Opšta meteorologija

Riječ

meteorologija

potiče od

grčke

riječi

meteoron

koja se odnosila na sve pojave na nebu. Razvitak

meteorologije uzrokovao je i njenu podelu.

Opšta meteorologija

se bavi proučavanjem svih meteoroloških elemenata i pojava kao i osnovnih procesa u

glavnim crtama, uključujući metode meteoroloških osmatranja i meteorološke instrumente.

Dinamička

meteorologija

proučava dinamiku atmosfere. Procese u atmosferi objašnjava zakonima fizike

pomoću dinamike fluida (tečnosti i plinova), termodinamike i matematike.

Sinoptička

meteorologija

proučava vremenske prilike iznad velikih geografskih područja, primenjujući

geografske karte na kojima su meteorološka motrenja ucrtana za primenu u vremenskoj analizi i prognozi, za
jedno mjesto ili područje, za kraće ili dulje razdoblje.

Klimatologija

proučava srednje stanje atmosfere u vremenu i prostoru, kao odraz ponašanja vremena u

višegodišnjem razdoblju.(Optimalno 30 godina) .

Prema područjima praktične primene rezultata meteoroloških istraživanja, postoji više meteoroloških
disciplina:

Avio meteorologija

doprinosi obavještenjima o vremenu službe avio plovidbe za potrebe vazdušnog

saobraćaja i avionske tehnike

Pomorska meteorologija

(koja uključuje i rečnu) doprinosi obavještenjima o

vremenu službe raznih pomorskih delatnosti za potrebe pomorskog i rečnog saobraćaja.

Meteorologija

kopnenog saobraćaja

od pomoći je službama kopnenog saobraćaja (putevi, železnice, unutrašnji

saobraćaj).

Tehnička meteorologija

pomaže službama tehničkih grana, za praktičnu primenu meteorologije u

telekomunikacijskom prometu, elektroprivredi, urbanizmu, građevinarstvu (brane, cevovodi, žičare), turizmu i
drugom.

Agrometeorologija

proučava međudelovanje meteoroloških i hidroloških činilaca i poljoprivrede u

najširem smislu, uključujući vrtlarstvo, domaće životinje i šume.

Biometeorologija

proučava uticaje vremenskih

procesa na žive organizme.

Humana meteorologija

proučava uticaje vremena na život i zdravlje ljudi.

Ekološka

meteorologija

je dio biometeorologije koja proučava odnos između živih organizama i njihovog klimatskog

okruženja.

Veličine

koje

utječu

klimu

dijele

na:

klimatske

(ili

meteorološke)

elemente

b) klimatske (ili meteorološke) faktore

Klimatski su elementi promjenjive meteorološke prirode, a klimatski su faktori stalni, nepromjenjivi.
Klimatski elementi su:

1. TLAK (PRITISAK) 2. TEMPERATURA 3. OBORINE (PADAVINE)4. SMJER I BRZINA

VJETRA5. VLAGA ZRAKA I EVAPORACIJA6. NAOBLAKA I TRAJANJE SIJANJA SUNCA
7. SNJEŽNI POKRIVAČ 8. RADIJACIJA

U matematičkom, statističkom smislu odnosno fizikalnom smislu ovi elementi se nazivaju parametri ili varijable.

OSMATRANJA I MJERENJA-Termini osmatranja

Sinoptički-00, 03 , 06,...21,00

Vrše se u svrhe obavještavanja javnosti, razmjene podataka sa svijetom, te analize i prognoze vremena.

Klimatološki -7, 14, i 21.

Vrše se u svrhe proučavanja klime. I jedni i drugi podaci poslije detaljne kontrole unose se u bazu podataka .

Meteorološke pojave:

Hidrometeori

:Kiša,

Snijeg,

grad (led, tuča),Inje,

Rosa,

mraz

(slana),Poledica,Vidljivost,Magla, oblačnost (vrste oblaka)...

