SREDNJA MEDICINSKA ŠKOLA
SARAJEVO
Maturski rad iz Socijalne medicine
ZDRAVSTVENA SLUŽBA
Predmetni profesor: Učenik:
x x
2
Sarajevo,
2019
.
SADRŽAJ
1.0 UVOD.......................................................................................................................................3
2.0 ZDRAVSTVENA SLUŽBA.....................................................................................................4
2.1 HISTORIJSKI RAZVOJ..........................................................................................................4
2.2 NAČELI I PRINCIPI ORGANIZACIJE ZDRAVSTVENE SLUŽBE....................................5
2.2.1 JEDINSTVO DIJAGNOSTIČKO-TERAPIJSKIH I REHABILITACIONIH MJERA.......6
2.2.2 SVEOBUHVATNOST..........................................................................................................7
2.2.3 PRISTUPAČNOST...............................................................................................................7
2.2.4 DOSTUPNOST.....................................................................................................................7
2.2.5 STALNOST I KONTINUIRANOST....................................................................................7
2.2.6 EFIKASNOST.......................................................................................................................7
2.2.7 RACIONALNOST................................................................................................................8
2.2.8 NAČELA PRIMJENE SAVREMENIH NAUČNIH DOSTIGNUĆA.................................8
2.3 VRSTE I DJELATNOST ZDRAVSTVENIH USTANOVA..................................................8
2.3.1 DOM ZDRAVLJA..............................................................................................................10
2.3.2 APOTEKA...........................................................................................................................11
2.3.3 BOLNICA............................................................................................................................11
2.3.4 ZAVOD...............................................................................................................................12
2.3.5 ZAVOD ZA ZAŠTITU ZDRAVLJA..................................................................................13
2.3.6 KLINIKA.............................................................................................................................14
2.3.7 INSTITUT...........................................................................................................................14
2.3.8 APOTEKARSKA USTANOVA.........................................................................................14
2.3.9 ZDRAVSTVENI CENTAR................................................................................................15
2.3.10 KLINIČKI CENTAR.........................................................................................................15
3.0 ZDRAVSTVENI RADNICI I ZDRAVSTVENI SARADNICI.............................................16
4.0 ZAKLJUČAK.........................................................................................................................19
4
2.0 ZDRAVSTVENA SLUŽBA
Pojam zdravstvene službe obuhvata skup zdravstvenih ustanova koje sprovode mjere zdravstvene
zaštite usmjerene ka očuvanju i unapređenju zdravlja, prevenciji, ranom otkrivanju, liječenju i
rehabilitaciji oboljelih i povrijeđenih. Zadatak zdravstvenih ustanova je obavljanje zdravstvene
djelatnosti. Pod pojmom zdravstvene djelatnosti podrazumijeva se aktivnost zdravstvene službe na
sprovođenju mjera zdravstvene zaštite.
Organizacija zdravstvene službe i mreža zdravstvenih ustanova zavise od brojnih faktora od kojih
su najvažniji:
socio-ekonomske prilike i mogućnosti zemlje;
zdravstvena politika;
društveno-politički sistem;
zdravstveno stanje stanovništva te učestalost potreba i zahtjeva stanovništva za
zdravstvenom zaštitom i njihova složenost i težina kao i teritorijalna distribucija;
gustina naseljenosti stanovništva.
Zdravstvena služba obezbjeđuje zdravstvenu zaštitu na tri nivoa:
na prvom nivou se obezbjeđuje primarna zdravstvena zaštita i farmaceutska djelatnost;
na drugom nivou se obezbjeđuje specijalističko-konsultativna i stacionarna zdravstvena
zaštita;
na trećem nivou specijalizovana zdravstvena zaštita.
2.1. Historijski razvoj
Organizovana zdravstvena služba ima dosta dugu tradiciju. Još u periodu Stare Grčke susrećemo
određene oblike organizovane zdravstvene službe. Na području gradova i općina postojali su stalni
ljekari (
demiurga
) čija je primarna uloga bila liječenje mještana. Liječenje se odvijalo u njihovim
vlastitim stanovima u kojima su imali ordinaciju u kojoj su vršili operacije i zadržavali operisane u
svojoj kući do oporavka. Sve troškove je plaćala je općina, postojali su posebni fondovi za ove
potrebe u koje je novac stizao naplatom posebnih vrsta poreza. Postojala su i druga naselja u
5
kojima nisu bili postavljeni stalni ljekari, za takva naselja su određeni drugi ljekari koji su putovali
od naselja do naselja i obilazili i liječili bolesnike koji su živjeli u tim mjestima. Naravno, pored
ovih bili su i privatni ljekari koji su direktno naplaćivali svoje usluge, po dogovoru sa bolesnikom.
Ljekari u Staroj Grčkoj su već u V stoljeću prije nove ere osnovali udruženja i dva puta godišnje su
priređivali razne svečanosti.
Bolnice su prvi put u svijetu osnovane u Indiji u V stoljeću prije nove ere. Privatne ljekarske
ordinacije su praktično bili prvi oblici zdravstvenih ustanova. U njima se uspostavljao direktan
odnos između ljekara i pacijenta, a sličan odnos je bio i u tadašnjim bolnicama koje je u Srednjem
vijeku osnivala crkva. Tek je u XIV vijeku zbog epidemije kuge i lepre koje su bile aktualne nakon
formiranja karantina i lazareta, zdravstvene ustanove poprimaju karakter javnih ustanova. U
Evropi je prvi karantin primjenjen u italijanskom gradu Rediji 1374. godine, a prvi leprozorijum u
Francuskoj u V vijeku. Dok su se na zapadu prve bolnice razvijele iz sirotišta, prve srpske bolnice
su osnovane kao ustanove čiji je primarni cilj bio liječenje, pa su srpske bolnice najstarije bolnice u
Evropi. Situacija u Bosni i Hercegovini je bila malo drugačija, prve bolnice su osnovane u sklopu
vladavine Osmanskoj carstva. Zahvaljujući Topal Šerif Osman-paši, koji je zaslužan za osnivanje
čak dvije bolnice, Hastahane na Kovačima za civilne bolesnike i vojne Hastahane u Magribiji
mahali na Marijin-Dvoru. Prva je imala 40 postelja i besplatno je liječila sve bolesnike, a druga s 32
postelje liječila je, za početak, osmanske vojnike i njihove starješine.
Javne zdravstvene ustanove intenzivnije počinju da se stvaraju sa indrustrijskom revolucijom
krajem XVIII stoljeća i u prvoj polovini XIX stoljeća kada se javljaju ambulante, bolnice i
dispanzeri i druge, a još više poslije uvođenja obaveznog zdravstvenog osiguranja u Njemačkoj, a
ubrzo i drugim zemljama Evrope.
2.2 Načela i principi organizacije zdravstvene službe
Zdravstvena djelatnost se kod nas ostvaruje na načelima:
jedinstva preventivnih, dijagnostičko-terapijskih i rehabilitacionih mjera
sveobuhvatnosti
dostupnosti
