Univerzitet u Banjoj Luci
Filozofski fakultet
Studijski program: Učiteljski studij
Akademska 2014/2015
SEMINARSKI RAD
PREDMET:
Muzička umjetnost
TEMA:
Opera i balet
Student:
Banja Luka Vedrana Drinić
03.03.2015. godine Br. Indeksa
2089/2011
OPERA
Opera je scensko vokalno-instrumentalno djelo, koje se, kao svako
dramsko djelo, sastoji od činova, a oni od scena. Tekst opere, libreto, može biti
specijalno napisan za operu, mada se češće obrađuje postojeće dramsko djelo,
prilagođenog zahjevima muzike, prije svega skraćenog, jer pjevani tekst traje
znatno duže od govorenog ili dramatizacije književnog djela druge vrste.
Može se reći i da je to drama u kojoj glumci svoje uloge ne govore, već ih
pjevaju uz pratku orkestra koji radnju na sceni muzički potcrtava i tako
upotpunjuje osjećaj.
Korišćenje muzike u scenskim djelima, samo po sebi, nije predstavljalo
novinu. U srednjem vijeku su izvođene liturgijske drame i misterije u kojima je
muzika imala značajnu ulogu. Nastavnik opere priprema i dramski madrigal
XVI vijeka u kojem se (u horskom izvođenju) izdvajaju „uloge“ pojedinih lica.
Veliku popularnost na dvorovima tog doba uživaju predstave pastorala,
moreske, baletski prizori. Prva prikazana opera „Dafne“ (1597) Firentinca
Jakopa Perija (na tekst Rinučija) u stvari je pastorala. Suština promjene u
odnosu na dotadašnju tradiciju odnosi se na sredstva izražavanja. Kompozitori
prvih opera izgrađuju novi tip odnosa muzike i teksta. Oni, bar u početku,
potpuno odbacuju polifoniju jer smatraju da je u njoj nemoguće postići stalnu i
punu razumljivost riječi (iz tih razloga Rihard Vagner će dvjesta pedeseet
godina kasnije izostaviti ansamble u svojoj muzičkoj drami). Prvi kompozitori
opera odlučuju se, dakle, za monodiju. Sami su nastojali da u pregovorima za
Savremena istografija prednost je dala Periju, ali nijednog od njih dvojice
ne smatra posebno značajnim stvaraocem. Mjesto najznačajnijeg među
kompozitorima ovog doba pripada
Klaudiju Monteverdiju
.
Claudio Monteverdi
(1576 – 1643)
On je živio prvenstveno na dvoru u Mantovi (do 1630.godine) i potom
narednih trideset godina u Veneciji, gdje je radio kao kapelnik crkve Sv. Marka.
U tom gradu je 1637. Godine bilo otvoreno prvo javno pozorište u Italiji, što
takožđe ukazuje na popularnost opere ovog vremena. Ona će u Italiji sve do
danas ostati prava nacionalna umjetnost.
Svoje prvo opersko djelo (
Orfej
, 1607), Monteverdi je izveo u Mantovi
nedugo poslije premijera firentinskih opera, samo ih znatno nadmašuje
bogatstvom primjenjenih sredstava izraza. Rječitatim mu je blizak firentinskom,
ali se javljaju i ansambli (dueti i terceti), kao i madrigalski horovi. Monteverdi
računa ja orkestar bogate zvučnosti. U njegov sastav ulaze dva klavičembala,
dvoje malih orgulja, regal, dva kontrabasa, tri viole da gamba, dva kitarona, dve
male vioine, deset viola da bračo, klarina, tri sordinirane trube, četiri trombona,
dva korneta, flaute i oboe. Sa Monteverdijevim djelima započinje oblikovanje
opere sa numerama
. Dramska radnja prikazuje se ekroz niz zaokruženih
muzičkih cjelina (numera) – samostalnih nastupa likova (buduće arije),
ansambala, horova i instrumentalnih dijelova, u poznim Monteverdijevim
djelima nalaze se prve uobličene arije forma
da capo
(A–B–A) ili dvodijelne
(A–B). Napisao je veliki broj opera, a mađu njima najpoznatije su
Arijadna
(1608) i
Krunisanje Popeje
(1642). Većina njegovih opera ja izgubljena. Pisao
je i madrugale (osam knjiga pa se matra posljednjim velikim predstavnikom
ovog oblika u Italiji) i crkvene kompozijcije – mise i motete.
Opera postepeno sve više dobija oblike spektakla: oprema, scene i
vještina izvođenja scenski efekata smatrane su veoma značajnim. Zanimljivo je
da, uprkos tome, izvođač nisu obili obučeni u istorijske kostime. Glavne uloge
povjeravaju se pjevaču – kastratu, muškarcu koji je neposredno pred pubertet
operiše da bi zadržao dječački, visoki glas i sopransku boju, ali dobio snagu i
izuzetnu gipkost i pokretljivost koje ga predodređuju za virtuozne efekte.
Sadržaji prvih opera uglovnom su mitologija. Uzvišenost tematike (i kad
nije mitološka) ovom tipu opere daje ime
opera- serija
(ozbiljna opera).
