BEOGRADSKA POSLOVNA ŠKOLA
VISOKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA
OSNOVNA SREDSTVA I NJIHOVO TROŠENJE
(AMORTIZACIJA)
SEMINARSKI RAD
Student: Dražen Zečević
SADRŽAJ
1. UVOD
-----------------------------------------------------------------------------------------1
2. OSNOVNA SREDSTVA-------------------------------------------
-----------------------2
2.1. Osnovna sredstva prema stanju (funkciji)---------------------------------------3
2.2. Osnovna sredstva prema pojavnim oblicima ----------------------------------4
2.3. Nematerijalna ulaganja (prava) --------------------------------------------------4
2.4. Materijalni oblik osnovnih sredstava--------------------------------------------5
2.5. Dugoročni finansijski plasmani---------------------------------------------------6
3.IZVORI SREDSTAVA---------------------------------------------------------------------
7
4. KAPACITET OSNOVNIH SREDSTAVA
--------------------------------------------8
5.VRIJEDNOST OSNOVNIH SREDSTAVA------------------------------------------
11
6. PODJELA I CILJ AMORTIZACIJE------------------------------------------------
12
6.1. Podjela amortizacije na fiksne i varijabilne troškove------------------------15
6.2. Dugotrajna imovina koja se ne amortizira------------------------------------ 17
6.3. Amortizacija kao porezno priznat i nepriznat rashod -----------------------18
6.4.Primjer obračuna i knjiženja godišnjeg iznosa amortizacije-----------------18
10
.
ZAKLJUČAK
---------------------------------------------------------------------------19
11
.
LITERATURA
---------------------------------------------------------------------------20
1
U osnovna sredstva spadaju i odredjena prava dugoročnog karaktera (koncesije,
patenti, licence), dugoročna finansijska ulaganja, kao i nematerijalna ulaganja.
Trošenje osnovnih sredstava (izraženo u novčanom obliku) naziva se amortizacija.
Novčana sredstva od amortizacije služe za nabavku novih, odnosno reprodukovanje
osnovnih sredstava preduzeća.
2.1. Osnovna sredstva prema stanju (funkciji)
Prema stanju osnovnih sredstava u odnosu na proces poslovanja preduzeća, ona
se javljaju u slijedećim oblicima:
a) osnovna sredstva u pripremi,
b) osnovna sredstva u upotrebi,
c) osnovna sredstva izvan upotrebe.
Osnovna sredstva u pripremi
Ovu kategoriju osnovnih sredstava čine uglavnom investicije u toku, namenjene za
pripremu delatnosti preduzeća. To su: započeti radovi na izgradnji pojedinih vrsta
osnovnih sredstava kao što su: gradjevinski objekti i oprema, priprema zemljišta
dugogodišnjim zasadima (voćnjaci, plantaže), kao i zalihe gradjevinskih materijala.
Ova sredstva se posle odredjenog vremenskog perioda uključuju u proces rada i
poslovanja preduzeća kao osnovna sredstva u upotrebi.
Osnovna sredstva u upotrebi
U osnovna sredstva u upotrebi u materijalnom obliku ubraja se: zemljište koje služi
za privredne potrebe, gradjevinski objekti privrednog karaktera i sredstva za rad.
U zemljište (koje služi za privredne potrebe) ubrajaju se obradive poljoprivredne
površine, zemljišta od kojih se proizvode odredjeni proizvodi (cigla, pijesak i dr.) i
zemljište na čijem prostoru preduzeća obavljaju svoju djeelatnost.
U gradjevinske objekte privrednog karaktera spadaju industrijske, poljoprivredne i
druge zgrade namijenjene za obavljanje privredne djelatnosti, kao i saobraćajni i
3
hidrogradjevinski objekti, objekti za prenos energije, rudarska okna, dubinske
bušotine i dr.
