2
S A D R Ž A J
UVOD..................................................................................................................... 2
1. Vrste bankarskih poslova...................................................................................6
2. Pasivni bankarski poslovi..................................................................................8
2.1. Novcani depozit.......................................................................................11
2.2. Deponovanje hartija od vrednosti............................................................12
2.3. Ulozi na štednju....................................................................................... 13
2.4. Bankarski tekući računi............................................................................14
2.5. Emisioni poslovi...................................................................................... 15
Zaključak...............................................................................................................16
LITERATURA......................................................................................................17
3
U V O D
Bankarsko poslovanje posebna je delatnost ciji je osnovni predmet poslovanja promet
novca. Za poslove plaćanja i obezbeđenja plaćanja, koji su se javili sa početkom novčane
trgovine, tokom vremena su specijalizovale, najpre posebne vrste trgovca, da bi od srednjeg veka
počele da se stvaraju posebne institucije - banke. Prvi bankarski poslovi istorijski se prate još od
3000. godine pre nove ere i nastali su već u ranim periodima razvoja ljudskog društva.
U periodu od V do VII veka pre nase ere u Vavilonu pojavile su se privatne kuće koje se
bavile pretečom današnjih bankarskih poslova, poznati pod nazivom
tezaurisanje
, a ljudi koji su
se bavili tim poslovima, zvali su se
tezauri
.
Ti prvi poslovi odnosili su se na organizovano sklanjanje odgovarajuće robe, obično zita i
pirinča i drugih sličnih proizvoda, na čuvanje.
U istom razdoblju u staroj Grckoj bankarski poslovi se razvijaju u okviru čuvenih
hramova, posebno hramova u Efesu na ostrvu Rodos. Pojavom kovanog novca u ovom području,
pocev od VI veka pre nase ere, koje je izdavao skoro svaki grad ili manja državica samostalno za
svoje potrebe, javljaju se privatni menjači, koji su menjali novac jednog grada, odnosno države
za novac druge države, ili su ga davali na zajam uz odgovarajucu kamatu. Svoj posao menjača
oni su obavljali na gradskom trgu za stolom ili na klupi, a kako se sto na grckom jeziku naziva
trapeza,
to su oni dobili naziv trapeziti, a u današnjem smislu rec
trapeza
oznacava banku.
U periodu postojanja Rimske imperije, pojavljuju se jos povoljniji uslovi za razvoj
novčanih transakcija i drugih bankarskih poslova. Osoba koja se u rimskoj imperiji bavi
primanjem depozita i novčanih uloga, davanjem zajmova i posredovanjem u novčanom prometu,
nazivala se
argentarijus.
Njihovi poslovi se u velikoj meri odražavaju na razvoj privrednog
života i imaju veliki uticaj na vlast i državne poslove. Menjačke poslove u rimskoj imperiji,
obavljala su posebna lica koja su se zvali
numulatori.
U početnoj fazi razvoja feudalizma, dolazi do odumiranja trgovačkih poslova,
a samim
tim i do opadanja razvoja bankarskih poslova i u ovom periodu veći znacaj imali su menjački i
emisioni poslovi. U to vreme postojao je veliki broj različitih moneta, što je uticalo na postojanje
5
Prema svom položaju u poslu, klijent može biti bančin duznik, kada prema banci ima
određena dugovanja kao sto je na primer obaveza po ugovoru o kreditu. Zatim, banka moze biti
dužnik svom klijentu, kada klijent potražuje od banke određena novčana sredstva, kao sto su npr.
štedni ulozi, a ona nije ni poverilac ni dužnik u odnosu na klijenta kada pruža usluge svom
poslovnom partneru, kao sto je ugovor o sefu.
Banka odgovara za štetu koju ona ili njeno osoblje pričini kijentu
u nekom bankarskom
poslu koji za njega obavlja. Posebna
odgovornost banke prema klijentu postoji u pogledu
čuvanja poslovne tj. profesionalne tajne, koju čine podaci o finansijskoj situaciji klijenta, o
poslovima
zaključenim
sa klijentom i si.
Bankarsko poslovanje obuhvata sledeće delatnosti i to:
nabavka novčanih sredstava
plasiranje sredstava - davanje kredita
izdavanje - emitovanje hartija od vrednosti
devizni poslovi
poslovi platnog prometa u zemlji i inostranstvu
ostali poslovi: izdavanje garancija, avaliranje menica.
Za svaku banku od velike važnosti je izvor sredstava, jer banka u svom poslovanju
prikuplja sva potrebna sredstva i formira neophodni depozitni potencijal. Ona prikuplja novčana
sredstva od deponenata banke - fizicka i pravna lica, cijim se uključivanjem u depozite po
videnju, povećava depozitni potencijal banke.
6
1. VRSTE BANKARSKIH POSLOVA
Bankarski poslovi se kod nas pojavljuju kao osnovni oblici regulisanje novčane mase u
jedinstvenom novčanom sistemu. Oni za svoj predmet imaju promet novca i hartija od vrednosti,
kao i određene usluge koje banke vrše svojim klijentima u vezi sa tim prometom. Proučavanje
opstih načela o bankarskim poslovima zahteva dobro poznavanje osnova novčanog sistema kod
nas i načina vođenja kreditno-monetarne politike, kao i organizacije i položaja pojedinih vrsta
banaka.
Poslovi, koji banke obavljaju u vezi sa prometom novca i usluga sa novcem u svoje ime i
za svoj racun i to:
kreditni bankarski poslovi
depozitni bankarski poslovi
menjački bankarski poslovi ,
emisioni bankarski poslovi
garancijski bankarski poslovi
depo bankarski poslovi
bankarski poslovi s efektima
bankarski poslovi platnog prometa.
Poslovi koje banke obavljaju u tuđe ime i za tuđ racun i to:
posredovanje u trgovini hartijama od vrednosti,
kupovina i naplata potraživanja,
pružanje finansijskih usluga.
Prema bilansnom kriterijumu bankarski poslovi mogu biti:
aktivni bankarski poslovi,
pasivni bankarski poslovi,
