FAKULTET
POSLOVNE
EKONOMIJE
BANJA
LUKA
DIPLOMSKI
RAD
“
”
ORGANIZACIJA, UPRAVLJANJE
I VO
Đ
ENJE PREDUZE
Ć
A
”
”
Student:
Mentor:
Balaban Vesna prof.dr Željko Baroš
Banja Luka, maj 2006.
2
SADRžAJ
UVOD
1. SAVREMENI MENADžMENT
PREDUZE
ć
A.........................................5
1.1.
Pojam i definicija
menadžmenta...................................5
1.2.
Poslovne
funkcije....................................7
1.3.
Organizacija funkcija
menadžmenta.................................7
1.3.1.
Funkcija
upravljanja................................8
1.3.1.1.
Sadržaj i nosioci funkcije
upravljanja............................8
1.3.1.2.
Organi
upravljanja............................9
1.3.1.2.1. Skupština
akcionara..................................10
1.3.1.2.2. Upravni
odbor.......................................11
1.3.1.2.3. Nadzorni
odbor.......................................11
1.3.1.3.
Donošenje upravlja
č
kih
odluka................................13
1.3.2.
Funkcija
rukovo
đ
enja...............................16
1.3.2.1.
Sadržaj i nosioci funkcije
rukovo
đ
enja...........................16
1.3.2.2.
Aktivnosti funkcije
rukovo
đ
enja...........................16
1.3.2.3.
Organizacija i
rukovo
đ
enje...........................18
1.3.2.4.
Nivoi
rukovo
đ
enja...........................19
1.3.2.5.
Menadžerski
nivoi.................................20
1.3.2.6.
Organi
rukovo
đ
enja...........................21
1.3.2.6.1.
Direktor
preduze
ć
a...........................22
1.3.2.6.2.
štabni
organ...............................23
4
UVOD
XX vijek se karakterisao velikim promjenama u
razvoju i primjeni novih tehnika i tehnologija, a
sredinom XX vijeka dolazi do pojave postepenog prelaska
industrijskog društva u informati
č
ko društvo.
Ove promjene dovele su do preoblikovanja planeta u
tkz. globalno privredno selo.
Globalizacija pokre
ć
e sveobuhvatan i snažan splet
ekonomsko- društvenih sila povezanih sa tehnološkim
promjenama, me
đ
unarodnom ekonomskom integracijom,
sazrevanjem doma
ć
eg tržišta u razvijenim zemljama i
kolapsom komunizma u cijelom svijetu.
U ekonomiji koja dobiva globalne razmjere, vrata su
otvorena svima i za ve
ć
e rizike i za ve
ć
e mogu
ć
nosti,
a firme su primorane da se odlu
č
uju na dramati
č
na
poboljšanja ne samo da bi se nadmetale i išle naprijed,
ve
ć
i da bi jednostavno preživjele.
U vremenima kad su tokovi privrede bili manje
globalnog karaktera i uz sporije kretanje poslovnog
okruženja, osnovni kriterijum je bila stabilnost, a do
promjena se dolazilo postepeno i ne tako
č
esto.
Savremeni tokovi privrede i promjenjivi uslovi
privre
đ
ivanja zahtjevaju i savremenu organizaciju koja
se kao dinami
č
ki sistem permanentno mijenja, usavršava
i prilago
đ
ava okruženju, samim tim name
ć
e se potreba
korjenitih promjena u organizacijama i pred menadžere
postavljaju se izazovi na polju transformacije.
Samo menadžeri spremni na stalne promjene, koji
posjeduju kvalitete efektivnog vo
đ
enja-liderstva mogu
da provedu korjenite promjene radi poboljšanja
performansi organizacije kroz prestruktuiranje,
reinžinjering, programe posve
ć
ene kvalitetu,
integracije, smanjenje obima organizacije i strateško
preusmjeravanje i tako obezbjede opstanak na tržištu u
sve oštrijoj konkurenciji.
Danas je na sceni revolucija menadžmenta koja se
svodi na
znanje
kako da se raznolika znanja najbolje
primjene. Imaju
ć
i u vidu da glavni izvor prihoda nije
više kapital ve
ć
to postaje informacija i znanje,
menadžmentu se pripisuje presudna uloga i zna
č
aj za
poslovni uspjeh preduze
ć
a.
5
Cilj ovog rada je da prikaže razvoj i ulogu
menadžmenta kao izraza uspješnosti u korištenju svih
raspoloživih resursa u cilju postizanja najboljih
ekonomskih efekata.
TEHNOLOšKE
PROMJENE
¾
Brža i
bolja
komunikacij
a
¾
Brži i
bolji
transport
¾
Više
informacion
ih mreža
koje ljude
povezuju u
globalnim
okvirima
ME
đ
UNARODNA
EKONOMSKA
INTEGRACIJA
¾
Manji broj
carina
(GATT)
¾
Valute
me
đ
usobno
povezane
kroz
plivaju
ć
e
kurseve
¾
Više
globalnog
protoka
kapitala
SAZRIJEVANJE
TRžIšTA U
RAZVIJENIM
ZEMLJAMA
¾
Sporiji
doma
ć
i rast
¾
Agresivniji
izvoznici
¾
Izraženija
deregulacij
a
PAD
KOMUNISTI
Č
KIH
I
SOCIJALISTI
Č
K
IH REžIMA
¾
Ve
ć
i broj
zemalja
povezanih
sa
kapitalisti
č
kim
sistemom
¾
Više
privatizaci
je
GLOBALIZACIJA TRžIšTA I KONKURENCIJE
VI[E RIZIKA
¾
Ve}a
konkurencija
¾
Pove}ana
brzina
VE
ć
E
MOGU
ć
NOSTI
¾
Ve}a tr`išta
¾
Manje barijera
7
•
organizovanje,
•
kadrovsko popunjavanje,
•
vo
đ
enje, i
•
kontrolisanje
”
2
,
Definicije menadžmenta su brojne, a jedna od
definicija menadžmenta glasi:
“
Menadžment je proces
obavljanja posla sa drugim ljudima, radi ostvarenja
organizacionih ciljeva u dinami
č
kom okruženju uz
efikasno koriš
ć
enje ograni
č
enih resursa
”
.
3
Rad sa
drugima
Ograni
č
eni
Ostvarenje resursi
ciljeva Efikasnost
Slika 2: Pet komponenti procesa menadžmenta
4
“
Kao bitne karakteristike okruženja, u kojem
djeluje savremeni menadžment preduze
ć
a, možemo navesti:
•
da postoje konkurentski uslovi poslovanja,
•
da u upravljanju preduze
ć
em dominira ekonomski
kriterijum poslovanja,
•
da postoji, odnosno da je dominantan dioni
č
arski
kapital,
•
da su rukovodioci profesionalci, odnosno da je
organizovan rad na njihovom školovanju,
•
da postoji tržište hartija od vrijednosti itd.
”
5
2
Baroš, ž:Organizacija i upravljanje preduze}em, Zavod distrofi~ara,
Banja Luka, 2004., str.62
3
Sajfert, Z.:Menad`ment, Tehni~ki fakultet Mihajlo Pupin, Zrenjanin,
2002.,str.45
4
Baroš, ž:Organizacija i upravljanje preduze}em, Zavod distrofi~ara,
Banja Luka, 2004., str.61
