FAKULTET PRAVNIH NAUKA
- SEMINARSKI RAD –
TEMA : Opšti pojam krivičnog djela
PREDMET - Krivično pravo, Opšti dio
PROFESOR - dr Nataša Delić
ASISTENT - mr Jelena Popović
2
Sadržaj
Uvod ................................................................................................................. 3
Pojam .................................................................................................................. 4
Elementi ............................................................................................................... 5
Radnja krivičnog djela ......................................................................... 6
Predviđenost u zakonu ......................................................................... 8
Protivpranost ........................................................................................10
Krivica ..................................................................................................12
Literatura ..............................................................................................................15
Uvod
4
reaguje primjenom krivične sankcije prema njegovom učiniocu. To je društveno negativan, štetan
ljudski akt. Ali krivično djelo nije samo ljudski akt, već i negativna, štetna društvena pojava
kojom se povrijeđuju ili ugrožavaju zaštićene vrijednosti, dobra ili interesi.
4
Dakle, krivično djelo je ponašanje čovjeka kojim se povrijeđuju naročito vrijedna pravna dobra
bez kojih društvo ne bi moglo opstati, ili bi bila ugrožena njegova bezbijednost. Kada to kažemo
očigledno je da krivično djelo shvatamo u moralnom smislu kao zločin koji je istovremeno
suprotan moralu prihvaćenom u konkretnom društvu. Kako je krivično djelo opasno po društvo i
moralno nedopušteno, učinilac zbog svog ponašanja zaslužuje prekor (kaznu) društva. Takav
socijalni i moralni pojam krivičnog djela ukazuje na moralnu i socijalnu suštinu krivičnog djela,
koja, u krejnjem slučaju, uvijek zavisi od kulturnih vrijednosti i ideoloških opredjeljenja
konkretnog društva.
5
U teoriji krivičnog prava krivično djelo definisano je na različite načine. Međutim, sve definicije
se mogu podijeliti na: formalne, materijalne i formalno-materijalne definicije.
Formalno
shvatanje krivičnog djela potiče od klasične škole prema kome je krivično djelo pravni
fenomen, odnosno pravna činjenica koja proizvodi pravne posljedice ili pak jedan događaj u
spoljnom svijetu koji dovodi do nastanka pravnih posljedica za društvo ili pojedinca.
Materijalni
pojam krivičnog djela vezan je za italijansku pozitivnu školu, koja je više obraćala pažnju na
sadržinu problema nego na njihovu formu. Dakle, prema ovom shvatanju pojma krivičnog djela,
krivično djelo se javlja kao povreda bilo društvenih uslova života bilo potreba njegovog
postojanja, bilo kao povreda njihovih vrijednosti bez kojih ono ne bi moglo postojati kao
organizovana zajednica.
Formalno-materijanli pojam.
Krivično djelo je društvena pojava koja je
regulisana inhibitiranom pravnom normom. Stoga, ono ima svoju sadržinu i formu.
6
Elementi
4
Prof. dr Dragan Jovašević – Krivično pravo/ Opšti deo, drugo izmenjeno i dopunjeno izdanje, Nomos, Beograd,
2010. str. 61.
5
Prof. dr Nataša Mrvić-Petrović – Krivično pravo/ Opšti deo, Pravni fakultet Univerziteta Union u Beogradu,
Službeni glasnik, Beograd, 2009. str. 63.
6
Dr Ljubiša Jovanović, dr Dragan Jovašević - Krivično pravo 1 /Opšti deo, Policijska Akademija, Beograd, 2003.
str.58. i 59.
5
Iz zakonske definicije krivičnog djela proizilazi da se krivično djelo sastoji od više različitih
elemenata koji se dijele na opšte i posebne. Opšti (osnovni) elementi su sadržani u svakom
krivičnom djelu i bez njih, odnosno u odsustvu jednog, i to bilo kojega od njih, nema uopšte
krivičnog djela kao javnopravnog delikta. Oni čine njegovo opšte biće. Pojam krivičnogdjela čine
četiri osnovna, opšta elemnta. To su :
1) radnja (posljedica prouzrokovana ljudskom radnjom)
2) predviđenost u zakonu
3) protivpravnost
4) krivica (skrivljenost)
Ovi elementi mogu biti a) objektivni i subjektivni, odnosno b) materijalni (realni) i formalni
(normativni). U objektivne elemente spadaju radnja, predviđenost u zakonu i protivpravnost, dok
je subjektivni element krivica učinioca djela. Materijalni elemenat je djelo čovjeka, a formalni su
predviđenost u zakonu, protivpravnost i krivica.
Posebni elementi krivičnog djela su specifični, posebni za svako pojedino krivično djelo
predviđeno u posebnom dijelu Krivičnog zakonika. Posebni elementi krivičnog djela se javljaju
samo kod nekih krivičnih djela, a kod drugih ih nema. To je, zapravo, zakonski pojam određenog
krivičnog djela. Ovi posebni elementi čine fizionomiju i specifičnost jednog krivičnog djela u
odnosu na ostala. Postoje dvije vrste posebnih elemenata:
1) obavezni posebni elementi – radnja, posljedica, subjekt i objekt krivičnog djela
2) mogući posebni elementi – način, sredstvo, vrijeme i mjesto izvršenja, lični odnosi i
okolnosti učinioca, posebna namjera, objekivni uslov inkriminacije
7
Redosljed pojedinih elemenata nije dat proizvoljno i on se ne može mijenjati, a da ne dođe do
neprihvatljivih teorijskih i praktičnih posljedica. Naime, postepenost utvrđivanja ostvarenosti
navedena četiri elementa je veoma važna. Prilikom rješavanja konkretnih slučajeva i primjene
krivičnog prava uvijek se počinje sa radnjom a završava sa krivicom. Prema tome, četiri
obavezna elementa u pojmu krivičnog djela istovremeno predstavljaju i četiri stepena, ili nivoa
kroz koje se mora proći da bi se na kraju moglo konstatovati da je učinjeno krivično djelo.
8
Radnja krivičnog djela
7
Prof. dr Dragan Jovašević – Krivično pravo/ Opšti deo, drugo izmenjeno i dopunjeno izdanje, Nomos, Beograd,
2010. str. 62. i 63.
8
Zoran Stojanović – Krivično pravo, CID, Podgorica, 2008. str. 93.
