JU SREDNJA MEDICINSKA ŠKOLA – JEZERO SARAJEVO
MATURSKI RAD IZ GERIJATRIJE NA TEMU:
PARKINSONOVA BOLEST
Mentor: Učenik:
Džemila dr. Musić
Sarajevo, april 2020. Godine
4
2. PARKINSONOVA BOLEST
Parkinsonizam je oboljenje koje zahvata ekstrapiramidalni dio nervnog sistema, a koji
u normalnim uslovima kontroliše nevoljne pokrete, preciznost voljnih pokreta, a dijelom i
funkcije vegetativnog nervnog sistema. Neuroradiološka dijagnostika podrazumijeva
isključivo primjenu pregleda na aparatu za magnetnu rezonanciju. CT pregled je
nedovoljno precizan i niža rezolucija osiromašuje donijete zaključke kao i praćenje
terapijskog tretmana. MRI nalaz je često nespecifičan to jeste najčešće se dijagnostikuju
kortikalna i subkortikalna redukcija moždanog parenhima i eventualno multihemijske
lezije.
1
Uzrok je najverovatnije hereditarne prirode. Pored ovog oboljenja, gdje se, još
uvijek, ne zna pravi uzrok, postoje i sekundarna ekstrapiramidalna oboljenja koja spadaju u
ovu grupu bolesti. To su stanja poslije preležanog encephalitisa, posttraumatska
encefalopatija, hipertenzivna encefalopatija, toksična oboljenja mogu takođe dovesti do
ovakve kliničke slike. Biohemijska analiza ukazuje na poremećaj ravnoteže
neurotrasmiterskog sistema "Dopamin-Acethylholin" u bazalnim ganglijama, a preko koga
su regulisani automatski pokreti. Ova ravnoteža garantuje kod zdravih osoba harmoniju
automatskih pokreta. Kod Parkinsonove bolesti narušena je dopaminsinteza u supstanciji
nigri, čime se objašnjavaju smetnje toka motoričkih aktivnosti.
2
Dopamina najviše ima u
sinapsnim nervnim završecima strijatuma i tijelima nervnih ćelija supstancije nigre. U
parkinsonizmu, bilo idiopatskim ili postencefalitisnom, smanjena je koncentracija
dopamina u ovim dijelovima, a takođe i koncentracija homovanilske kiseline, nešto je
smanjena i količina serotonina i norepinefrina. Sam dopamin ne prelazi hematoencefalnu
barijeru pa se ne može terapijski upotrebiti, ali njegov metabolički prethodnik L-dopamin
ima terapijski efekat i ovo dejstvo se pojačava inhibicijom monoaminooksidaze. U
strijatumu postoji funkcionalna ravnoteža između nadražajnih holinergijskih i inhibitornih
dopaminergijskih mehanizama: u parkinsonizmu deficit dopamina strijatuma dovodi do
prevage holinergijske aktivnosti (Parkinsonov sindrom se pojačava dejstvom holinergijskih
lijekova koji djeluju centralno, a smanjuje se antiholinergijskim lijekovima). Davanje
antiholinergijskih lijekova uspostavlja ravnotežu između dopamina i acetilholina ali nova
ravnoteža je na subnormalnom nivou, jer je nivo dopamina u strijatumu nizak. Tako je
pogodnije nadoknađivanje dopamina u liječenju ovog sindroma.
1
Ilanković Vera, Dragutinović Gradimir, Ilanković Andrej N., NEUROREHABILITACIJA, Evropski
Univerzitet Brčko Distrikta, 2014., stranica broj 70.
2
Jevtić R. Milorad, KLINIČKA KINEZITERAPIJA: II DOPUNJENO IZDANJE, Medicinski fakultet
Kragujevac, 2006., stranica broj 297.
