FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA:
“OPERATIVNI STRATEGIJSKI MENADŽMENT”
NAZIV SEMINARSKOG RADA:
“ORGANIZACIONA I PRIRODNA SREDINA”
Mentor: Studenti:
Komponenta indirektne akcije u sredini se sastoji od socijalnih, ekonomskih.
poltičkih i tehničkih varijabla koje indirektno utiču na organizaciju. Ove varijable
stvaraju klimu nа koju organizacija mora da se prilagodi, a imaju i potencijal da
pređu u sredinu direktne akcije. Briga o oštećenju prirodne sredine poslednjih
godina dobija sve važniju ulogu. Ljudi se brinu o problemima koji se kreću od
zagađivanja, do pregrejavanja Zemlje i uništavanja ozona. Neke organizacije imaju
aktivne uloge u promovisanju svjesti o sredini. Neki menadžeri se odlučuju da se
samo drže pravnih propisa, dok drugi idu dalje i potvrđuju ekološke vrijednosti kroz
svoje proizvode i marketing. Menadžeri - naročito na višim nivoima - moraju da
prate spoljašnju sredinu i da pokušaju da prognoziraju promjene koje će uticali nа
organizacije. Oni mogu da koriste planiranje strategije i dizajn organizacije da bi se
prilagodili sredini.
1.
ZNAČAJ ANALIZE SREDINE PREDUZEĆA
Preduzeće je sa brojnim nitima povezano sa okruženjem. Ono je OTVOREN POSLOVNI
SISTEM. Granice koje dele preduzeće od njegove sredine, minimizira menadžment tog
preduzeća. Tako menadžeri vode brigu o svakodnevnom uticaju okruženja na poslovnu
aktivnost preduzeća.
Preduzeće je povezano sa okruženjem u pribavljanju inputa za trensformacioni proces,
kao i za usmjeravanje output-a (proizvoda i usluga) ka ciljanim tržišnim segmentima.
Preduzeće se ne može izolovati i ograditi od sredine u kojoj egzistira i biti autarhično.
Okruženje preduzeća čine svi elementi: pojedinci, organizacije i institucije i faktori:
- ekonomski,
- politički,
- pravni,
- tehnološki,
- socio-kulturni i dr.
Svi ovi elementi i faktori imaju stvarni ili potencijalni uticaj na rezultate poslovanja
preduzeća.
Analiza okruženja
omogućava da se objektivno oceni konzistentnost strategije
preduzeća sa njegovom pozicijom u privredi u kojoj posluje. Od posebnog značaja je
4
uočavanje promjena u sredini i njihov uticaj na poziciju glavnih stejkholdera
preduzeća, da se uoči kolika je njihova moć uticaja na strategijske odluke. Zapravo
promjene u okruženju dovode do promjene pozicije učesnika u poslovnim područjima
preduzeća. Pod stejkholderima podrazumijevaju se pojedinci i grupe. Oni mogu da
utiču na rezultate poslovanja preduzeća.
Njih čine:
- radnici,
- menadžeri,.
- Akcionari,
- Investitori,
- Kreditori,
- Kupci,
- Dobavljači,
- Udruženja,
- Država i
- Razne druge grupe i pokreti
Razumijeti poslovno okruženje je od ogromnog značaja za poslovanje preduzeća.
Ekonomska sredina je osnovni generator, pokretač. Ona je generator šansi i opasnosti.
Ona je i konačan arbitar uspješnosti preduzeća.
«Analiza i predviđanje predstavljaju istraživačku, kreativnu fazu čiji rezultati su
premise (stavovi) o sadašnjim i budućim tokovima događaja i njihovim uticajem na
poslovanje i razvoj preuzeća. Uobičajeno je danas da se za indentifikaciju šansi i pretnji
iz okruženja, odnosno snaga i slabosti preduzeća koristi metodološki okvir tzv. Swot
analize (swot je akronim od početnih slova engleskih reči za snagu (strenght), slabost
(weaknesses), šanse (opportunities) i prijetnje (threats)).»
1
Dakle preduzeće se ne može ograditi od okruženja i biti autarhično. Važan je izbor
adekvatnih strategija koje dovode do rasta i razvoja, takođe i fleksibilnosti. Analiza
okruženja omogućava preduzeću, preduzetniku i menadžerima da se objektivno oceni
1
Penezić, Nenad: «Teorija ekonomije preduzeća», Fakultet za uslužni biznis, Novi Sad 2007. str. 80
5
Oprativna, neposredna ili bliža
sredina «podrazumijeva poslovni i konkurentski
ambijent u kome se trebaju sagledati faktori koji opredjeljuju mogućnost za nabavku
inputa i položaja preduzeća na tržištu prodaje.»
2
Opšta, posebna ili dalja
sredina podrazumijeva faktore koji djeluju van kontrole
preduzeća, organizacije. Uključuju se u analizu jer osjetno utiču na poslovanje.
3.
UTICAJ VELIČINE PREDUZEĆA NA ODNOS SA OKRUŽENJEM
Za krupne nacionalne i multinacionalne kompanije, karakteristična je analiza i
predviđanje komponenti, faktora opšte (posredne ili dalje) sredine. Ove kompanije su
zbog uspješnosti svog poslovanja primorane da prate promjene u:
- ekonomskim,
- društvenim,
- političkim,
- pravnim,
- tehnološkim i
- drugim komponentima sredine.
Od ekonomskih faktora ističemo:
- bruto nacionalni proizvod,
- korporativni profiti,
- stopa inflacije,
- produktivnost,
- stopa zaposlenosti,
- platni bilansi,
- kamatne stope,
- potrošački dohodak,
- dug i potrošnja.
Društvena komponenta indentifikuje društvene promjene u kojima preduzeće posluje
ili tek treba da posluje. Neke od ovih komponenti su:
2
Doc. dr.Olja Munitlak Ivanović: «Strategijski menadžment», Fakultet poslovne ekonomije 2009. str.72.
7
