UNIVERZITET U SARAJEVU
FAKULTET ZA SAOBRAĆAJ I KOMUNIKACIJE
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA:
Industrijski transport
Tema rada:
Osnove hidrauličkih sistema
Datum:
23.03.2018. god.
Predmetni nastavnik:
doc. dr. Ahmed Ahmić
Student:
Jasmina Sikira
Broj indeksa:
7883
Usmjerenje:
Cestovni saobraćaj
Godina studija:
Prva (I)
Rezultat rada:
SADRŽAJ
1.
Uvod .............................................................................................................................. 3
2.
Osnove hidrauličkih sistema ......................................................................................... 4
3.
Hidraulički sistemi ........................................................................................................ 5
4.
Princip rada hidrauličkih sistema .................................................................................. 7
5.
Hidrauličke komponente ............................................................................................. 10
6.
Hidraulične pumpe ...................................................................................................... 12
7.
Hidraulični motori ....................................................................................................... 20
8.
Hidraulični ventili ....................................................................................................... 22
9.
Hidraulične dizalice ..................................................................................................... 24
10.
Hidraulične preše ......................................................................................................... 25
11.
Hidraulične podizne platforme .................................................................................... 26
12.
Pasivne komponente hidrauličnih sistema .................................................................. 27
13.
Zaključak ..................................................................................................................... 28
Popis slika ................................................................................................................... 29
Literatura ..................................................................................................................... 30
2.
Osnove hidrauličkih sistema
Hidraulički sistemi su ili hidrostatički ili hidrodinamički. U hidrostatičkom pogonu pumpa
stvara pritisak ulja u zatvorenom krugu. Ovakav pritisak ili hidrostatička energija pretvara se
u linearno ili rotaciono kretanje pomoću hidrauličkog motora. Kod hidrodinamičkog pogona
centrifugalna pumpa ubrzava kretanje tečnost stvarajući ogromnu kinetičku energiju koja se
pomoću hidrauličkih motora pretvara u mehanički rad.
1
Medijum za pretvaranje i prenošenje energije u hidrauličkim sistemima je fluid. U
hidrauličkim sistemima koriste se tečnosti kod kojih se zapremina ne smije značajno da
mijenja pod djelovanjem spoljne sile.
Osnovne komponente hidrostatičkog sistema su:
2
-
generator hidrauličke energije (pumpa, akumulator)
-
upravljačke komponente (razvodnik, servorazvodnik, regulator pritiska itd.)
-
izvršne komponente (hidromotori, cilindri) i
-
pomoćne komponente (cjevovodi, rezervoari, filtri, izmjenjivači toplote itd.)
1
Ahmić, A.: „ Industrijski transport“, Sarajevo, 2014.
2
Hidraulički i pneumatski sistemi
3.
Hidraulički sistemi
Pascalov zakon je temeljni zakon hidrostatike, koji kaže: u tekućini koja se nalazi u
zatvorenoj posudi vanjski tlak širi se jednako na sve strane, tj. čestice tekućine prenose tlak u
svim pravcima jednako.
3
Ova pojava se može praktično posmatrati i matematički definisati na
primjeru dviju posuda različitih površina poprečnih presjeka međusobno spojenih i
napunjenih tečnošću. Ako na posudu površine A
1
djelujemo silom F
1
, a sistem držimo u
statičkoj ravnoteži, u posudi površine poprečnog presjeka A
2
djelovaće sila F
2
. Pritisak, koji
će se stvoriti u tečnosti, koja je u posudama iznosiće:
4
1
2
2
F
F
p
A
A
gdje su:
p
– pritisak u Pa
F
– sile u N,
A
– površine posude na mjestu djelovanja sile u m
2
.
Sl. 1. Prenošenje pritiska kroz tečnost
Koristeći ova svojstva hidraulike ljudi su konstruisali veliki broj uređaja koji su praktično
nezamjenjivi u praksi. Najjednostavniji oblik tih uređaja je ručna hidraulična pumpa.
3
https://sh.wikipedia.org/wiki/Hidrauli%C4%8Dki_pogon
4
Ahmić, A.: „Industrijski transport“, Sarajevo, 2014.
4.
Princip rada hidrauličkih sistema
Sl. 3. Princip rada hidrostatičkog pogona
Ako silom F
1
djelujemo na klip površine A
1
prvog cilindra doći će do pojave pritiska p koji
djeluje u svim smjerovima, pa prema tome i na klip površine A
2
drugog cilindra. Djelovanje
sile F
1
dovodi pomaka prvog klipa za vrijednost dx, odnosno drugog klipa za vrijednost dy.
Sila F
1
se uravnotežava pritiskom p:
F
1
= A
1
⋅
p (1.2)
Sila tereta G takođe se uravnotežava pritiskom p:
G = F
2
= A
2
⋅
p (1.3)
Uz pretpostavku da su cilindri apsolutno hermetični, da je fluid apsolutno nestišljiv i da su sile
trenja zanemarive, na osnovu izraza (1.2) (1.3) se može napisati sljedeći odnos:
F
1
/ A
1
= F
2
/ A
2
(1.4)
Na osnovu gornjih razmatranja može se zaključiti da je pritisak u hidrostatičkom sistemu
funkcija opterećenja:
6
p = F
2
/ A
2
(1.5)
6
Hidraulički i pneumatski sistemi
