1
VISOKA ŠKOLA „CEPS-CENTAR ZA POSLOVNE STUDIJE“ KISELJAK
Promet
Cestovni promet
ELDAR FIKIĆ
SEMINARSKI RAD
PLANIRANJE RAZVOJA
U Kiseljaku, 2017. godine
0
VISOKA ŠKOLA “CEPS-CENTAR ZA POSLOVNE STUDIJE”
KISELJAK
PLANIRANJE RAZVOJA
SEMINARSKI RAD
Kolegij: Osnove ekonomije
Mentor: Doc. dr Milinko Ranilović
Student: Eldar Fikić
Studijski program: Cestovni promet
U Kiseljaku, 2017.
2
1. UVOD
Pojam ekonomskog razvoja definišemo kao dugoročni proces održivog porastaproizvodnje i
dohotka praćen strukturnim poboljšavanjem pri njihovom stvaranju iraspodjeli čiji je cilj,
dugoroćno povećavanje mogućnosti zadovoljavanja ukupnihpotreba te zajednice ili države tj.
neprekidan porast životnog standarda, finansijske samostalnosti i političkih sloboda naroda.
Proučavanje ekonomske teorije postalo je posebno značajno u doba kada su se desila
dvaznačajna ekonomska i politička događaja novije vijeka. Prvi je bila Velika ekonomska kriza
koja se desila 30-tih godina prošlog stoljeća čiji je značaj posebno pogodio SAD. U to vrijeme
su se tražila razumna rješenja i istraživanja krupnih problema koji su se ispoljili u
funkcionisanju tadašnjih kapitalističkih privreda. Druga se desila nakon završetka drugog
svjetskog rata, a odnosila se posebno na ekonomsku i političku situaciju u svijetu. U tom
periodu je došlo do političkog osamostaljivanja velikog broja zemalja koje su iz uslova krajnje
nerazvijenosti pokušavale naći što kraći put dovlastitog ekonomskog razvoja.
Proučavanje problematike ekonomskog razvoja je prolazilo kroz nekoliko faza kojeizražavaju
postepeni napredak i proširivanje teoretskih stavova.U ranoj fazi, proučavanja ekonomske
problematike su izražena ukoncept ekonomskograzvoja (economic growth) koji podrazumijeva
povećanje količine proizvedenih dobara iusluga ili stvarnog dohotka, u ukupnom iznosu i po
stavovniku, u određenim zajednicama uodređenom vremenskom periodu. Dinamika
ekonomskog rasta se mjeri na dva načina: povećanjem realnog društvenog perioda ili
povećanjem realnog nacionalnog dohotka.To se izražava procentom godišnjeg prosječnog
povećanja. Ekonomski rast se može ostvarivati na 2 načina:
povećanom količinom upotrijebljenih faktora- inputa;
istom količinom upotrijebljenih faktora, inputa ali rastućom efikasnošću njihove
upotrebe.
S obzirom da je ovaj koncept usmjeren i fokusiran samo na povećanje reprodukcije tj.
nakvantitativno povećanje ekonomske aktivnosti, on uveliko zanemaruje jedan od najznačajnih
inajbitinih faktora reprodukcije, a to je čovjeka. Time se gubi iz vida da je cilj svakeekonomske
aktivnosti zadovoljavanje potreba upravo ovog faktora i razvoj svih
njegovih potencijala.Posmatrajući taj nedostatak koncepta ekonomskog rasta, koji nije
obezbjeđivao praćenje iostvarivanje niza vrlo značajnih ekonomskih ciljeva (ušeće što većeg
broja stanovnikazajednice u zadovoljavanju materijalnih, kulturnih i mnogih drugih potreba),po
3
stepeno je rasla spoznaja o drugom konceptu zvanom koncept ekonomskog razvoja
(economicdevelopment).
Ovaj koncept je sadržavao i koncept ekonomskog rasta, a i niz drugih karakteristika
ekonomskog razvoja, kao što su: složene transformacije u strukturi privređivanja, promjene
koje imaju značaj za inpute i njihovo ušešće u porastu ukupnog outputa, stepen zadovoljavanja
različitih ljudskih potreba, počev od onih najbitnijih tj.egzistencionalnih pa do onih koje
podstiču kreativnost čovjeka, daju samopouzdanje čovjeku.
Početkom 90-tih godina nastaje koncept održivog humanog razvoja (sustainable
humandevelopment). U ovom konceptu su eksploatacija resursa, smjer investiranja,
tehnološkirazvoj usklađene sa ciljem zadovoljavanja sadašnjih i budućih potreba pojedinaca i
zajednice.Cilj održivog- humanog razvoja:
ekonomski rast, efikasnost, stabilnost;
socijalni: jednakost, kulturni identitet;
okolinski: zdrava okolina, racionalna upotreba resursa koji se mogu obnoviti.
Da bi se ovi ciljevi mogli ostvariti potreban je politički, društveni, proizvodni, tehnološki
iadministrativni sistem.Afirmacija ovog koncepta dovela je do novih pokazatelja: pr. Indeks
blagostanja, indeksljudske slobode..Među mnogobrojnim pokazateljima najčešće je u upotrebi
indeks humanog razvoja(human development indeks) koji je prihvaćen na nivou Ujedinjenih
nacija kaonajpogodnije mjerilo životnog standarda stanovništva.Za izračunavanje ovog
indikatora se koriste 4 pokazatelja:
1. očekivani životni vijek
2. stopa pismenosti odraslih
3. prosječne godine školovanja
4. društveni proizvod po stanovniku.
