UNIVERZITET U BIHAĆU
EKONOMSKI FAKULTET
Smjer: MENADŽMENT
SEMINARSKI RAD IZ MONETARNIH I JAVNIH FINANSIJA
„PDV I INDIREKTNO OPOREZIVANJE“
Mentor:
Prof. dr. Esad Kumalić Student:
ass. Jagoda Osmančević Aldina Babić
Bihać, septembar 2008. godine
PDV i indirektno oporezivanje
2
Monetarne i javne finansije
SADRŽAJ
1. UVOD.............................................................................................................................. 3
2. Indirektno oporezivanje.................................................................................................. 4
2.1.
Pojmovno određenje indirektnih
poreza................................................................. 4
2.2.
Osnovne dužnosti i prava obveznika u
postupku.................................................. 5
2.3.
Obaveze Uprave za indirektno oporezivanje –
UIO.............................................. 5
2.4.
Koji obveznici podliježu plaćanju indirektnih
poreza........................................... 5
2.5.
Dugovi po osnovu indirektnih
poreza...................................................................... 6
2.6.
Upravljanje indirektnim
porezima.......................................................................... 7
3. Problematika uvođenja PDV-a u BiH............................................................................ 8
3.1.
Potrošni tip PDV-
a..................................................................................................... 9
3.2.
Metoda ubiranja PDV-
a............................................................................................ 10
3.3.
Mali poduzetnici u sustavu PDV-a..........................................................................
11
3.4.
Porezne stope u sustavu PDV-
a................................................................................ 12
4. ZAKLJUČAK.................................................................................................................. 15
Literatura..........................................................................................................................16
PDV i indirektno oporezivanje
4
Monetarne i javne finansije
2. INDIREKTNO OPOREZIVANJE
2.1.
Pojmovno određenje indirektnih poreza i obaveza
Saglasno Zakonu o postupku indirektnog oporezivanja pod definicijom indirektnih poreza
podrazumjevaju se uvozne i izvozne dadžbine, akcize, porez na dodanu vrijednost, putarine i svi
drugi porezi na državnom nivou zaračunati na robe i usluge
1
.
U tom kontekstu, kao glavna obaveza Zakonom o indirektnom oporezivanju je definirana
tačna obaveza po osnovu indirektnih poreza, a pod sporednim obavezama smatraju se:
Zatezne kamate koje se obračunavaju na iznos indirektnih poreza koji nisu uplaćeni u
zakonskom roku i na propisani račun;
Naknadni teret prinude, koji podrazumjeva pokretanje postupka prisilne naplate što
povlači za sobom naknadni teret ;
Sankcije (kazne) koje su izrečene za prekršaje propisa o indirektnim porezima;
Sve ostale zakonom predviđene obaveze.
Indirektni porez
2
je posredan, neizravan porez na dobra i usluge što se ubire indirektno preko
posrednika – uvoznika, proizvođača ili prodavača. Cilj indirektnih poreza može biti ubiranje
prihoda (porez na promet, porez na dodanu vrijednost, akcize, carine), ili zaštite (neke vrste
carina).
Konačni učinak direktnih poreza ovisi o mjeri u kojoj porezni obveznici mogu prevaliti teret
poreza povećanjem cijene proizvoda na konačnog potrošača ili sniženjem cijena što ih plaćaju za
proizvodne usluge. Ukoliko nije riječ o dobrima čija se potrošnja povećava s porastom dohotka,
indirektni porezi su obično regresivni, tj. uglavnom padaju na teret ljudi s nižim dohocima.
Selektivno nametnuti indirektni porezi i povremene promjene pojedinačnih stopa utječu i na
način potrošnje i proizvodnje. Stoga se često zagovara opći, neselektivni porez na promet ili
porez na dodanu vrijednost s jedinstvenom stopom.
1
FEB,
PDV primjena po novom pravilniku, (Sarajevo 2005. godine), str.482
2
engl. indirect tax, njem. indirekte Steuer
PDV i indirektno oporezivanje
5
Monetarne i javne finansije
Prednošću indirektnih u odnosu na direktne poreze smatra se činjenica da su psihološki
prihvatljivi jer su "nevidljivi", da su elastičniji jer su vezani na promet, te da su lakši za ubiranje
jer traže manje administracije. Istovremeno, drži se da su neravnomjerniji, pa i nepravedniji, te da
su osjetljiviji na konjunkturna kretanja pa mogu dovesti do smanjenja državnih prihoda.
2.2. Osnovne dužnosti i prava obveznika u postupku
Odredbama Zakona o postupku indirektnog oporezivanja propisane su redovne
obaveze, koje oni moraju izvršiti, neovisno od toga da li su ili nisu odgovorni za dug po osnovi
indirektnih poreza.
Ovi obveznici, između ostalog dužni su da:
Se registruju i dobiju identifikacioni broj indirektnog poreza,
Podnose prijave, obavijesti I druga obavještenja UIO,
Se pridržavaju računovodstvenih propisa, ted a vode odgovarajuće evidencije u skladu sa
zakonskim I UIO standardima,
Da podnose I čuvaju facture, blagajničke račune I sve druge dokumente koji su u vezi sa
utvrđivanjem obaveze indirektnih poreza,
Olakšaju nadzor I provjere UIO u svakom smislu.
2.3. Obaveze Uprave za indirektno oporezivanje - UIO
Saglasno odredbama Zakona o postupku indirektnog oporezivanja, UIO je prioritetno
dužna da izvrši povrat novčanih sredstava i to:
Povrate koji proizilaze iz propisa za svaki indirektni porez,
Povrate po osnovi neosnovano izvršenih uplata i
Povrate zateznih kamata I troškova garancija u slučajevima poništenja iznosa duga.
Zakonom o postupku indirektnog oporezivanja je propisano da će, nakon poravnanja
svih glavnih i sporednih obaveza obveznika indirektnih poreza, UIO izvršiti povrat svakog iznosa
u skladu sa odredbama propisanih zakonom za svaki indirektni porez.
U roku koji je utvrđen zakonom za svaki indirektni porez, UIO je dužna da izvrši
povrat novčanih sredstava. Ukoliko propisima o indirektnim porezima taj rok nije utvrđen, povrat
