao što su božanstva. Karakteristika antropomorfizma je da se svi ti fenomeni simbolički prikazuju sa ljudskim karakteristikama
(lice, odjeća i sl.), odnosno tumače kao ličnosti sa ljudskim motivima.e,
