UNIVERZITET U BANJOJ LUCI
MEDICINSKI FAKULTET
KATEDRA ZA FIZIKALNU MEDICINU
SEMINARSKI RAD: OSTEOPOROZA
MENTOR: Prof.dr Slavica Jandrić STUDENT: Boban Gruban
BR. INDEXA:6255/08
Banja Luka,11.9. 2012.
SADRŽAJ
1 Uvod..........................................................................................................3
2 Epidemiologija...........................................................................................4
3 Etiologija i patogeneza..............................................................................4
4 Klasifikacija...............................................................................................5
5 Faktori rizika..............................................................................................6
6 Dijagnoza...................................................................................................6
7 Diferencijalna dijagnoza.............................................................................9
8 Prevencija i lijecenje..................................................................................9
9 Zakljucak..................................................................................................14
10 Literatura................................................................................................15
2 EPIDEMIOLOGIJA
Od osteoporoze boluje 10% ljudi u svijetu. Cešca je kod žena i starijih osoba.
Kod osoba starijih od 50 godina, svaka druga žena i svaki peti muškarac su u
riziku od osteoporoze. Osteoporoza je u porastu jer je produžen životni vijek,
zbog upotrebe lijekova koji uticu na koštanu masu, zbog savremenog nacina
života (ishrana sa manje kalcijuma, smanjena fizicka aktivnost, pušenje cigareta,
konzumiranje alkohola i vece kolicine kafe...).
Cesta komplikacija osteoporoze je nastanak fraktura. U svijetu, rizik od nastanka
osteoporoticnih fraktura iznosi 30 do 40%. Najcešce su vertebralne frakture i njih
je, cesto, teško dijagnostikovati. Frakture kuka su druge po ucestalosti. Svega
5% su spontane, ostale su posljedica pada, iako svega 12% padova starijih
osoba završi frakturom. Treca lokalizacija po ucestalosti je distalna podlaktica.
Sve frakture su povezane sa morbiditetom, a frakture kuka sa mortalitetom.
Svaka peta žena starija od 50 godina, koja je imala prelom kuka, umire u prvoj
godini poslije zadobijenog preloma.
3 ETIOLOGIJA I PATOGENEZA
U kostima se stalno odvija veoma živ proces izgradnje i razgradnje kosti
(osteoblasticna i osteoklasticna aktivnost). U djetinjstvu i mladosti, osteoblasticna
aktivnost je jaca. Tada kosti rastu i postaju cvrste, formira se maksimum gustine
koštane mase, koji je individualan i genetski odreden (60 – 80%). Na izgradnju
kosti uticu i drugi faktori kao što je ishrana (unos Ca i vitamina D), fizicka
aktivnost, izlaganje suncu ili loše navike (pušenje, konzumiranje alkoholnih pica
i/ili vecih kolicina kafe), upotreba lijekova i prisustvo bolesti koje loše uticu na
izgradnju kosti.
Kada se završi linearni rast, nastupa period bez znacajnije promjene gustine
kosti koji traje 10 do 20 godina. Prirodan gubitak koštane mase pocinje nakon
35. ili 40. godine života. Koštano tkivo koje se gubi, ne može dovoljno brzo da se
4
zamijeni novim. Gubitak koštane mase je negdje oko 0,3 do 0,5% godišnje. To je
posljedica prirodnog procesa starenja muškaraca i žena.
Polni hormoni (estrogen, testosteron) imaju zaštitnu ulogu za kost. Smanjenje ili
gubitak estrogena nastupanjem menopauze dovodi do progresivnog gubitka
koštane mase (2 do 4% godišnje u periodu od 5 do 10 godina nakon
menopauze). Kod muškaraca, gubitak koštane mase je sporiji i manji,
osteoklasticna aktivnost je izražena poslije šezdesete godine, kad oslabi funkcija
testisa.
4 KLASIFIKACIJA
Prema etiologiji, osteoporoza se dijeli na primarnu i sekundarnu.
Primarna:
•
Idiopatska
(nije cesta, javlja se kod djece i omladine uz ocuvanu
funkciju gonada),
•
Postmenopauzalna
(u direktnoj vezi sa smanjenim lucenjem estrogena
i testosterona, cešca kod žena, pracena cestim frakturama),
•
Senilna
(javlja se poslije 60-te kada fiziološki slabi funkcija osteoblasta,
dva puta je cešca kod žena nego kod muškaraca).
Sekundarna
(manje od 5% slucajeva):
•
Kao posljedica drugih bolesti
: endokrine bolesti (Cushing –ov sy,
hiperparatiroidizam, hipertireoza, hipogonadizam, amenoreja bilo kojeg
uzroka, hipopituitarizam, dijabetes), hronicne upalne bolesti (reumatski
artritis, ankilozirajuci spondilitis), bolesti crijeva (Chronova bolest,
celijakija, gastrektomija...), bubrega, hematološke bolesti (multipli
mijelom, limfoproliferativne bolesti, mastocitoza).
•
Jatrogena
(glikokortikoidi, heparin, antikonvulzivni lijekovi, metotreksat,
tireoidni hormon kod prekoracenja doze, antacidi koji sadrže Al,
citostatici)
•
Dugotrajna imobilizacija.
5
