1. Osnovna podela poštanskih usluga
Poštanska usluga je usluga koja uključuje prijem, usmeravanje, prenos i
uručenje poštanskih pošiljaka u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju.
Poštanske usluge se dele na:
1.
univerzalne poštanske usluge i
2.
ostale poštanske usluge.
Univerzalne poštanske usluge
Hrvatske pošte (HP d.d.) vrše se na celom
području zemlje svim korisnicima usluga, pod istim uslovima u pogledu
odredjenog kvaliteta I pristupacnih cena. Univerzalne poštanske usluge u
unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju podrazumevaju usluge prijma,
usmeravanja, prenosa i uručenja:
1.
pisama, dopisnica, preporučenih pošiljaka i pošiljaka sa
označenom vrednošću
2.
paketa
3.
sekograma
kao i usmeravanje, prenos i uručenje paketa mase do 20 kilograma u
međunarodnom dolaznom saobraćaju.
Pored univerzalnih poštanskih usluga, HP d.d. ima isključivo pravo i obvezu
za obavljanje rezerviranih poštanskih usluga na celoj teritoriji Republike
Hrvatske. Rezervisane poštanske usluge podrazumevaju prijem, usmeravanje,
prenos i uručenje pismonosnih pošiljaka, preporučenih pošiljaka i pošiljaka sa
označenom vrednošću, mase do 50 grama, u unutrašnjem saobraćaju i u
međunarodnom dolaznom saobraćaju.
U
ostale poštanske usluge
ubrajaju se poštanske usluge sa dodatnom
vrednošću, kao i druge poštanske usluge koje nisu univerzalne poštanske
usluge. Hrvatska pošta obavlja prijem, usmeravanje, prenos i uručenje sledećih
pošiljaka u okviru poštanskih usluga sa dodatnom vrednošću I drugih
poštanskih usluga koje nisu unverzalne poštanske usluge:
1. direktna pošta
2. tiskovine
3. pošiljke sa plaćenim odgovorom (IBRS/CCRI-pošiljaka)
4. pošiljke ubrzane pošte (EMS)
5. pošiljke s dodanom vrednošću (hpekspres)
6. pošiljke s dodanom vrednošću (poslovni paket)
Dopisnica koju izdaje HP d.d. (poštanska dopisnica) mora u zaglavlju na
prednjoj strani imati naziv "DOPISNICA – CARTE POSTALE". Najmanje desna
polovina prednje strane dopisnice namenjena je za adresu primaoca,
označavanje poštarine, službene oznake i nalepnice, a poleđina i najviše leva
polovina prednje strane namenjeni su za saopštenje. Dopisnicama se smatraju
sve vrste razglednica i čestitki koje odgovaraju uslovima propisanim za
dopisnice.
2.3.
Prioritetno pismo
Pošiljka najbrže kategorije je prioritetno pismo. HP d.d. nudi brži postupak
u usmeravanju i prenosu u odnosu na ostale pošiljke
Prioritetno pismo može biti mase do 2 kg. Najmanje dimenzije prioritetnog
pisma su 90x140 mm, a najveće 900 mm, pravougaonog oblika. Na gornji levi
deo adresne strane stavlja se nalepnica ili otisak plave boje sa tekstom
“PRIORITAIRE/PAR AVION – PRIORITETNO/AVIONOM” za prioritetna pisma u
međunarodnom saobraćaju, tj. nalepnica ili otisak svetloplave boje s tekstom
“PRIORITETNO” za prioritetna pisma u unutrašnjem saobraćaju.
2.4.
Preporučena pošiljka
Preporučena pošiljka je poštanska pošiljka za koju se pošiljaocu izdaje
potvrda o prijemu pošiljke, a uručuje se primaocu uz potpis.
Masa i dimenzije preporučene pošiljke moraju odgovarati uslovima za
pismo. Na preporučenoj pošiljci se u gornjem levom delu mora nalaziti
nalepnica ili oznaka "R" (RECOMMANDÉ), sa nazivom pošte koja je primila
pošiljku, kao i prijemni broj pošiljke.
Korisnik prilikom predaje preporučene pošiljke može zahtevati sledeće
dopunske usluge: „Povratnica“, „Otkupnina“, „Lično uručenje primaocu“ i „PLUS“.
2.5.
Pošiljka s označenom vrednošću (vrednosna pošiljka)
Vrednosna pošiljka je pošiljka kod koje je pošiljalac naznačio vrednost
pošiljke brojevima i slovima u levom donjem delu adresne strane pošiljke.
Iznos naznačene vrednosti pise se latinicom i arapskim brojevima i ne sme biti
upisan običnom olovkom, kao ni da prelazi iznos od 1500 eura u njegovoj
kursnoj protivvrednosti. Pošiljaocu se izdaje potvrda o prijemu pošiljke a
primaocu se uručuje pošiljka uz potpis. Vrednosna pošiljka može sadržavati
robu, novac, pisano saopštenje i druge predmete i mase najviše do 2 kg.
Dimenzije vrednosne pošiljke moraju odgovarati dimenzijama propisanim za
pismo. U medjunarodnom saobraćaju vrednosne pošiljke u kojima je novac
može slati samo za one države čije uprave prihvataju ovu uslugu.
Na vrednosnoj pošiljci u levom gornjem uglu treba da se nalazi nalepnica
ili odgovarajuća oznaka «V» sa nazivom pošt, koja je primila pošiljku, kao i
prijemni broj pošiljke. Na vrednosnoj pošiljci masa se upisuje u gramima. Na
omotu vrednosne pošiljke ne sme se ništa brisati, strugati, ispravljati,
precrtavati i podcrtavati, niti stavljati nalepnice ili oznake, osim službenih.
Pošiljalac prilikom predaje vrednosne pošiljke može zahtevati dopunske
usluge kao što su: „Povratnica“, „Otkupnina“, „Lično uručenje primaocu“ i
„PLUS“. HP d.d. može odobriti pravnim osobama slanje vrednosnih pošiljaka u
unutrašnjem saobraćaju, koje u pogledu mase, dimenzija i označene vrednosti
odstupaju od navedenih uslova.
2.6.
Paket
Paket je poštanska pošiljka koja može sadržavati robu i druge predmete.
U paketu je zabranjeno slati pisano saopštenje. Pošiljaocu se izdaje potvrda o
prijemu paketa, a primaocu se paket uručuje uz potpis.
Paket može biti mase do 20 kilograma. Dimenzije paketa u unutrašnjem
saobraćaju ne smeju biti veće od 3000 mm u zbiru dužine i obima paketa na
najširem delu, s tim da najveća dimenzija može biti do 1500 mm. Paket ne sme
biti manjih dimenzija od najmanjih dimenzija propisanih za pismo, s tim da
adresna strana mora imati najmanje 90x140 mm.
U unutrašnjem saobraćaju paket mora imati označenu vrednost. Vrednost
sadržaja paketa mora biti označena brojevima i slovima u levom donjem delu
adresne strane. Označena vrednost mora odgovarati stvarnoj vrednosti ili
značenju sadržaja za pošiljaoca, o čemu pošiljalac potpisuje izjavu na potvrdi o
prijemu paketa. Pošiljalac prilikom predaje paketa može zahtevati sledeće
dopunske usluge: „Povratnica“, „Otkupnina“, „Lično uručenje primaocu“ i
„PLUS“.
U međunarodnom saobraćaju paket se može predati sa i bez označene
vrednosti gde se sa dopunskom uslugom „PLUS“ naziva „Premium“ paket i na