5
Postencefalitični parkinsonizam može se javiti već u akutnom stadijumu, u drugim
slučajevima može se postepeno javiti neposredno poslije akutnog stadijuma, a u najvećem
broju slučajeva prvi znaci nastaju prosiječno 20 godina poslije akutne faze. Encefalitični
parkinsonizam ima brži tok i rijetko može biti zaustavljen. Arteriosklerotični
parkinsonizam nastaje postepeno kao i arterioskleroza i karakterišu ga simptomi starije
dobi. Ateroskleroza sa parkinsonizmom često je praćena i drugim simptomima kao što je
supranuklearna bulbarna paraliza sa otežanim gutanjem, žvakanjem, prinudnim plačem i
smijehom. Aterosklerozni parkinsonizam je dugo ograničen na jedan dio tijela, a pojava
cerebralnog vaskularnog inzulta ukazuje na pravu etiologiju sindroma. Parkinsonizam
izazvan trovanjem sa CO nastaje poslije suicidnog ili slučajnog trovanja plinom,
izduvnim gasovima iz motora s unutrašnjim sagorijevanjem, ili poslije eksplozije u
rudnicima uglja. Parkinsonizam koji nastaje kao posljedica trovanja može imati prisutne i
lezije perifernih živaca. Oboljenje se može javiti i kao posljedica teških kolapsa,
vaskularnih smetnji, trauma, narkoza, zbog cerebralne hipoksije, a može biti izraženo
jednostrano ili obostrano. Progresivna supranuklearna paraliza ima pored disfazije i
Slika 1.
Gubitak dopaminergičkih neurona u crnoj supstanciji
Preuzeto: https://zonamedicine.com/klinicka_neurologija/parkinsonova-bolest/
(22.01.2020.)
7
1780. godine napisao članak: "Ogledi o filozofiji fizike Dr. Smita — kritička procjena
Smitovih teorija“. Oduševljavao se tekovinama francuske revolucije. Bio je aktivni učesnik
brojnih političkih skupova i društava čiji su ciljevi bili poboljšanje uslova rada i sticanje
opšteg prava glasa. Njegov politički moto je bio: "revolucija bez prolivanja krvi". U
novembru 1797 godine sa dvojicom uglednih geologa osnovao je Londonsko društvo
geologa i pisao brojne članke o fosilnim ostacima nađenim u bližoj okolini Londona.
Mnoge od tih članaka je ilustrovao sopstvenim crtežima fosilnih ostataka i rekonstrukcija
praživotinja. Ovi crteži su imali veliku naučnu i dokumentamu vrijednost. Iako je
"Parkinsonova bolest" jedan od najpoznatijih medicinskih eponima, sam Džejms Parkinson
i njegovo djelo nisu bili značajnije vrijednovani od savremenika.. Džejms Parkinson se 21.
maja 1783 godine oženio s Meri Dejl, devojkom koja je stanovala na istom trgu gdje i on.
Imali su šestoro djece. Umro je 21. decembra 1824. godine u ulici Kingsland u Londonu,
nedaleko od trga na kojem se rodio.
4
2.2. Klinička slika
Osnovni simptomi su: facies oleosa, lice bez mimike, gubitak bora, lice je ukočeno,
bezizrazno i kao namazano uljem. Govor je monoton, nazalan, žvakanje sporo, a gutanje
čvrste hrane otežano. Smanjena je pokretljivost usana, a iz usta se cijedi sluz. Stav tijela je
povijen unaprijed, glava savijena naprijed, nadlaktice abducirane, a podlaktice lako
fleksirane i u pronaciji. Skraćenost m.gastrocnemiusa uslovljava oslonac na prednjim
dijelovima stopala, a kako je trup izbačen i savijen naprijed, to pacijent "juri" svoje težište i
hoda sitnim ubrzanim koracima. Zbog rigiditeta pacijent se brzo zamara jer ulaže pri hodu
mnogo veći napor. Nedostatak automatskih i spontanih pokreta, sporosti obavljanja voljne
radnje i latencija, od stizanja voljne naredbe do izvršenja aktivnosti, su dalji znaci ove
bolesti. Rigiditet može biti tipa olovne šipke ili zupčastog točka. Rigiditet uslovljava razvoj
kontraktura. Poseban problem je tremor, uglavnom na rukama i izražen u miru, može biti u
vidu prosupinacije šake, lateralne fleksije ili volarne fleksije i dorzalne ekstenzije.
Karakteristično je da kod volarnog pokreta i kod sna ovi nevoljni pokreti iščezavaju da bi
se u budnom stanju i u miru ponovo javili. "Freezing" fenomen koji je još 1959. godine
uveden kao pojam od Schwabe-a može se prevesti kao iznenadno kočenje ili zaleđivanje
pokreta "becomes frozen". Ovaj fenomen se sreće pri nagloj promjeni pravca kretanja,
optičkih barijera, emocionalnog prenaprezanja, kod startovanja hoda i slično. Psihičke
tegobe se manifestuju poremećajem afekta u smislu depresije. Ovi simptomi su jasna
4
file:///C:/Users/user/Downloads/historijat.pdf (Preuzeto 22.01.2020)
