UNIVERZITET EDUCONS
FAKULTET ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE
SREMSKA KAMENICA
Predmet – ODRŽIVO KORIŠĆENJE PRIRODNIH RESURSA
Tema seminarskog rada –
Organska poljoprivreda
Student:
Profesor:
Dejan Radović Z 15/15
dr Biljana Panin
U Novom Sadu, marta 2016. godine
4
Ona se oslanja na ekološke procese, biodiverzitet i cikluse prilagođene lokalnim uslovima,
umesto korišćenja resursa sa neželjenim efektima. Organska poljoprivreda kombinuje tradiciju,
inovaciju i nauku kako bi poboljšala okruženje, razvila fer odnose i dobar kvalitet života za sve
uključene. Metode orgаnske proizvodnje podrаzumevаju primenu prirodnih postupаkа i
supstаnci, а ogrаničаvаju ili potpuno eliminišu upotrebu veštačkih sredstаvа.
Organska poljoprivreda se definiše kao sistem upravljanja poljoprivredom koji podržava i
obogaćuje prirodni biodiverzitet, koristi procese i tehnologije bazirane na biološkim
zakonitostima bez učešća veštačkih inputa, odnosno genetički modifikovanih organizama
(Willer 2014). Nasuprot konvencionalnoj, organska poljoprivreda se više bazira na
preventivnim nego na korektivnim merama. Umesto oslanjanja na sintetičke inpute
(insekticide, fungicide i herbicide), organski proizvođači primenjuju mere integralne zaštite
(Integrated Pest Management) i pesticide bazirane na organskim sastojcima. Umesto đubrenja
zemljišta sintetičkim mineralnim đubrivima, organski proizvođači obezbeđuju plodnost
zemljišta korišćenjem prirodnih produkata kao što su pokrovni usevi, stajnjak, kompost ili
organsko veštačko đubrivo.
Organska poljoprivreda predstavlja visokoorganizovani sistem koji funkcioniše u skladu sa
propisanim standardima, koji precizno definišu sve karike proizvodnje uz kontrolu celog
procesa od strane ovlašćenih sertifikacionih tela.
3. ORGANSKA
POLJOPRIVREDA U
SVETU I REPUBLICI
SRBIJI
Sertifikovani organski proizvodi
zauzimaju tek oko jedan odsto
ukupnog svetskog tržišta hrane. Ipak,
stalni rast tražnje za organskim
proizvodima u svetu ukazuje na to da ovaj proizvodni metod može biti veoma profitabilan
ukoliko se na pravi način koriste prirodni resursi, znanje i proizvodno iskustvo. Proizvođači i
potrošači širom sveta uviđaju
ekonomske i ekološke prednosti ovog
vida poljoprivrede.
U svetu je 43,1 miliona hektara
poljoprivrednog
zemljišta
pod
organskom proizvodnjom, što iznosi
1% od ukupno korišćenog
poljoprivrednog zemljišta, a što se tiče
Evropske Unije, postoje velike razlike
među članicama po površinama koje su sertifikovane za organsku poljoprivredu. Prednjače
Austrija, Švedska i Češka sa 18,6, 15,8 i 13,1 % celokupnog poljoprivrednog zemljišta koje je
Grafikon 1 – udeo pojedinačnih kultura u organskoj
proizvodnji do 2013 godine u Republici Srbiji,
izvor - Marz
et al., “
Organska poljopriveda u Srbiji 2014.
” 2014
Godina
Površina (u ha)
2010
5.855
2011
6.335
2012
6.340
2013
8.228
Tabela 1 – površine pod organskom proizvodnjom u
Republici Srbiji i ukupan broj registrovanih
proizvođača organskih proizvoda
, izvor - Marz et al., “
Organska
poljopriveda u Srbiji 2014.
” 2014
5
sertifikovano za organsku poljoprivredu, a slede ih Grčka, Italija i Finska sa 11,1, 8,9 i 8,7%
organskog poljoprivrednog zemljišta
1
. Površine pod organskom poljoprivredom se sve više
povećavaju u svetu, a neke zemlje kao što je Danska žele celokupnu poljoprivredu da
preusmere na organsku proizvodnju
2
U Republici Srbiji postoji 9.430 ha pod organskom proizvodnjom, što je samo 0,28% ukupne
obradive površine. Trend je uzlazni sa povećanjem od preko 1.000 ha godišnje pod organskim
usevima (pogledati Tabelu 1) dok istovremeno raste i broj registrovanih poljoprivrednika koji se
bave organskom poljoprivredom. Tokom 2014. godine su površine pod žitaricama i voćem bile
najzastupljenije u ukupnoj proizvodnji sa 2.818, 3 ha, odnosno 2.202,1 ha a udeo ratarske
proizvodnje je iznosio 35%, zatim proizvodnja voća sa 28%, industrijskog bilja16% krmnog
bilja na 15%, povrća 2% (pogledati Grafikon broj 1). Najveći deo organske proizvodnje se
obavlja na teritoriji Vojvodine sa oko 6.240 ha a sledi region Južne Srbije sa oko 2.100 ha.
Što se tiče organskog stočarstva, uglavnom prednjači organski uzgoj ovaca, goveda i pčela
(pogledati Tabelu broj 2).
Tabela 2 – stočni fond Republike Srbije koji ima status perioda konverzije i organske poljoprivrede za
2013 godinu,
izvor - Marz et al., “
Organska poljopriveda u Srbiji 2014.
” 2014
Uzimajući u obzir trendove potrošača i poljoprivredne politike, pogotovo u zemljama EU,
organska proizvodnja predstavlja perspektivu za poljoprivredne proizvođače iz Srbije koji u
konvencionalnoj proizvodnji teško uspevaju da ostvare konkurentnost. Proizvodnja proizvoda
sa dodatom vrednošću predstavlja ulaznicu na inostrana tržišta. Uključivanjem u organsku
proizvodnju, našim proizvođačima otvaraju se vrata novih tržišta. Organska proizvodnja je
trenutno najbrže rastući prehrambeni sektor u koji se srpski poljoprivrednik, sa prosečnih 3,5
ha po poljoprivrednom domaćinstvu, veoma dobro može uklopiti.
1
-
Atlas der Globalisierung Weniger wird mehr,
Le MONDE diplomatique, 2015,
2
-
www.organicveganearth.com/the-great-denmark-to-become-a-100-organic-country/
na dan 09.03.2016.
Vrsta životinje
Period konverzije
a
Organski status
b
Ukupno
Ovce
1.238
2.793
4.031
Goveda
323
1.853
2.176
Pčelinja društva
1.337
603
1.940
Svinje
118
57
175
Koze
856
81
946
Živina
28
1.362
1.390
Magarci
9
12
21
Konji
162
48
210
Napomene – a – period konverzije je period kada određeni stočni fond počinje da se gaji po principima organske poljoprivrede ali se još uvek
„čisti“ od pesticida, herbicida i konvencionalnog načina uzgajanja (to uglavnom traje oko 3 godine) B – organski status jedan stočni fond može
da dobije kada je prošao period konverzije iz konvencionalnog u organski.