Litometeori, Fotometeori, Elektrometeori

Meteorologija i klimatologija, mada su dosta slične, ipak se razlikuju. Naime, dok

meteorologija

analizira

atmosferske prilike u kraćim vremenskim periodima (obično do nekoliko nedelja),

klimatologija

se bavi

izučavanjem klime u dužim vremenskim periodima, kao i studijom i analizom učestalosti određenih klimatskih
uslova u bližoj i daljoj prošlosti.

Klimatologija

se deli na:

opštu klimatologiju

klimatografiju

Opšta klimatologija

proučava fizičke osnove klime kao prosečnog stanja atmosfere, a

klimatografija

je prikaz

klima pojedinih regija ili meteoroloških stanica. Savremena klimatologija je kompleksna nauka, jer osim

pojedinačnih klimatskih elemenata istražuje i njihove međusobne odnose, kako bi se došlo do što pouzdanijih
podataka. Kako je klima osim u prostoru, promenljiva i u vremenu, tako se unutar klimatologije razvila

i paleoklimatologija, koja proučava klimu (daleke) prošlosti.

Mikroklima (grč. Mikros - mali i grč. Klima - nagib)

je klima prizemnog sloja zraka manje promatrane teritorije

do najviše dva metra visine. Može se odnositi na - livadu, polje, obode šuma, kvart grada, manje naselje i dr..

Mezoklima (grč. mesos - srednje i grč. Klima - nagib)

je klima većih teritorija, uglavnom homogenih prirodnih

uvjeta. Može se odnositi na šumske oblasti, manje gradove, obale jezera, obale mora i sl...

Makroklima (grč. makros - veliki i grč. Klima - nagib)

je klima velikih prostranstava. Može se odnositi na klimu

kontinenata, velikih morskih i vodenih površina, oceana i dr..

Topoklima (grč. topos - mjesto i grč. Klima -

nagib)

je klima nekog mjesta ili cjeline čija površina ulazi u okvire od ne više od jednog kilometra kvadratnog.

Može se odnositi na klimu parkova, tvrđava riječnih, manjih riječnih otoka i sl.. Prostorno, topoklima je
obuhvatnija od mikroklime, a manja od mezoklime.

Šta može uticati na lokalne razlike u klimi pojedinih područja:

- reljef -osunčanost-sastav tla

-zelenilo-blizina veće vodene površine- veće naselje-veći objekti-betonske površine
-asfaltne površine (efekat grada kao toplotnog otoka)

Mikroklimatska mjerenja se vrše:

•

najmanje na tri tačke (po potrebi i više)

•

u klimatološkim terminima (po potrebi i češće, ali u sinoptičkim terminima). Ovi termini su obavezni
kako bi se podaci uporedili sa podacima najbliže meteorološke stanice, odnosno mikroklima sa klimom
regije.

•

Ranije ručno, sada posao olakšavaju automatski uredjaji.

•

Statistička obrada (srednje i ekstremne vrijednosti temperature, vlažnosti zraka, padavina i ostalih
meteoroloških parametara. Izbor ostalih parametara zavisi od svrhe pravljenja studije.)

•

i izrada odgovarajuće studije o mikroklimi uz korišćenje postojeće literature o klimi kraja, odnosno
regije.

•

Klimatske promjene: Globalno zagrjevanje; Efekat staklenika; Y=aX+b linearni trend; Stogodišnji
trendovi; Sarajevski niz 1888-2011

Posljedice klimatskih promjena

Povećana promjenljivost vremena kao posljedica veće količine toplotne energije u atmosferi.

Sve češći temperaturni ekstremi , kao i ekstremi ostalih meteoroloških parametara

Sve veći intenziteti padavina s jedne strane i sve duži sušni periodi s druge strane – iako suma padavina blago
raste, mjenja se režim padavina

Narušen bilans vode u zemljištu (poljoprivreda)i u podzemlju (vodoprivreda i elektroprivreda)

Promjena mikroklimatskih uslova kao posledica globalnih klimatskih promjena –

Sarajevska kotlina pod maglom, presjek Sarajevske kotline (jugozapad – sjeveroistok).