Pojam i podela osnovnih sredstava
Finansijski kapital pribavlja se sa ciljem da se uloži u poslovanje i da se nakon
završenog poslovnog ciklusa vrati uvećan.Obavljanje poslovne aktivnosti zahteva
da se izvrše odgovarajuća ulaganja.U zavisnosti od funkcije koju imaju u procesu
proizvodnje ukupna uložena sredstva se mogu podeliti na osnovna i obrtna
sredstva.
Osnovna sredstva su sva ona sredstva koja u process proizvodnje ulaže svojom
celokupnom vrednošću,ali se pri jednom poslovnom ciklusu ne troše u celosti, već
se njihpva vrednost usled fizičkog I moralnog rabačenja postepeno smanjuje, I do
kraja zadržavaju svoj prvobitni oblik.
Osnovnim sredstvima se smatraju prirodna bogatstva I sredstva za rad kao I
ulaganja u prirodna bogatstva I sredstva za rad. Knjigovodstveni pojam osnovnih
sredstava nešto se razlikuje od pojma sredstava za rad.Osnovnim sredstvima
smatraju se I materijalne investicije kao što su patenti,licence I osnivačka ulaganja
koja ne predstavljaju sredstva za rad u užem smislu. Iz osnovnih sredstava je
isključen sitan inventar koji u suštini predstavlja sredstvo za rad.
Osnovna sredstva se mogu javiti u obliku stvari, prava I novca koji je namenjen
ulaganju u stvari I prava iz osnovnih sredstava.
U našem zakonu osnovna sredstva su podeljena prema kriterijumu koji uzima za
odnos osnovna sredstva prema procesu proizvodnje.
Prema ovom kriterijumu,osnovna sredstva se dele na :
a) Osnovna sredstva u pripremi
b) Osnovna sredstva u funkciji
c) Osnovna sredstva van funkcije.
1
OSNOVNA SREDSTVA U PRIPREMI (IZGRADNJI)
Obzirom na to da ulaganja u osnovna sredstva zahtevaju značajna finansijska
sredstva,pribavljanju osnovnih sredstava predhodi odluka organa upravljanja
preduzeća. U odluci se precizira koje stvari ili prava treba nabaviti i iz kojih izvora
će biti izvršeno finansiranje nabavke.
Kada se osnovna sredstva pribavljaju izgrdanjom, tada se visina potrebnih
novčanih sredstava odredjuje na osnovu podataka sadržanih u investicionom
programu i tehničkoj dokumentaciji.
Ulaganja u osnovna sredstva mogu se vršiti sa ciljem da se :izgradi novi kapacitet,
proširi postojeći kapacitet , modernizuje ili izvrši zamena postojećeg kapaciteta.
Od početnih ulaganja do aktiviranja osnovnog sredstva protekne kraći ili duži
vremenski period , u okviru koga se osnovna sredstva čije je pribavljanje u toku
smatraju osnovnim sredstvima u prepremi.Osnovna sredstva u pripremi su ,prema
tome ona čija izgradnja još nije završena i koja zbog toga nisu spremna za
uključivanje u poslovnu aktivnost. Faze pripreme osnovnioh sredstava obuhvata
sve pripremne radnje počev od obezbedjenja novčanih sredstava preko nabavke
investicionog materijala i opreme, izgradnje i montaže, sve do završetka osnovnog
sredstva i njegovog uključivanja u funkciju. Osnovna sredstva u pripremi se mogu
stoga javiti u obliku :
a) Potraživanja za avanse po osnovu investicija
b) Potraživanja po osnovu zajedničke izgradnje osnovnih sredstava
c) Investicija u toku.
Po završetku faze pripreme , osnovna sredstva se uključuju u poslovanje, odnosno
postaju sastavni deo osnovnih sredstava u funkciji.
2
