- Pedagogija je riječ grčkog porijekla (pais, paidos – dječak, ago, agein – voditi).
- Pedagogija je društvena nauka o vaspitanju.
- Osnivačem pedagogije kao samostalne nauke smatra se Johan Fridrih Herbart, koji je
razlikovao pedagogiju koja se bavi teorijskim osmišljavanjem procesa vaspitanja i pedagogije
koja se bavi načinima kako se to postiže.
- Pedagogija se kao samostalna nauka razvila početkom 19. vijeka, za to je zaslužan Herbart,
a zadatke i sredstva uzima iz filozofije.
- Pored značenja pedagogija u takvoj definiciji postoje još 2 termina: nauka i vaspitanje.

NAUKA

je sistematizovan i argumentovan skup saznanja o objektivnoj stvarnosti u određenom
istorijskom periodu do kojih se došlo primjenom objektivnih metoda istraživanja.

VASPITANJE

je proces formiranja čovjeka kao ljudskog bića sa svim fizičkim, intelektualnim, moralnim,
estetskim i radnim kvalitetima.

Vaspitanje

- PREDMET PROUČAVANJA PEDAGOGIJE je vaspitanje.
- U najširem značenju tog termina (vaspitanje, obrazovanje i nastava).
- Postoje i preciznija određenja. Pedagogija je nauka koja proučava zakonitosti vaspitno-
obrazovnog procesa.
- Pedagoški zakon čini nerazdvojno jedinstvo suštinske relacije (veze i odnosa) i jezičkog
(simboličkog) izraza nekog zakonskog odnosa u vaspitno-obrazovnom procesu.

ZADACI PEDAGOGIJE

najčešće se grupišu u 5 osnovnih:

1. Ona proučava i istražuje vaspitne pojave, otkriva pedagoške zakonitosti, formuliše

zakone, te takve klasifikuje u poseban pedagoški sistem.

2. Na osnovu otkrivenih zakonitosti i formulisanih zakona potpomaže razvijanje,

unapređivanje i usavršavanje vaspitno-obrazovne prakse.

3. Naučno prati i kritički vrednuje rezultate u pedagoškoj teoriji i vaspitno-obrazovnoj

praksi.

4. Razvija i usavršava specifičnu metodologiju naučnih istraživanja (metode, tehnike,

postupci, instrumenti itd.)

5. Koristi rezultate naučnih saznanja do kojih su došle druge nauke i naučne discipline, te

da ih povezuje u uređen sistem.

OSNOVNI POJMOVI PEDAGOGIJE

- Terminološki sistem pedagogije čine njeni osnovni pojmovi, iz njih izvedeni pojmovi, te
pojmovi preuzeti iz drugih nauka.
- Tri osnovna pojma pedagogije su: VASPITANJE, OBRAZOVANJE i NASTAVA.

princip usklađivanja nastave prema psiho-fizičkim mogućnostima učenika,

princip aktivnosti u nastavi,

princip očiglednosti,

princip povezanosti teorije i prakse,

princip individualizacije nastavnog rada,

princip trajnosti usvajanja znanja, vještina i navika,

sistematičnost.

c) pravila pedagoškog rada (metodika)

su najniži oblik ispoljavanja pedagoških zakonitosti. Ona ukazuju na zakonitosti u određenim
i konkretnim postupcima u vaspitno-obrazovnom procesu. Najpoznatija pedagoška načela
(pravila) su:

od bližeg ka daljem,

od jednostavnijeg ka složenijem,

od lakšeg ka težem,

od poznatog ka nepoznatom,

od konkretnog ka apstraktnom i dr.

SISTEM PEDAGOŠKIH NAUČNIH DISCIPLINA

- Pod ovim pojmom treba podrazumijevati uže naučno-teorijsko područje ili jednu od
komponenti vaspitanja. S obzirom na brojnost postoji više kriterija klasifikacije pedagoških
naučnih disciplina:

Psihofizičke sposobnosti ili uzrast vaspitnika: pedagoška pedagogija, školska
(osnovnoškolska i srednjoškolska), visokoškolska i andragogija,

Mjesto vaspitnog rada: porodična pedagogija, didaktika, internatska, pedagogija
slobodnog vremena,

Vrijeme vaspitanja: istorija pedagogije (opšta i nacionalna), savremena pedagoška
futurologija,

specifični uslovi vaspitanja: specijalna pedagogija, industrijska, vojna, religijska,

Nivo opštosti discipline: opšte pedagoške discipline (opšta pedagogija, metodologija
pedagoških istraživanja, istorija pedagogije, pedagoška futurologija).

- Posebne pedagoške discipline (pedagoška pedagogija, školska, andragogija, didaktika,
porodična, internatska, pedagogija slobodnog vremena).
- Pojedinačne pedagoške discipline (metodika nastave pojedinih predmeta, metodika
vaspitnog rada, metodika rada pedagoga i dr.).
- Prema nivou naučene i praktične primjenjivosti u vaspitno-obrazovnom procesu najpoznatije
su sljedeće pedagoške discipline:

Opšta pedagogija

je osnovna pedagoška disciplina koja se bavi fundamentalnim pitanjima vaspitanja i
pedagogije (predmet, karakter, razvijenost pedagogije, faktori vaspitanja, teorije razvoja
ličnosti, cilj vaspitanja i sl.)

Metodologija pedagoških istraživanja

je pedagoška naučna disciplina koja se bavi problemima naučno-istraživačkog rada u oblasti
vaspitanja i obrazovanja. Posebno proučava metode, tehnike, postupke i instrumente naučnog
istraživanja u pedagogiji.