Sredstva za rad su orudja kojima se djeluje na predmete rada, radi obavljanja
privredne djelatnosti i dobijanja odredjenih proizvoda. Moguće ih je dijeliti na
direktna sredstva za rad kojima se neposredno obradjuju predmeti rada i indirektna,
koja ne učestvuju neposredno u obradi predmeta rada, ali omogućavaju odvijanje
procesa proizvodnje (inventar, uredjaji i sl.).
Osnovna sredstva izvan upotrebe
Ova sredstva nisu u funkciji poslovanja preduzeća i služe kao rezerva u obavljanju
djelatnosti. Tu spadaju i neupotrebljiva sredstva, kao i ona koja su namenjena za
rashodovanje.
Ova sredstva se mogu iznajmiti drugim preduzećima, prodavati ili ustupati. Dio
osnovnih sredstava izvan upotrebe se klasifikuje kao neupotrebljiva osnovna
sredstva.
2.2. Osnovna sredstva prema pojavnim oblicima
Ova podjela izražava i zvaničnu zakonsku nomenklaturu podjele imovine, odnosno
sredstava preduzeća. Ona se iskazuju kao stalna sredstva ili imovina preduzeća koju
sačinjavaju:
nematerijalna ulaganja (prava);
materijalna sredstva;
novčana sredstva u obliku dugoročnih finansijskih plasmana.
2.3. Nematerijalna ulaganja (prava)
Ovu kategoriju sačinjavaju raznovrsna dugoročna ulaganja i plasmani sredstava
preduzeća za različite namene: osnivačka ulaganja u raznovrsne oblike preduzeća,
ulaganja u razvojna istraživanja, kao i ulaganja u probnu proizvodnju.
Drugu grupu nematerijalnih ulaganja čine koncesije, patenti i licence.
4
Uredjaji su sredstva koja u osnovi služe da obezbijede uslove za rad. Oni mogu biti:
energetski uredjaji, a služe za snabdijevanje preduzeća energijom (električna mreža,
plinovodi, naftovodi, cevovodi za paru i sl.). Proizvodni uredjaji koriste se
neposredno u procesu proizvodnje (peći, kotlovi, cisterne, burad, dimnjaci i dr.).
Transportni uredjaji se koriste u unutrašnjem i spoljašnjem transportu preduzeća.
Postrojenja su pogonske i radne mašine, koje omogućavaju odvijanje proizvodnje.
Pogonska postrojenja mogu biti primarna, pokretačka (parne mašine, turbine,
lokomotive, dizel-motori), i sekundarna, tj. pokretači koji pretvaraju neku već
proizvedenu vrstu energije u drugu (elektrogeneratori, elektromotori i dr.) i radne
mašine pomoću kojih radnici djeluju na predmete rada, izazivajući pri tom na njima
odredjene promjene.
Transportna sredstva se javljaju u funkciji unutrašnjeg i spoljašnjeg transporta.
Transportna sredstva služe za dopremu predmeta rada i opreme u skladišta i pogone,
kao i za otpremu gotovih proizvoda u skladišta preduzeća i dalje na tržište.
Alati su sredstva kojima se neposredno djeluje na predmete rada. Alati mogu biti
mašinski (svrdla, noževi za metale, glodala, nareznice i sl.) i ručni (čekići, klešta,
ključevi, turpije, igle i dr.). U alate ubrajamo i modele za oblikovanje predmeta rada
(uzorci, kalupi, šabloni) i naprave (instrumenti za merenje svojstva).
Inventar su sredstva bez kojih nije moguće obavljati proces rada. Inventar se
pojavljuje kao pogonski i poslovni. Pogonski inventar upotrebljava se u pogonu a
poslovni inventar u neproizvodnim djelatnostima preduzeća.
2.5. Dugoročni finansijski plasmani
Ova kategorija predstavlja osnovna sredstva preduzeća u novčanom obliku.
Ovdje spadaju:
ulaganja kapitala preduzeća u tzv. vezana preduzeća, sa kojima se ostvaruju
odredjene poslovne funkcije;
6
