Ontogenetsko razviće Metazoa brazdanjem jajnih ćelija koje mogu biti izolecitne, telolecitne i
centrolecitne u zavisnosti od rasporeda i količine žumanceta i citoplazme. Rezultat brazdanja je
embrionalni stupanj morula-dudinja. Dalji tokovi embrionalnog razvića su formiranje blastule i
gastrule. U zavisnosti od sudbine blastomera razlikuju se dva tipa brazdanja. Kod determinisanog
tipa svaka blastomera determiniše deo tela koji iz nje treba da se razvije. Ovo brazdanje se još
naziva i spiralno determinisano jer se blastomere pri brazdanju kod ovih životinja, među kojima
su Annelida spirano diferenciraju. Drugi tip brazdanja je nedeterminisano koje se označava kao
radijalno nedeterminisano jer se odvija u jednoj ravni radijalno (Brajković M 2006).

Proces migracije blastomera je gastrulacija čiji je rezultat formiranje dvoslojnog stadijuma. U
zavisnosti od tipa blastule, gastrulacija se može odvijati na različite načine i to: invaginacijom,
epibolijom, involucijom, ingresijom, imigracijom i delaminacijom. Bez obzira na tip blastule
gastrula   je   građena   od   dva   primarna   sloja:   ektoderma   i   endoderma,   koji   okružuju   gastrocel
(gastrulinu duplju) i on se otvara blastoporusom u spoljašnju sredinu. Od blastoporusa će se
formirati usni otvor kod Protostomia, a analni otvor kod Deuterostomia. Pored dva primarna sloja
formira  se  i   treći-mezoderm   koji  se  diferencira  u   muskulaturu,   gonade,   delove   ekskretornog
sistema. Ektoderm daje epidermis, nervni sistem, čula, prednje i zadnje crevo. Od endoderma će
nastati srednje crevo i akcesorne žlezde ovog creva. Pored gastrocela, tokom razvića, postoji još
jedna duplja-blastocel koji kod većine životinja iščezava ili se diferencira u primarnu telesnu
duplju.   Kod   mnogih   Metazoa   se   u   mezodermu   tokom   embrionalnog   razvića   diferencira
sekundarna telesna duplja koja ima svoj epitel peritoneum.

Na osnovu nekih karakteristika embrionalnog razvića, u okviru Metazoa se mogu izdvojiti dve
grupe filuma Protostomia i Deuterostomia. Filum Annelida svrstavamo u Protostomia. Za sve
njih je karakteristično da imaju determinisano spiralno brazdanje.

Slika 2. Stupanj blastule i gastrule

Annelida

2015

Polni sistem

Kod primitivnijih Annleida polni sistem je gonohoristički dok se kod progreivnijih
hermafroditizam javlja kao sekundarna pojava. Blastoporus embriona se diferencira u usni otvor,
a analni se razvija na suprotnom polu. Niže Annelida se razvijaju preko larve trohofore, a više
direktno (Brajković M 2006)

Filum Annelida se deli na četiri klase: Archiannelida, Polychaeta, Oligochaeta i Hirudinea.

Slika 3. Kopulacija Annelida

Klasa Archiannelida

Polni sistem im je gonohoristički, a samo kod nekih vrsta je hermafroditni. Razvijaju se preko
larve trohofore, koja je loptasta i kod nekih vrsta slobodno pliva nekoliko nedelja što im
omogućava da šire areal i da zauzimaju nove ekološke niše (Brajković M 2004). Postoje i neke
vrste kod kojih je izražen polni dimorfizam, a iz oplođenih jaja se razvijaju mlade jedinke sa svim
karakteristikama odraslih.

Klasa Polychaeta

Polni sistem je kod većine gonohoristički, samo su neke hermafroditne. Gonade nekih Polychaeta
formiraju se u svim trupnim segmentima, a kod nekih samo u određenim, najčešće u zadnjim
segmentima.   Polne   ćelije   dozrevaju   u   ćelijskoj   duplji,   a   u   spoljašnju   sredinu   se   oslobađaju
pucanjem zida segmenta. Kod nekih postoje gonodukti, kod nekih se produkti polnog sistema
izbacuje   ekskrektornim   kanalima,   dok   se   kod   pojedinih   čitavi   delovi   otkidaju   i   služe   za
raznošenje polnih produkata. Kod vrsta familija Eunicidae   i Nereidae u doba polne aktivnosti