Osnovi ekologije i zaštite životne sredine:
II kolokvijum
1.Gasovi koji utiču na klimatke promene i na efekat SB?
Ugljen-dioksid,
CO2 je najvažniji gas koji prouzrokuje dodatni efekat staklene bašte (ca.
50% udela u antropogenom efektu staklene bašte).
Metan,
Molekuli metana imaju veliku sposobnost apsorpcije toplote, što znači da i male
količine metana prouzrokuju veliko delovanje u smislu pojačavanja efekta staklene bašte,
Azotni dioksid
je u smislu efekta staklene bašte 300 puta delotvorniji od CO2.
Vodena para
Visokom koncentracijom vodene pare, ona ipak igra važnu ulogu u smislu
prirodnog efekta staklene bašte, iako molekule vode apsorbuju samo jedan mali deo
toplote koju emituje
Fluor-hlor-ugljikohidrat
Kod fluor-hlor-ugljikohidrata se radi o čisto sintetičkom
materijalu (u prirodi ga nema).
Sumporni heksafluorid,
Ozon
Povećava efekat staklene bašte, a u visokim koncentracijama je i toksičan. Ozon se
pojavljuje u donjim slojevima toposfere.
(CO2, CH4, N2O, HFCs, PFCs, SF6).
Najzastupljeniji prirodno nastali gas staklene bašte jeste vodena para, zatim je slede
ugljen-dioksid, metan i azot-suboksid. Prirodni gasovi staklene bašte su uglavnom
vodena para i ugljendioksid, dok su drugi gasovi, uključujući tu i CH4, N2O kao i Co2
prisutni u atmosferi u dva oblika prirodni i sintetički.
2. Napiši HR ugljen-dioksida sa vodom?
H2CO3 ugljovodoonična kiselina
3. Opiši osnove k-ke sumpor-heksafluorida?
Gasovita supstanca bez ukusa boje i mirisa, neotrovan hemijski potpuino inertan, gas sa
najvećom gustinom ima izuzetna dielektrična svojjstva. SF6
4. Koji gasovi sumpora se formiraju u aerobnoj atmosferi?
H2S, SO2, SO3
5. Koji gasovi azota se formiraju u aerobnoj atmosferi?
N2O, NO3, NO2, NH4
6. Napisati HR sumpora sa vodom i šta se pri tome formira?
7. Napisati HR oksido gasova azota koji reaguju sa vodom?
8. Prebrojte konvencije koje definišu protokol o klimatskim promenama?
Kjoto protokol, Konvencija Ujedinjenih nacija o klimatskim promenama Njarobi
(Kenija), Marakeška deklaracija, Monteralski protokol, Agenda 21, Bečka konvencija,
9. Šta su to freoni?
Freoni su fluorirani i klorirani derivati jednostavnih ugljikovodika i oštećuju ozon. Kao
sintetski spojevi dobiveni su još 1928. godine. Lako se proizvode i nisu izravno štetni na
ljudsko zdravlje, nisu korozivni, a vrlo su postojani. Imaju široku primjenu, npr. u
rashladnim uređajima, hladnjacima, te kao potisni plinovi u sprejevima. Freoni su plinovi
koji sprečavaju ozon koji nas štiti od ultra-ljubičastih zraka.
10. Opiši efekat SB?
Visoke temperature unutar staklenika postižu se tako što u staklenik nesmetano ulazi
sunčeva svjetlost, zagrejava se tlo, a onda se sprečava gubljenje toplote koju oslobađa tlo.
Isto tako se ponaša i naša atmosfera. Ovde deluju infracrveni gasovi koje je atmosfera
apsorbovala kao staklenik. Ovi gasovi se nazivaju gasovi staklene bašte. Para koja se
zadržava u atmosferi i prirodni gasovi poput ugljen-dioksida, azotnog dioksida, metana i
ozona dozvoljavaju plasiranje sunčeve energije na Zemlju, ali apsorbuju toplotu koju
oslobađa Zemlja. Gasovi staklene bašte delimično emituju ovu energiju i u suprotnom
pravcu, ponovo na Zemljinu površinu. Zbog toga je došlo do zagrejavanja Zemljine
površine na prosečnu temperaturu od ca. 15°C (umesto ranijih ca. –18°C) što je
omogućilo život ljudima na našoj planeti. Ovo se naziva prirodnim efektom staklene
bašte. Efekat staklene bašte je rezultat interakcije Sunčevog zračenja i sloja Zemljine
atmosfere koji se proteže do 100km iznad Zemljine površine. Neki gasovi, poput vodene
pare, ugljen-dioksida, metana i azot-suboksida, apsorbuju deo ovog infracrvenog
zračenja, privremeno sprečavajući njegovo otpuštanje u svemir. Pošto se ovi gasovi
zagrevaju, oni emituju infracrveno zračenje u svim smerovima. Deo ovako nastale toplote
vraća se ka Zemljinoj površini koju dodatno zagreva (što je poznato upravo kao efekat
staklene bašte), a deo biva vraćen u svemir.
11. Šta su ozonske rupe?
Smanjivanjem količine ozona UV zrake razaraju molekule kiseonika puno brže no što
traje stvaranje molekula ozona, zbog toga što se preskače prvi korak u ciklusu, pa nastaju
ozonske rupe, kroz koje zračenje prolazi u puno većoj mjeri no inače. Jedan od glavnih
razloga nestajanja ozona je djelovanje čovjeka. Oyonske rupe predstavljaju oštećenja
ozonskog omotača nastala industrijskom emisijom štetnih tvari i plinova koji uništavaju
