1
PODELA DRUMSKOG TRANSPORTA
1
1. Podela drumskog transporta prema nameni voznih parkova pri koriš
ć
enju kapaciteta:
ƒ
javni prevoz
(za opšte potrebe) - prevoz koji je pod jednakim uslovima dostupan svim
korisnicima prevoznih usluga i obavlja se na osnovu ugovora o prevozu
ƒ
prevoz za sopstvene potrebe
- prevoz koji se vrši u cilju zadovoljavanja potreba vezanih za
obavljanje osnovne delatnosti koja je iz oblasti proizvodnje, trgovine, usluga i sl. pri
č
emu:
-
roba koja se prevozi mora biti vlasništvo izvršioca prevoza ili mora da je prodata, kupljena,
iznajmljena, proizvedena ili prera
đ
ena od strane izvršioca
-
svrha prevoza mora biti prevoz robe do ili od izvršioca prevoza, ili prevoz u okviru
preduze
ć
a ili van njega zbog sopstvenih potreba
-
voza
č
mora biti zaposlen kod izvršioca prevoza
-
vozilo mora biti vlasništvo izvršioca prevoza ili kupljeno na odloženo pla
ć
anje
-
prevoz mora biti samo prate
ć
a, pomo
ć
na delatnost osnovnoj delatnosti izvršioca prevoza
2. Podela drumskog transporta prema teritorijalnom obeležju:
ƒ
unutrašnji (nacionalni) prevoz
– prevoz koji se obavlja na teritoriji jedne države:
-
lokalni prevoz
- prevoz koji se obavlja na teritoriji opštine, odnosno grada, osim gradskog i
prigradskog linijskog prevoza putnika
-
gradski prevoz
- na teritoriji grada, odnosno naseljenog mesta (odnosi se na linijski prevoz
putnika)
-
prigradski prevoz
- izme
đ
u dva ili više naseljenih mesta na teritoriji opštine, odnosno grada
(odnosi se na linijski prevoz putnika)
-
me
đ
umesni prevoz
- izme
đ
u naseljenih mesta dve ili više opština (odnosi se na linijski
prevoz putnika)
-
me
đ
urepubli
č
ki prevoz
- prevoz pri
č
ijem se obavljanju prelazi administrativna granica
izme
đ
u Republike Srbije i Republike Crne Gore
-
kabotaža
- prevoz izme
đ
u naseljenih mesta na teritoriji Republike Srbije koji obavlja
prevoznik koji ima sedište na teritoriji Republike Crne Gore
ƒ
me
đ
unarodni prevoz
- prevoz pri
č
ijem se obavljanju prelazi najmanje jedna državna
granica:
-
bilateralni
– prevoz u dovozu iz druge države u SCG, odnosno u odvozu iz SCG u drugu
državu;
-
tranzitni
– prevoz preko teritorije SCG;
-
multilateralni
– prevoz izme
đ
u tri ili više država, pri
č
emu je dozvoljeno ukrcavanje/utovar i
iskrcavanje/istovar na teritorijama svih država;
-
prevoz za i iz tre
ć
e države
– prevoz iz ili u državu koji obavlja prevoznik
č
ije sedište nije
na teritoriji te države;
-
kabotaža
– prevoz izme
đ
u pojedinih mesta na teritoriji jedne države koji obavlja prevoznik
č
ije sedište nije u toj državi;
1
dopuna teksta osnovnog udžbenika – Topen
č
arevi
ć
Ljubomir (1987),
Organizacija i tehnologija drumskog
transporta
, IRO ''Gra
đ
evinska knjiga'', Beograd.
2
3. Podela drumskog transporta prema specijalizaciji, odnosno nameni kapaciteta voznog
parka:
ƒ
prevoz putnika
: gradski, prigradski, me
đ
ugradski, turisti
č
ki, auto-taksi
ƒ
prevoz robe
: prevoz hemikalija, lakokvarljive robe, kontenera, vangabaritnih tereta ...
4. Podela drumskog transporta prema na
č
inu organizacije:
ƒ
linijski prevoz
se obavlja na odre
đ
enom prevoznom putu po odre
đ
enom redu vožnje, sa
jednim ili više polazaka, odnosno povrataka
Linijski prevoz putnika - prevoz putnika na odre
đ
enom prevoznom putu od po
č
etne do krajnje
stanice, odnosno stajališta, po unapred odobrenom redu vožnje i cenovniku. Redom vožnje
se utvr
đ
uju redosled stanica i njihova udaljenost od po
č
etne stanice, vreme polaska i dolaska
za svaku stanicu, vremenski period i u
č
estalost održavanja linije i rok važenja reda vožnje.
Cenovnik je pregled cena prevoza i naknada za ostale usluge prevoznika.
-
BIS prevoz – prevoz sa dva ili više autobusa istog prevoznika po istom redu vožnje na
celoj liniji
ƒ
vanlinijski prevoz (po potrebi)
je prevoz za koji se relacija i drugi uslovi prevoza utvr
đ
uju
posebno za svaki prevoz
Vanlinijski prevoz putnika
se dalje može podeliti na:
-
povremeni prevoz putnika
:
o
kružna vožnja zatvorenih vrata koja po
č
inje i završava se na istom mestu, pri
č
emu se
jedna, odnosno više organizovanih grupa putnika prevozi istim autobusom tokom celog
putovanja;
o
prevoz organizovane grupe putnika od mesta polaska do mesta odredišta i povratak
praznog autobusa;
o
vožnja praznog autobusa od mesta polaska do mesta odredišta i prevoz putnika u
povratku;
o
ostali povremeni prevozi
-
naizmeni
č
ni prevoz putnika
:
o
prevoz organizovanih grupa putnika za više turisti
č
kih putovanja sa istog mesta polaska
do istog mesta odredišta
o
svaka grupa koja je obavila putovanje u odlasku vra
ć
a se u istom sastavu na mesto
polazišta, prilikom jednog od narednih putovanja
o
mesto polaska i mesto odredišta odnose se na mesto odakle je putovanje zapo
č
elo i
mesto gde se putovanje završava, kao i na okolinu svakog od njih u pre
č
niku od 50 km
o
prvo putovanje u povratku i poslednje u odlasku, u nizu naizmeni
č
nih vožnji, se obavlja
praznim vozilom
LITERATURA
ECMT (1997),
Recommendation: Framework for Bilateral Agreements in Road Transport
, Council
of Ministers, Berlin, Germany.
Zakon o me
đ
unarodnom prevozu u drumskom saobra
ć
aju (''Službeni list Savezne Republike
Jugoslavije'', br. 60/98, 5/99, 44/99, 74/99 i 4/2000)
Zakon o prevozu u drumskom saobra
ć
aju
(''Službeni glasnik Republike Srbije'', br. 46/95 i 66/2001)
