Osnovni materijali na bazi čelika

VISOKA TEHNIČKA MAŠINSKA ŠKOLA

STRUKOVNIH STUDIJA U TRSTENIKU

Predmet: „TEHNIČKI MATERIJALI“

SEMINARSKI RAD

OSNOVNI MATERIJALI NA BAZI ČELIKA I ODGOVARAJUCI

ZAPTIVNI MATERIJALI PRIMENJENI ZA IZRADU HIDRAULIČKIH

CILINDARA

Materijali za izradu hidrauličkog cilindra;

Materijali za izradu kljipnjača

Materijali za izradu zaptivnih sistema kod hidrauličkih cilindara;

Materijali za izradu delova za vezu cilindara u instalacijama hidr.sistemima;

Ekološko razrešenje hidraličikih cililindara nakon njihovog povlacenja iz
upotrebe

Predmetni profesor: Studenti:

Trstenik, 2018.

Sadržaj

1. Uvod ............................................................................................................................... 5

2. Materijali za izradu hidrauličkog cilindra........................................................................6

2.1.

Šta je hidraulički cilindar?..................................................................................6

2.1.1. Sastavni delvi hidrauličkog cilindra .............................................................6
2.1.2. Vrste hidrauličkih cilindara...........................................................................6

2.2.

Materijali za izradu cevi hidrauličkog cilindra .................................................8

2.2.1. Opšti konstrukcioni čelici ............................................................................8
2.2.2. Finozrni konstrukcioni čelici .....................................................................10
2.2.3. Odabir konstrukcionog čelika za cev hidrauličkog cilindra .......................10

2.3.

Priprema cevi....................................................................................................11

3. Materijali za izradu kljipnjača .......................................................................................13

3.1.Materijal za izradu klipne osovine (klipnjače).........................................................13
3.2.Hromiranje klipnjače................................................................................................16

4. Materijali za izradu zaptivnih sistema kod hidrauličkih cilindara.................................18

4.1.

Materijali za zaptivke........................................................................................18

4.2.

Oblici zaptivki...................................................................................................20

5. Materijali za izradu delova za vezu cilindara u instalacijama hidr.sistemima...............23

5.1.

Materijali za izradu priključnih elemenata za cevovode i cilindre..................25

6. Ekološko razrešenje hidraličikih cililindara nakon njihovog povlacenja iz upotrebe....27

6.1.

Ekološko razrešenje ulja iz hidrauličkog cilindra.............................................................................28

6.2.

Ekološko razrešenje čelika od hidrauličkog
cilindra........................................................................29

6.3.

Uloga i značaj reciklaže....................................................................................30

7. Zaključak .......................................................................................................................32
8. Literatura........................................................................................................................33

1.Uvod

Materijali su jedan mali deo sve ukupne materije koja nas okružuje. Od najranijeg

perioda svog postojanja čovek je koristio materijale iz prirode, pa je kroz svoju evoluciju
shvatio da ih može iskoristi. Video je da se materijali ponašaju drugačije u zavisnosti od svoje
okoline i da zbog toga imaju različita svojstva. Na osnovu toga naučio je kako da ih
primenjuje. Neka svojstva materijala je i menjao kako bi ih korisnije upotrebio. Danas
napredkom tehnologije i dalje stvara i menja svojstva materijala i nalazi im novu primenu.

Postoje različite podele materijala a osnova je da mogu biti prirodni i veštački.Prirodni

materijalu su zemlja, kamen,voda, drvo, rude metala i nemetala ugalj, nafta i dr. Veštački
materijali su keramika, papir , plastične mase, guma, metali, cement, kreč ...

Klasifikacija materijala

Prema poreklu, materijali su podeljeni u četiri grupe:

metalni materijali,

keramički materijali,

polimerni materijali i

kompozitni materijali.

Prve tri grupe predstavljaju osnovne materijale, a kompoziti se dobijaju kombinacijom
osnovnih materijala.

Prema nameni mašinski materijali se dele na:

konstrukcione,

pomoćne i

pogonske materijale.

