Biotehnički fakultet
SEMINARSKI RAD
ORAH – Juglans regia
Podloge i sortiment
Studenti: Dijana Stijepović 13/08
Branko Đurović 16/08
Profesor : Dr Ranko Prenkić
Predmet:Kontinentalno voćarstvo
Page 1
Podgorica , oktobar 2010
Orah (
Juglans regia
)
1. Porijeklo i rasprostranjenost
Smatra se da je čovjek počeo
uzgajati orah još na samom početku
bavljenja zemljoradnjom, kvalitetnije
je plodove sakupljao u šumi i sijao je
na okućnicu. Vjeruje se da je se orah
prvo počeo uzgajati u Kini, zatim u
Japanu i Indiji a nakon toga na
obalama sredozemnog mora gdje ga
prvo gaje Grci (zbog čega se i javlja
naziv " Grčki orah") od Grka su ga preuzeli Rimljani a oni su ga
proširili po čitavoj Europi. Najstariji podaci o uzgoju oraha potiču još
iz vremena prije naše ere.
Dvadeset jedna vrsta oraha ima areal rasprostranjenosti u
sjevernoj umjerenoj klimi Starog svijeta u području od jugoistočne
Evrope do Japana, a u Novom svijetu od jugoistočne Kanade do
Kalifornije na zapad i Argentine na jug.
Azija sa proizvodnjom je najveći proizvođač sa 655.000 tona, zatim
slijede Evropa sa 292.000 tona i Sjeverna Amerika sa 266.000 tona.
Po zemljama najveći proizvođači su: SAD, Kina, Turska, Iran,
Ukrajina, Rumunija, Indija, Francuska, itd. U Crnoj Gori oraha najviše
ima u Polimlju i dolinama Morače i Zete.
Page 2
Sem upotrebe u svježem stanju, jezgra oraha se može
koristiti u kulinarstvu, kozmetici i sl.
Privredni značaj oraha ogleda se u lakom čuvanju plodova
i pogodnosti za transport. Osim toga, orah ne zahtijeva
vrhunsku agrotehniku i pomotehniku.
4. Podloge za orah
Kod nas se do skoro orah razmožavao sjemenom što je imalo za
posljedicu postojanje velikog broja formi i tipova, dosta
neujedačenog kvaliteta I drugih biološko-privrednih osobina. A u
novije vrijeme u rasadnicima se obavlja kalamljenje sorti i selekcija
oraha.
Po svom porijeklu podloge za orah mogu da budu generativne
( sejanci divljih vrsta i medjuvrsnih hibrida) i vegetativne.
4.1 Generativne podloge
Običan orah (
Juglan regija
)
– najviše korišćena podloga. Lako se
prilagođava različitim uslovima sredine. Tolerantan prema širokom
rasponu pH zemljišta (5,5-8). Ima dobar afinitet sa sortama.
Page 4
Nepovoljno svojstvo ove podloge je osjetljivost prema bolestima,
posebno prema truležnci, kao i velika i neujednačena bujnost.
Crni orah (
Juglans nigra
)
– najviše se koristi u Kaliforniji. Otporna
je prema truležnici i mastiljavoj bolesti. Prednost je manja bujnost, a
to utiče na raniju iredovniju rodnost sorti kalemljenih na ovoj
podlozi. Nepovoljne osobine su inkopatibilnost sa nekim sortama
oraha i kraći vijek stabla. U intezivnim zasadima ovo je bolja podloga
od običnog oraha, jer indukuje umjerenu bujnost, raniju rodnost i
bolji kvalitet jezgra.
Hindsov orah (
Juglans hindsii
)
–sve se više upotrebljava. Uzima se
za podlogu u sjevernijim oblastima zbog veće otpornosti prema
niskim temperaturama. U mladom periodu brzo raste, sorte počinju
ranije sa plodonošenjem i daje visok procenat primljenih kalemova.
Mandžurijski orah (
Juglans mandsshurica
)
–preporučuje se kao
podloga zbog otpornosti prema niskim negativnim temperaturama.
U prvoj godini je veoma dobro srastanje na mjestu kalemljenja, a
kalemovi su manje razvijeni u odnosu na kalemove iste sorte na
običnom orahu.
Japanski orah (
Juglans sieboldiana
)
– koristi se za plantažno gajenje
oraha. U početku sporije raste, a posle 4-5 godina brže.Kod nas nije
korišćena.
4.2 Vegetativne podloge
U svijetu, a posebno u našim rasadnicima, vegetativne podloge za
orah se praktično ne koriste. Glavni razlog za to je slabo izražena
sklonost oraha za vegetativno razmnožavanje, mada se neke vrste i
forme mogu razmnožavati na taj način.
Page 5
