POJAM, KARAKTERISTIKE, UZROCI ORGAN.KRIMINALITETA
Definicija, obiljezja
:
OK bi se mogao definisati kao vrsta profesionalnog kriminaliteta, koji karakterise
postojanje cvrste I fleksibilne I hijerarhijski uspostavljene kriminalne organizacije, sa
preciznom podjelom rada I uredjenim unutrasnjim odnosima, opredijeljenom za vrsenje
najtezih kriminalnih djela, uz primjenu metoda podmicivanja, nasilja, radi ostvarivanja
profita kao kralnjeg cilja.
POJAM ORGANIZOVANOG KRIMINALITETA
Pojam kriminaliteta I tipologija kriminalnih pojava:
Pojam potice od latinske rijeci crimen-zlocin. Najopstije definicije polaze od toga da je
kriminalitet drustvena pojava vrsenja KD od strane pojedinaca.
Razlikujemo pravne, socioloske I kriminoloske definicije.
Pravne definicije
ogranicavaju na to da su u pitanju pojave koje ugrozavaju drustvene
vrijednosti, a koje su predvidjene kao KD..Problem pravne definicije je sto kriminalitet
tretira u formalnom smislu. Prema Litreu-teska povreda zakona ili morala, zakon
kaznjava, moral ne odobrava. Prema Feriju-antidrustveni cin koji koji vrijedja neko
prave, a ima I uzroke.
Socioloski pristup
je siri I sadrzajniji, jer ne posmatra samo djelo, vec ucinioca,
drustvene uzroke, uslove I posledice kriminaliteta.To su dakle drustvene pojave kojeima
se ugrozavaju osnovne drustvene vrijednosti. (Dirkem, Lagase).
Kriminoloska definicja
mozemo je odrediti kao skup drustvenih pojava kojima se
ugrozavaju univerzalne drustvene vrijednosti, a koje su sankcionisane krivicnim pravom.
Po njima,
svojstva kriminaliteta su :
skup individulanih pojava, pojava koja ima
drustveni karakter, negativna drustvena pojava, istorijska pojava, univerzalna pojava.
Organizovani kriminalitet kao posebni oblik delikvencije
Org.krim.se od pocetka odvija iza paravana, nevidljiv je,a prisutan, ugrozavajuci I
prijeteci, pa je dolazilo do stvaranja nejasnoca I protivurecnosti o samom fenomenu ove
aktivnosti.. Ima izuzetnu sposobnost da koristi povoljne uslove za infiltriranje u legalne
drustvene structure I da se vjesto prilagodjava konkretnoj drustveno politickoj I
ekonomskoj situaciji, ne smao unutar jedne zemlje nego I na medjunarodnom planu. Jos
nema opsteprihvacene definicije pojma org.krim. Osnovni problem odnosi se na
preciznost sadrzaja termina organizovani, jer se cesto pod isti pojam svrstava I
organizovana kriminalna grupa, organizovano kriminalno udruzenje, sve do tipa klasicne
mafije.Postojanje org.krim. odnosi se jos I na posebnost structure kriminalne
organizacije, njene veze sa organima vlasti,posebnosti cilja,metoda I oblika djelovanja.
PROBLEMI DEFINISANJA ORGAN.KRIMINALITETA
Problemi razgranicenja pojmova
Ozbiljne probleme u definisanju OK cini poistovjecivanje ili nedovoljno razlikovanje
sustinskih sadrzaja pojava bliskih po srodnosti ispoljavanja, a ipak u sustini razlicitih.To
se posebno odnosi na mijesanje pojmova transnacionalni,medjunarodni,profesionalni,
kriminalitet bijelog okovratnika sa organizovanim kriminalitetom, te pojmova
organizovane kriminalne grupe, kriminalne organizacije I mafije kao sustinskih subjekata
organizovanog kriminaliteta.Internacionalni je falsifikovanje novcanica, trgovina ljudima
I eksploatacija prostitucije I trgovina drogom.Medjunarodni kriminalitet predstavlja
delikte kojima se cine povrede medjunarodnog prava, obicajnog I
ugovornog.Profesionalni je vrsta delikvencije kojom se bave profesionalni izvrsioci
KD.Obuhvata djela u povratu, cije izvrsavanje zahtijeva odredjenu specijalnost,strucnost,
kontinuitet djelatnosti.Profesionalni kriminalitet je siri pojam, a organizovani je samo
jedan od njegovih oblika. Kriminalitet bijelog okovratnika je vrsta profesionalnog
kriminaliteta, tzv.kriminalne elite, sto podrazumijeva deliktne radnje izvrsilaca KD koji
se nalaze ne poziciji drustvene hijerarhije.
Organizovane kriminalne grupe I kriminalne organizacije:
Bitna svojstva koja ih razgranicavaju u posebnosti kriminalnih obiljezja su:strukturnost,
broj osoba koje ih cine, zajednicki cilj, cvrstina unutrasnjih odnosa I strogost pravila,
uzajamni odnos clanova grupe.
Grupe:
Grupa je primarni oblik kolektiviteta, manja ili veca, organizovana ili
neformalna, skupina ljudi koji zajednicki zive,rade I ponasaju se na odredjeni
nacin.Motivacija moze biti pozitivna I negativna , od cega I zavisi karakter grupe.Opste
odlike su: zajednicka akcija, podjela funkcija medju clanovima grupe,postojanje grupnih
normi I pravila ponasanja, relativna trajnost grupe.Ne spada svaka kriminalna grupa u
formu organizovanog kriminaliteta.Org.kriminalitet je utvrdjena podjela duznosti I
zadataka u cilju izvrsenja KD. Veoma je vazno istaci razlike izmedju kljucnih koncepcija,
kao sto su organizovani kriminalitet I kriminalitet koji je organizovan, organizovani
kriminalitet I mafija, kriminalna organizacija I drugi tipovi kriminalnih grupa, te
organizovani I transnacionalni kriminalitet. Prema tome u kriminolgiji su poznate razne
vrste delikventnih, a u socijalnoj patologiji devijantnih grupa.
Delikventna grupa:
ovaj oblik grupe predstavlja vid neformalne drustvene skupine
asocijalnih I antisocijalnih osoba I orijentacije, koji se povremeno I spontano okupljaju I
zajednicki provode slobodno vrijeme.Rijec je o posebnoj socijalnoj skupini prestupnika
koju karakterise odredjeni stepen unutrasnjih veza, zajednicki interesi I veci stepen
inteziteta medjusobne komunikacije. Odlikuje se medjusobnim povjerenjem I solidarnosti
clanova, uvazavanjem I podredjivanjem autoritetu volje.Formiraju se prema vrsti
prestupnistva kojim se bave. Najcvrsce veze imaju kriminalne grupe koje mogu biti u
vidu bandi, zlocinackih udruzenja, djelova organizacije mafije.
