2
KLASIFIKACIJA
Prema definiciji nafta (takođe se naziva i sirova nafta) je mešavina gasova, tečnosti i
čvrstih jedinjenja ugljovodonika. Nafta se javlja deponovana u sedimentnim stenama širom sveta
i sadrži male količine jedinjenja koja sadrže azot, kiseonik i sumpor kao i količine metala u
tragovima (Bestougeff, 1967; Colombo, 1967; Hobson i Pohl, 1973; Thornton, 1977; Considine i
Considine, 1984). Zbog toga definisanje nafte kao mešavine ugljovodonika proizilazi iz ove
definicije. Ali potrebna su određena pojašnjenja.
Kao što je već istaknuto definicija nafte i naftnih derivata je raznolika, nesistematična,
različita, često arhaična i tek od nedavno se pokušavaju definisati ove materije na smislen način.
U svakom slučaju, razvili su se pokušaji klasifikacije nafte što je svrha ovog poglavlja, da
prikaže ove metode i prezentuje ih za dalja razmatranja.
Nafta je definisana kao prirodna mešavina ugljovodonika u tečnom stanju, koja može
sadržati jedinjenja sumpora, azota, kiseonika, metala i drugih elemenata (ASTM, 2005).
Konkretnije, nafta se takođe može definisati i kao (ITAA, 1936)
1. Bilo koji prirodni ugljovodonik u tečnom, gasnom ili čvrstom stanju
2. Bilo koja prirodna mešavina ugljovodonika u tečnom, gasnom ili čvrstom stanju
3. Bilo koja prirpdna mešavina jednog ili više ugljovodonika bilo u tečnom, gasnom ili
čvrstom stanju i jednog od sledećeg, vodonik sulfid, helijum i ugljen dioksid.
Definicija podrazumeva naftu definisanu paragrafima (1), (2) ili (3) koja se može transformisati
u prirodni rezervoar.
Jedna od mana prilikom pokušaja klasifikacije nafte, u poređenju sa klasifikacijom uglja, je
da osnovni sastav nafte (poglavlje 6) nije isti kao i za ugalj (Lowry, 1945, 1963; Meyers, 1981;
Hessley, 1990; Speight, 1994). Odnosi elemenata u nafti variraju malo preko uskih granica
uprkos različitim varijacijama fizičkih svojstava počev od lake (konvencionalne) sirove nafte do
bitumena sa druge strane. Prema tome, kao rezultat velikih različitosti organskih konstituenata i
fizičkih osobina, koje mogu imati značajnu ulogu pri formiranju nafte, nije iznenađujuće što
postoje velike različitosti u sastavu i svojstvima pri pokušaju definisanja nafte.Svrha ovog
poglavlja je da prikaže ove pokušaje klasifikacije nafte i ispita razvoj u pogledu moderne
upotrebe i da postavi mazut i katran u pravu perspektivu.
Kao i ugalj, nafta posjeduje različita fizička svojstva, ali ona su mnogo manje definisana
nego u sistemima klasifikacije uglja. Opšta klasifikacija nafte na komercijalnu naftu, mazut
(teško ulje) i ekstra teško ulje ne podrazumeva samo pregled nekoliko svojstava nego i saznanje
o načinu pronalazka. Međutim, može se uspostaviti veza između različitih fizičkih osobina. Kako
svojstva kao što su viskozitet, gustina, tačka ključanja i boja nafte mogu da variraju krajnja ili
osnovna analiza varira, kao što je već spomenuto, preko uskog opsega za veliki broj uzoraka
nafte.
4
Ubrajanje
coal and oil shale kerogen
u kategoriju izvora ugljovodonika je zbog činjenice da ova
dva prirodna resursa (
coal and oil shale kerogen
) proizvode ugljovodonike u procesima pri
visokim temperaturama. Zbog toga, ukoliko se
coal and oil shale kerogen
ubrajaju u pojam
ugljovodonikovih izvora
, mnogo je prikladnije svrstati ih u izvore koji proizvode ugljovodonike
pod pojmom organskih sedimenata.
Prema tome, izvori fosilne energije su podeljeni na dvije grupe: (1) prirodni ugljovodonici
(nafta, prirodni gas i prirodna maziva) i (2) izvori ugljovodonika (
oil shale
i ugalj) koji mogu
biti napravljeni da generišu ugljovodonike primenom procesa konverzije. Obe grupe se mogu
opisati kao organski sedimenti.
Nafta sadrži velike količine samostalnih ugljovodonika (Bestougeff, 1967). Mineralni
voskovi kao što je ozokerit, su takođe prikazani na skici (Slika 2.2), ali se nalaze na samom dnu
jer se nalaze u čvrstom stanju. Ovo se ne može tumačiti da su mineralni voskovi isti heteroatomi
kao ugalj i kerogen, nego je to rezultat fizičkog (agregatnog) stanja.
Slika 2.1 Podela organskih sedimenata na Zemlji
