To je upala peritoneuma, serozne membrane koja oblaže abdominalnu
šupljinu i unutarnje organe. Može biti generaliziran ili lokaliziran. Često
je rezultat rupture (prsnuća) šupljeg organa, abdominalne traume ili
upale crvuljka ili nekog neinfektivnog procesa.

2.1.Tipovi peritonitisa i mehanizam nastanka

Spontani ili primarni peritonitis

jeste akutna infekcija potrbušnice i

peritonealne šupljine bez evidentnog uzroka. Najčešće se viĎa kod
pacijenata s cirozom i ascitesom, takoĎe i kod osoba sa nefrotskim
sindromom, akutnim virusnim hepatitisom, sistemskim eritematoznim
lupusom, kod osoba koje su na

peritonealnoj dijalizi

– poznatoj metodi

čišćenja krvi od toksina i otpadnih produkata kod ljudi sa bubrežnom
insuficijencijom. Glavni koraci u patogenezi ovog stanja su translokacija
bakterija iz creva u mezenterične limfne čvorove, smanjena aktivnost
retikuloendotelnog fagocitnog sastava, a najčešći bakterijski uzročnici su

Escherichia coli

Klebsiella pneumoniae

Sekundarni peritonitis

rezultat je upalnog procesa u peritonealnoj

šupljini do kojeg dolazi nakon upale, perforacije ili gangrene trbušnih
organa, ali i retroperitonealnih struktura. Neki od češćih uzroka su
pucanje dvanaestopalačnog creva, upala slepog creva, divertikulitis,
akutna upala žučnog mehura, upala gušterače, ali kao uzrok u obzir
dolaze i brojne komplikacije operativnih zahvata. Na dalje, uzroci
sekundarnog peritonitisa mogu biti i neinfektivni, što uključuje curenje
sterilnih telesnih tečnosti (poput krvi, žuči ili urina) u peritonealnu
šupljinu, nehotično ostavljanje stranog tela u trbušnoj šupljini nakon

operacije (sterilne gaze ili komprese), kao i traumatske povrede poput
uboda nožem.

Tercijarni peritonitis

se definiše kao perzistencija intraabdominalne

infekcije nakon terapije primarnog ili sekundarnog peritonitisa koja se
smatrala uspešnom. Razlikovanje sekundarnog i tercijarnog oblika ove
bolesti često je problematično jer se obično radi o kontinuumu izmeĎu
ova dva stanja, dakle vrlo je teško precizirati tačan trenutak kada
sekundarni peritonitis prelazi u tercijarni. Ono što je takoĎe važno jeste
da su mikroorganizmi koji deluju u patogenezi ovog tipa peritonitisa
oportunističke naravi, pa se tako javljaju

Pseudomonas aeruginosa

Enterobacter spp

., kao i

Candida albicans

i mnogi drugi, reĎi uzročnici.

2.2.Znaci i simptomi

Bol u abdomenu i osetljivost kao glavna klinička manifestacija
peritonitisa je abdominalna bol i osetljivost i branjenje pacijenta.
Pokretanje peritoneuma pojačava bol, na primer kašljanje (kašljanje se
koristi kao test). Blumbergov znak se provocira tako što se najpre
pritisne trbuh što izaziva manju bol i nakon toga se ruke naglo podignu s
abdomena što naglo pogorša bol jer se peritoneum naglo vrati na svoje
mesto. Prisustvo ovog znaka se označava kao peritonizam.

Mesto gde se javlja bol zavisi od lokacije upaljenog organa (upala
crvuljka ili divertikulitis) ili može biti prisutna osetljivost celog
abdomena kod difuznog peritonitisa. Bol često počinje kao slabo
lokalizovana difuzna bol u središnjem delu abdomena da bi se tokom