INTERNACIONALNI UNIVERZITET U NOVOM PAZARU
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA SREDNJOVEKOVNA
KNJIŽEVNOST
TEMA:
Originalna i prevedena književnost u srednjem
veku
Student: Profesor:
Novi Pazar, 2017
SADRŽAJ
Uvod…………………………………………………………………………..3
Podela
i
karakteristike
srednjovekovne
književnosti.....4
Originalna
književnost………………………………………………..5
Originalna
knjizevna
dela
u
prozi………………………………..6
Originalna
knjizevna
dela
u
poeziji……………………………..8
Originalna
knjizevna
dela
u
drugim
spisima………………..9
Prevedena
književnost...................................................10
Prevedena
književnost
u
prozi…………………………………..11
Prevedena
književnost
u
poeziji………………………………..13
Zaključak
i
značaj
srednjovekovne
književnosti………………………….14
Literatura………………………………………………………............15
3
Podela i karakteristike srednjovekovne
književnosti
Srednjovekovna književnost je velika epoha, sa istovremenim razvitkom, kako u Evropi
tako i kod nas. Staroslovenska književnost je u srednjem veku započela prevođenjem
sa drugih jezika. Prevođenje će se zadržati i do kasnijih perioda u svim crkvenim i
slovenskim kniževnostima. Najviše prevođenja je upravo bilo sa grčkog jezika.
3
Korisćena su mnoga sredstva referenciranja, aludiranja i metafore, koje su poticale iz
Biblije. Dakle, Biblija je imala, pored crkve snažan uticaj na srednjovekovnu
književnost na staroslovenskim prostorima. Takođe se koristila za citiranje i u epohi
Ćirila i Metodija. Vremenom se taj način književnog izražavanja povećava i proširuje na
druge književnosti, kao na primer Vizantijsku ili na zapadu Evropsku. Naša prevedena
književnost je mnogo uticajnija jer je kao sto smo rekli bogatija i raznovrsnija od
originalne. U nju spadaju Biblijski spisi, hagiografije, romani, pesništvo, crkveno
besedništvo, apokrifne literature, pravna dela, bogoslovski spisi, istorijografija i drugi
spisi. Srednji vek se smatra i kao vek feudalizma. Na vlasti su bili feudalci, dok su
njihove naredbe izvršavali kmetovi, čuvali imanje, bavili se stočarstvom i
zemljoradnjom. Period srednjeg veka odnosno feudalizma karakterističan je po tome
što su se uglavnom umetnošću i književnošću bavili feudalci, odnosno oni na vlasti.
Dominantno je bilo crkveno učenje, učenje o životu nakon smrti, o idealu i odricanju
ovozemaljskog. Staroslovenska književnost nastaje i počinje da se razvija stvaranjem
srpske feudalne države. Zbog stalnih sukoba na staroslovenskom području književnost
se neznatno razvijala, ili čak nije uopšte, jer su feudalci i tadašnji narodi imali utisak da
se uopšte ne razvija, iako je bila pod snažnim uticajem crkve. Međutim, dolaskom
Nemanjića na vlast, dolazi do učvršćivanja države kao i poboljšanje i razvitak
srednjovekovne književnosti. Književni centri postaju manastiri, kaluđeri postaju pisci.
Jedno od posebnih mesta za razvitak i ispoljavanje srednjovekovne književnosti bio je
manastir Hilandar. Nakon uspostavljanja vlasti od strane Nemanjića, situacija se
neznatno menja. Crkva ostaje kao glavni motiv književnosti, međutim, čitalaca je sve
više samo među predstavnicima crkve i tadašnje dinastije. Ovo je jedan od zlatnih
perioda staroslovenske srednjovekovne knjževnosti, zato što je za vreme Nemanjića
ona dostigla svoj vrhunac. Takođe za vreme vladavine cara Dušana taj razvitak ne
opada. Dolaskom na vlast Uroša „nejakog“ Nemanjića dolazi i do pada države na
mnogim poljima, kako na ratnim tako i na književnim. Sledi bitka na Marici gde su
doživeli poraz od Turaka, i znatno oslabljivanje književnosti. Kasnije je usledila i bitka
na Kosovu, gde su 1389. godine doživeli jos jedan poraz od Turaka. Despot Stefan
Lazarević, jedan je od vladara koji je doprinosio državi na svim poljima. Bio je ratnik,
književnik, pisac. Uspešno je obnovio srednjovekovnu književnosti. Okupljao je oko
sebe najbolje pisce i književnike kako bi zadržao razvitak države. Vrši prevođenje sa
grčkog jezika, prepisuje. Za njegovu vladavinu karakteristična je činjenica da je u
mnogome odstupao od ostalih Nemanjića.
