PRAVNI FAKULTET
OPĆE PRAVO
Osnovne crte filozofije prava kod Hegela
-esej-
Kandidati:
Mentor:
Kiseljak, novembar, 2017.
UVOD
Hegelov sistem je sistem apsolutnog idealizma. On proizlazi direktno iz Šelingovog sistema, ali
predstavlja na neki način sintezu Šelingovog i Fihteovog sistema. Po Šelingu idealno i realno su
identični, po Fihteu idealno je ono što je prvobitno. Po Hegelovom sistemu ipak idealno ili duh
ima primat nad realnim ili prirodom, i priroda predstavlja samo jedan prolazan stupanj u razviću
duha. Još je u jednoj tački Hegel bliži Fihteu nego Šelingu, u filozofskoj metodi.Apsolutno se
biće po Hegelu nalazi u tri osnovna svoja stupnja, kao apsolutna ideja, kao priroda i kao duh.
Apsolutna ideja je ideja u užem smislu ili ideja po sebi, priroda predstavlja ideju van sebe, a duh
ideju za sebe i kod sebe, sve tri zajedno čine apsolutno biće.Ideju po sebi posmatra "Logika",
prvi dio Hegelovog sistema, drugi je dio toga sistema, "Filozofija prirode", a treći "Filozofija
duha". Međutim, prije nego što Hegel prelazi na svoj sistem, on hoće i posebno da obrazloži
stanovište na osnovu kojeg je moguće apsolutno saznanje. On to čini u Fenomenologiji duha,
koja predstavlja neku vrstu teorije saznanja hegelijanizma, ali ona nije ni čista teorija saznanja
niti psihologija saznanja, nego obuhvata u isto doba obje, a u malome i filozofiju duha. Hegel se
razvio, stoga ovo djelo njegovo predstavlja produkt još nezrelog duha (njegov je stil zamršen i
mnogi stavovi jedva su razumljivi).
FILOZOFIJA PRIRODE
Apsolutna ideja je identična sa sistemom svih kategorija ili sa logosom. Prijelaz od ideje ka
prirodi ili od logosa ka realnom svijetu predstavlja kod Hegela jednu od najnejasnijih tačaka i u
isto doba jednu nekonzekvenciju njegovog sistema. Logos kao sistem svih logičkih kategorija
predstavlja mrežu realnosti, ideja još nije realnost, ali u realnosti nema ničega što se ne bi moglo
po svojoj kvalitativnoj strani svesti na kategorije ideje, ono što pridolazi ideji u realnosti jeste
samo realnost idealnog. Hegel pravi razliku između ideje kao čistog mislenog bića i realnosti
zato što on prostor i vreme, koji predstavljaju forme realne egzistencije, ne smatra za kategorije,
ili, bolje rečeno, što njegov racionalizam nije u stanju da prostor i vrijeme predstavi kao
kategorije. Ono što ideja, kao sistem kategorija, dobija prelazeći u realnost, jeste realizacija
njenih logičkih momenata u prostornoj i vrijemenoj množini. Ovaj prijelaz ima da se po Hegelu
shvati tako da se ideja u njemu slobodno sama od sebe otuđuje, apsolutno u sebe sigurna i mirno
počivajući u sebi, štaviše, da je ideja kao apsolutno jedinstvo čistog pojma i njegovog realiteta
već priroda. Ma kako da je Hegel u ovim rečima nejasno predstavio prijelaz od ideje prirodi,
ipak je toliko nesumnjivo da ga on ne shvata kao prijelaz koji se desio u vremenu, tj. ideja, kao
carstvo kategorija, nije po njemu postojala prije realnog svijeta i u jednom se momentu otuđila
od sebe i prešla u svijet, nego on smatra da je taj prijelaz vječan, da je svijet promijene vjećit,
ideja je vječita, ali i realizacija ideje takođe je vječita. Ideja, prelazeći u prirodu, otuđuje se od
sebe, ali samo da bi se na jedan viši način, kao svjesni duh, vratila sebi, taj je prijelaz jedan nužni
