UNIVERZITET„BIJELJINA“
FARMACEUTSKI FAKULTET
Predmet: Analitika lijekova 1
TEMA:
OPŠTA FARMAKOPEJSKA ISPITIVANJA
PREDMETNI PROFESOR: STUDENT:
DOC. DR JASMINA ŠLJIVIĆ NEVENA MIHAJLOVIĆ
BROJ INDEKSA:
418/17
U Bijeljini. 2021. godine
2
SADRŽAJ
1. UVOD------------------------------------------------------------------------------------------------3.
2. OPŠTA FARMAKOPEJSKA ISPITIVANJA--------------------------------------------------4.
2.1.
Osobine-----------------------------------------------------------------------------------------
------4.
2.2.
Rastvorljivost----------------------------------------------------------------------------------
------7.
2.3.
Temperatura
topljenja------------------------------------------------------------------------------8.
2.4.
Metoda
zatvorene
kapilare-------------------------------------------------------------------------9.
2.5.
Metoda
otvorene
kapilare-------------------------------------------------------------------------11.
2.6.
Metoda
trenutnog
topljenja-----------------------------------------------------------------------12.
2.7.
Metoda
za
određivanje
temperature
topljenja
eutektika--------------------------------------12.
3. ZAKLJUČAK--------------------------------------------------------------------------------------13.
4. LITERATURA-------------------------------------------------------------------------------------14.
4
2. OPŠTA FARMAKOPEJSKA ISPITIVANJA
Farmakopejske monografije aktivnih farmaceutskih supstanci navode najprije opis supstance,
što se prije svega odnosi na spoljno uočljive osobine, kao što su izgled, miris i ukus, a nakon
toga i ispitivanje rastvorljivosti u različitim rastvaračima.
Izgled se može vizuelno ispitati, najprije agregatno stanje, zatim higroskopnost, a potom se
može opisati i oblik, veličina kristala kao i boja obojenih supstanci. Miris takođe može da se
ispita organoleptičkim putem, jer za to ne postoje jednostavne fizičko-hemijske metode.
Ispitivanje ukusa se ne preporučuje iz zdravstvenih razloga, a uz to su i mnoge materije
nespecifičnog gorkog ukusa. Kada je tačka topljenja u blizini sobne temperature, takva
materija je, zavisno od nekih drugih osobina, tečnog ili čvrstog agregatnog stanja.
1
Rastvorljivost spada u farmakopejska opšta ispitivanja i zajedno sa brzinom rastvaranja
predstavlja veoma važnu osobinu supstance. Kada se govori o tečnostima uglavnom se radi o
stepenu miješanja dvije tečnosti.
2
Viskoznost je fizička osobina tečnosti. Što je tečnost viskoznija više se opire proticanju.
Viskoznost je naročito izražena kod tečnosti čiji se molekuli lako udružuju u veće čestice, na
primjer, kod poliola, estara višebaznih kiselina, nekih fenola i fenolnih etara.
2.1.Osobine
Vizuelni pregled treba da prethodi svakom ispitivanju. Izgled, rastvorljivost i miris
farmaceutskih supstanci i nekih farmaceutskih preparata upoređuju se sa opisom iz
farmakopejskih monografija.
Kod već pripremljenih proizvoda najprije se pregleda pakovanje i ambalaža da bi se uočilo
eventualno oštećenje, bilo kakav nedostatak ili eventualni lom. Zatim treba provjeriti oznaku i
time provjeriti da signatura sadrži sledeće podatke: naziv lijeka, jačinu, dejstvo ili
koncentraciju, naziv proizvođača, serijski broj i rok upotrebe. Prepakovani lijekovi takođe
treba da sadrže kontrolni broj odgovorne analitičke laboratorije. Lijekove sa oštećenim
1
Potvrde identiteta: farmaceutske tvari I ljekoviti pripravci, Vladimir Grdinić, Hrvatska ljekarnička komora,
2011.
2
Jugoslovenska farmakopeja 2000. peto izdanje, Savezni zavod za zaštitu I unapređenje zdravlja,
Savremena administracija a.d. Beograd, 2000.
