SOLDAT MARKO
OPŠTE POSTAVKE TEORIJE UPRAVLJANJA
SEMINARSKI RAD
BANJA LUKA, 2011.
PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON
FAKULTET INFORMACIONIH TEHNOLOGIJA
BANJA LUKA
OPŠTE POSTAVKE TEORIJE UPRAVLJANJA
SEMINARSKI RAD
PREDMET: "Osnove teorije sistema i upravljanja"
PROFESOR: doc.dr. Mirjana Landika
STUDENT: Marko Soldat
BROJ INDEKSA: 11-10/VPI
BANJA LUKA, novembar 2011.
2
UVOD
U evoluciji upravljačkih postupaka najznačajniju ulogu su svakako odigrale i nove metode i
tehnike koje su omogućile tehničku podršku ključnih faktora, praćenje njihovih manifestacija
i efikasno reagovanje na šumove i moguće smetnje u sistemu.
Revolucionarne promjene u nauci i tehnologiji omogućavaju da brojne upravljačke discipline
stvaraju drugačiji uzajamni odnos u pogledu primjene novih naučnih rezultata u oblasti
kibernetike,opšte teorije sistema,dinamike sistema itd. Brojni pravci i putevi istraživanja
problema upravljanja sistemima različite prirode ili uočene fizičke analogije, javljaju se kao
pokušaji da se afirmiše naučna teorija upravljanja (upravljačka škola) što je imlo presudan
značaj u stvaranju upravljačkog kapaciteta opšteg (apstraktnog) sistema.
Moderna teorija upravljanja počiva na pretpostavci da skup potencijalnih upravljačkih akcija
treba da zadovolji uslov interne i eksterne stabilnosti koji mora da aperiorno utvrdi i bez
mogućnosti revizije i tranzitivnosti. Visoka apstrakcija opšte teorije upravljanja u principu
nudi nedovoljno konkretnih informacija, prijeteći tako da raznovrsne modele sistema za koje
korišteni matematički jezici (teorija skupa, funkcionalna analiza, matematička logika, teorija
diferencijalnih jednačina, integralni račun) odvaja od realnosti.
4
1
.
OPŠTE POSTAVKE TEORIJE UPRAVLJANJA
Brojni pravci i putevi istraživanja problema upravljanja u sistemima različite prirode ili
uočene fizičke analogije, javljaju se kao pokušaji da se afirmiše naučna teorija upravljanja
(upravljačka škola) što je imalo presudan značaj u stvaranju upravljačkog kapaciteta opšteg
(apstraktnog sistema).
O nivou opštosti i apstrakcije teorije upravljanja mišljenja su podjeljena, tako da jedna grupa
autora smatra da ona treba obuhvatiti upravljačke probleme u bilo kom sistemu. Drugi autori
razvijaju ideju njene dekompenzacie koja bi odgovarala pojedinim klasama sistema,
definisani formalnim aributima (deterministički, stohastički, vremenski, linearni itd.)
Bez obzira na tolerantan odnos i poštovanje različitih škola upravljanja, ipak se u izradi
naučno zasnovanih metodologija savremeni autori orijentišu na sistemski pristup upravljanju.
Podnjim se podrazumjeva odnos prema relaciji dio-cjelina, gdje važi pravilo da svaki složeni
sistem treba bar misaono podjeliti, a potom indentifikovati i upravljati afirmativno
dinamikom cjeline.
U sistemskom pristupu vjeruje se da je osobine djelova moguće razumjeti jedino ako je
unaprijed poznata dinamika cjeline, što se zasniva na naučnoj paradigmi da je cjelina
primarna, a iz nje se izvlače osobine djelova. Moderna teorija upravljanja počiva na
predpostavci da skup potencijalnih upravljačkih akcija treba da zadovolji uslov interne i
eksterne stabilnosti koja mora da se apriori utvrdi, i bez mogućnosti revizije i tranzitivnosti.
Još je koncepcijski suptilnije pitanje da se rangiraju i porede upravljačke opcije s ciljem da se
izabere najbolje-optimalno rješenje, jer se tako otvaraju pitanja binarne logike, preferencije,
indiferentnosti, matematike, informatike itd. u svjetlu prvih rezultata konkretnog
upravljačkog zadatka.
Ostvarivanje minimalne razlike između optimalnog i realizovanog programa u posmatranom
vremenskom periodu tj. U=min(Po-Pr) predstavlja optimalno upravljanje sistema, jer se na
osnovu raspoloživih informacija vrši izbor dejstva u cilju realizacije i ekstremizacije
projektovanog cilja. Ako se informacije ostvarene u procesu upravljanja ne koriste za
ostvarivanje upravljačkog dejstva, tada je riječ o otvorenom sistemu upravljanja, dok ako
se
takve informacije koriste zaostvarenje upravljačkog dejstva, tada je riječ o zatvorenim
sistemima upravljanja.
Budući da deskritivni pristup nema dovoljno kapaciteta da objasni niz fenomena u izučavanju
brojnih pojava, dolazi do afirmacije analitičkog pristupa koji se sastoji u izdvajanju i
proučavanju uopštenih vektorskih jednačina promjena upravljačkog stanja.
5
