Univerzitet u Novom Sadu
Pedagoški fakultet u Somboru
Seminarski rad
Osnove teorije književnosti
Roman „Orlovi rano lete“
Mentor: Student:
Ankica Vučković
Sara Cvetković 15/3/010
Sombor, decembar 2016. godine
SADRŽAJ:
Pojam romana………………………………………….………….…….1
Tipovi romana…………………………………..…………………….2-3
Podela romana po epohama…………………….……………...……..4-6
Analiza romana……………………………………….……….…...…6-8
Fabula i siže……………………………………………….…………….8
Motiv…………………………………………………………………....9
Lik………………………………………………...……….……………9
Ideja…………………………………………………………….…..….10
Poruke romana…………………………………………………...…….11
Podela romana na celine……………………………………………….11
Biografija………………………………………………………..……..12
Literatura…………………………………………………………….....13
Tipovi romana
Postoji različita tipologija romana, a prema predominciji nekih strukturalnih elemenata
roman može biti
: roman lika, roman prostora, roman vremena, roman vremena i
prostora
. Prema načinu komponovanja roman može biti: stepenasti, prstenasti i
paralelni.
1.
Roman lika ili karaktera
jedan ili nekoliko uzajamno povezanih likova dominira
strukturom romana, ostvarujući jedinstvo svih ostalih elemenata u romanu.
2.
Produbljujući pojedine karaktere, mnogi pisci razvijaju načelo prostora, sa sve
ciljem da bi se istakao i socijalni milje iz kojega potiče karakter. Tako je i nastao
roman prostora
u kome se lik kreće kroz proctor i različite sredine, što omogućava
piscu da stvori što ubedljiviju sliku društva. U romanu prostora neki imaginarni ili stvari
proctor čini bitnu vezu između svega onog što roman opisuje.
3.
Iz romana karaktera razvio se
porodični roman
u kome se prate članovi jedne
porodice. Iz namere pisca da se prate članovi jedne porodice kroz decenije i dalje razvijaju
njihovi karakteri, nastali
su romani hronike, geneaološki romani
, u kojima istorijsko
vreme postaje dominantni element u strukturi dela.
4.
Postoji i
roman vremena
u kome se jedan isti proctor javlja kao osnovni faktor u
srukturi dela, kao što je prostor u romanu “Na Drini ćuprija” u kome se mnogi događaji iz
različitih istorijskih perioda dešavaju na određenom prostoru.
5.
Postoji i
roman vremena i prostora
u kome se različito istorijsko vreme vezuje
za premeštanje likova kroz više prostora, kao što je roman “Rat i mir” Lava Tolstoja ili
“Vreme smrti” Dobrice Ćosića. Za ovakav tip romana koristi se i naziv roman reka,
roman epopeja (roman u vise knjiga).
6.
Prema načinu oblikovanja ili komponovanja postoji
roman paralelnog sklopa
(kompozicije)
zasnovan na unutrašnjim paralelama. Ličnosti su obično date u dve ili više
grupa, o svakoj grupi postoji priča. Akteri iz jedne grupe mogu da prelaze u drugu grupu,
iz jedne ravni u drugu, dodiruju se, mešaju. Paralele među junacima se najčešće grade na
suprotnostima njihovih karaktera i shvatanja.
7.
Roman prstenaste kompozicije ili roman okvirnog tipa
čini osobita tehnika
pripovedanja koja je postavljena tako da roman završava na način kako i počinje, ili da
ipak unutar jedne priče imamo drugu priču, odnosno više priča. Takav roman je „Prokleta
avlija“. Roman počinje i završava se slikom zimskog pejzaža-belinom koja sve briše i
potire. Tu je i nepoznati mladić koji pripoveda kako je fra Petar tamnovao u u Prokletoj avliji,
iznosi fra Petrovu priču o Haimu, Haimovu priču o Ćamilu i priču Ćamila o Džem sultanu.
Ovakvom tipu romana pripadaju i „Koreni“ Dobrice Ćosića.
8.
Stepenasti ili lančani roman
nastaje iz pripovedačkog postupka koji insistira na stalnom
pomeranju toka radnje i njenom intezitetu na osvetljavanju i produbljivanju lika. Stalno se nešto
dodaje i proširuje u odnosu na prethodna pričanja pa samim tim i uvećava na tematskom
planu. Svaki novi doživljaj uvlači neke nove ličnosti i vezuje ih za sudbinu glavnog
junaka. Za ovaj tip romana karakterističan je i lažni rasplet; iščezli junak ponovo se javlja;
zatim prisustvo motiva tajne, koja se odmah ne saopštava nego se stalno odlaže, čuva za kraj.
Ovakav sklop romana karakterističan je za kriminalističke i avanturističke romane pa
otuda i toliko uzbuđenja i iščekivanja. Takav tip romana obeležio je i stvaralaštvo
Dostojevskog.
(Solar, 1997.)
Postoje i drugi tipovi romana:
Prema temi
roman može biti: avanturistički roman, istorijski roman, roman o
razbojnicima,ljubavni roman, socijalni roman, detektivski roman, pastoralni roman, roman
strave, roman o umetnicima.
Prema načinu obrade teme
može biti: satirični, humoristički, naučno-fantastični,
sentimentalni, vaspitni roman.
Prema obliku u kome je dat
može biti: roman-esej, epistolarni roman, putopisni roman,
roman u vidu dnevnika, mitološki roman, roman u nastavcima, roman u stihovima.
Prema pravcu ili epohi u kojoj je nastao:
srednjovekovni, realistički, naturalistički,
nadrealistički, egzistencijalistički, postmodernistički roman.