Srednjovekovna književnost se deli na
originalnu
i
prevedenu
. 4
Originalna književnost
Originalna književnost je, kao što smo rekli po značaju manja i manje uticajna od
prevedene. Međutim ne znači da ne sadrži važna istorijska dela. Nasuprot tome,
sadrži neka od najvažnijih originalnih književnih dela tog perioda. Originalnu
književnost ćemo razvrstati u književnost u
prozi, poeziji i ostalim spisima
. Veoma
značajna je književnost u poeziji. Sadrži najvažnija dela tog perioda, kao što su
„Pohvala Knezu Lazaru“ Jefimije, „Slovo Ljubve“ Despota Stefana Lazarevića i
crkvene poezije. Čine je žitija Svetog Save(Teodosija, Domentijana), Svetog
Simeona(Save Nemanjića i Stefana Prvovenčanog). Danilov zbornik koga čine žitija
arhiepiskopa srpskih (kralja Uroša, kraljice Jelene, kralja Milutina i kralja Dragutina).
kao i Danila drugog arhiepiskopa. Zatim, jedno od najvažnijih dela, „Žitije despota
Stefana Lazarevića“ Konstantina Filozofa, „Žitije Stefana Dečanskog“ Grigorija
Samblaka, kao i „Život cara Uroš“ Patrijarha Pajsija. Originalnu književnost čine i
drugi spisi kao što su vrlo važan „Dušanov Zakonik“; „Ljetopis popa Dukljanina“;i
ostali poput rodoslova, natpisa, zapisa, hronografije i hronike. Ovo je period kada su
nastala prva originalna dela na našim prostorima, iako manje uticajnija nego
prevedena. Prikazan je život srpskih vladara, despota, feudalaca, crkvenih službenika
odnosno, njihova biografija. Takođe su zapažene bile borbe oko vlasti, razni usponi i
padovi u razvitku književnosti, a i u razvitku države. Opismenjavanjem naroda u
devetom veku srednjeg veka, kreće masovno interesovanje za književnošću.
Originalnu književnost su kreirali vladari i crkveni službenici, tako da ju je vrh
uglavnom i čitao. Rascepom crkve dolazi do radvajanja na dve kulture. Zapadnu i
vizantijsku. Staroslovenski narod je bio između. Preuzimani su citati iz Biblije.
Dominantna je bila naracija, sa upotrebom stalnih religioznih epiteta, kako bi se
veličala moć crkve u tom periodu. Uz epitete su išle neizostavne hiperbole i
preuveličavanja svih epiteta koji su uzdizali značaj crkve u periodu srednjovekovne
književnosti. Stilske figure gradacija i poređenja su bile takođe mnogo korišćene.
Gradacija je bila tu da pokaže strukturu tadašnjeg stanovnistva. Na dnu lestvice bi
bili obični ljudi, odnosno tadašnji kmetovi, a na svakom vrhu bi bila vlast toga
perioda, odnosno u ovom slučaju crkva i feudalci koji su i stvarali književnost.
Korišćeni su mnogi simboli, simboli koji ukazuju na aludiranje iz drugih velikih
istorijsko znacajnih dela. Naravno, Biblija je dominirala u tom pogledu. Bila je
veličana u tom periodu. Zbog stalnih sukoba kako staroslovenskih naroda
međusobno tako i sukoba sa Turcima, dolazili su motivi za stvaranje novih originalnih
književnih dela, sa mnogo elemenata epike i drame. Kako bi se dočarao period
stalnog sukoba sa turcima, epika i drama su bile neizbežni književni rodovi, ratnih
književnih vrsta, naročito drama, koja je doprinosila dinamici, prenošenju utisaka, ali
i uzdizanja staroslovenskih naroda.