2. MATERIJALI ZA IZRADU HIDRAULIČKOG CILINDRA

2.1.

Šta je hidraulični cilindar?

Hidraulični cilindar je izvršna komponenta u hidraulici. To je hidraulični potrošač,

koji energiju hidrauličkog medija pretvara u koristan rad. Njegova ulazna veličina je
hidraulični medij pod pritiskom, koji deluje na površinu klipa hidrauličnog cilindra. Time
izaziva pravolinijsko kretanje klipa i, posledično, klipne osovine, koja je povezana sa tegom.
Tako se energija hidrauličnog medija pretvara i upravljivu silu koja deluje po pravoj liniji.
Hidraulični medij obično predstavlja mineralno ulje, ali se u hidraulici koriste i sintetička ulja
i emulzije, a sve više i voda (vodena hidraulika).

Slika br.1. hidraulički cilindar

2.1.1. Sastavni delovi hidrauličnog cilindra

Glavni sastavni delovi hidrauličnog cilindra su cev hidrauličnog cilindra i klip, na koji

je priključena klipna osovina. Cev cilindra je obostrano zatvorena dnom cilindra na jednoj
strani i glavom cilindra na drugoj strani. Klipna osovina izlazi napolje kroz glavu cilindra.
Klip, zaptiven zaptivkom i vođen obručima za vođenje, deli unutrašnjost cilindra na dve
komore, donju komoru pod pritiskom i gornju steznu komoru na strani klipne osovine.
Hidraulični pritisak deluje na klip, koji linearno pomera klipnu osovinu. Takav cilindar
nazivamo dvostranim hidrauličkim cilindrom.

2.1.2.Vrste hidrauličkih cilindara

Slika br.4

2.2.Materijali za izradu cevi hidruličkog cilindra

Konstrukcioni čelici

Od konstrukcionih čelika se zahteva da imaju dobra mehanička svojstva, da se dobro

obrađuju rezanjem, deformisanjem (kovanje, valjanje, izvlačenje, presovanje), da imaju dobru
zavarljivost i nisku cenu.

Prema čvrstoći (naponu tečenja), ovi čelici se razvrstavaju u četiri grupe:

čelici niske čvrstoće, Re < 250 MPa,

čelici srednje čvrstoće, 250 MPa < Re < 750 MPa,

. čelici visoke čvrstoće, 750 MPa < Re < 1550 MPa,

čelici ultravisoke čvrstoće, Re > 1550 MPa.

Iz priložene tablice se vidi zatezna čvrstoća i simbol na 2. mestu oznake čelika:

Značenje simbola na 2. mestu osnovne oznake čelika sa utvrđenim svojstvima Rm

MPa

<320

320-

360

360-

380

380-

480

480-

580

580-

680

680-

780

780-

880

>880

Simbol 0

Ugljenični konstrukcioni čelici

pripadaju prvoj grupi, a legirani čelici drugoj, trećoj

ili četvrtoj. Konstrukcioni čelici se koriste za čelične konstrukcije ili konstrukcione elemente
u mašinogradnji, mostogradnji, brodogradnji, kotlogradnji, izradi cevovoda i sličnih
konstrukcija.

U ovoj grupi čelika će biti opisani i ugljenični i legirani konstrukcioni čelici, koji

obuhvataju i neke čelike sa specijalnim svojstvima. Postoji više grupa konstrukcionih čelika.

2.2.1. Opšti konstrukcioni čelici

U ovu grupu čelika spadaju ugljenični i niskolegirani čelici sa utvrđenim mehaničkim

svojstvima - JUS C.B0.500. Opšti konstrukcioni čelici se primenjuju za izradu zavarenih
konstrukcija i cevovoda, konstrukcija spojenih vijcima i zakovicama, u visokogradnji,
mostogradnji, hidrogradnji i mašinogradnji ili za dalju preradu hladnim presovanjem,
vučenjem i vrućim kovanjem ili valjanjem.

Opšti konstrukcioni čelici

svrstani su u šest grupa kvaliteta i to:

•

grupi O

pripada čelik čija je oznaka Č0000 koji se koristi za neodgovorne delove;