BOSNA I HERCEGOVINA
REPUBLIKA SRPSKA
VISOKA ŠKOLA ZA PRIMJENJENE I PRAVNE NAUKE
PROMETEJ
SEMINARSKI RAD
PREDMET
: TRANSPORT PUTNIKA I ROBE
ТЕМА
: PODJELA SISTEMA TRANSPORTA I NJIHOVA ULOGA
Mentor: Student:
Prof. dr Marko Subotić Anđelko Bogdanović
Br.indeksа: Ti - 365
Podjela sistema transporta i njihova uloga
1.
POJAM I ULOGA SISTEMA TRANSPORTA ROBE I
PUTNIKA
Sistem javnog transporta putnika predstavlja osnovni logistički podsistem grada koji obezbjeđuje
prisustvo njegovih korisnika kao elemenata proizvodnih i drugih procesa, na mjestu i u momentu
gdje i kada je to potrebno. Takođe istovremeno predstavlja i privrednu djelatnost koja angažuje
velika sredstva uložena u resurse: vozila, zaposlene, objekte i opremu, energiju, finansije itd.
Sistem javnog transporta putnika, predstavlja otvoren, složen organizaciono - tehnološki
transportni sistem, sa stohastičkom promjenom stanja sa ciljem zadovoljenja transportnih potreba
njegovih korisnika.
1
Sam naziv sistema ukazuje na njegove osnovne odrednice.
Odrednica „
sistem“
ukazuje da se radi o složenoj cjelini sasatavljenoj od međusobno povezanih
i interaktivnih elemenata (komponenti), koji nakon funkcionisanja u rezultatu ima poseban
kvalitet u odnosu na onaj koji imaju dijelovi (integralni kvalitet sistema).
Sistem je „
javni
“, jer je dostupan za korišćenje svim korisnicima pod jednakim i unaprijed
poznatim uslovima.
Odrednica
„transport“
definiše da se radi o sistemu koji je organizovan da obavi „premještanje,
prevoz, prenos“ objekata transporta (putnika) sa svim pomoćnim podprocesima koji pomažu da
se taj zadatak obavi odgovarajućom transportnom tehnologijom.
2
I na kraju, predmet transporta u ovom sistemu su živa bića-ljudi, odnosno
„putnici
“.
1
Kulović, M.: Organizacija i tehnologija drumskog saobraćaja,
Osnove
transporta
,
pojmovi
,
organizacija
i
tehnologija
,
www.apeiron-uni.eu/lycboardclient/Detail.aspx?DocumentID=27714
, pristupljeno 17.11.2017.
2
Davidović, B.:
Tehnologije
kombinovanog
transporta
, VEDES, Beograd, 2012. godine, str. 154.
4
Podjela sistema transporta i njihova uloga
Može se zaključiti da sistem javnog transporta putnika kao što pokazuju njegove osnovne
odrednice, predstavlja veoma složen sistem sa složenom strukturom više tehnoloških i
organizacionih i svojinskih podsistema. Ovakav sistem je jedan od najznačajnijih i najsloženijih
podsistema grada/države, i prema svojoj strukturi i karakteru promjena, zahtjeva strogo
poštovanje i primjenu metoda i procedura sistemskih nauka teorije i upravljanja.
Osnovne karakteristike transportnih sistema su:
3
-
Ciljevi i ciljna funkcija transportnog sistema,
-
Struktura transportnog sistema,
-
Funkcionisanje,
-
Organizacija i upravljanje,
-
Efektivnost i efikasnost i
-
ostale karakteristike.
Ciljevi sistema transporta
putnika
su, da se u uslovima realnog okruženja, odnosno
konkretnog tržišta, zadovolje transportni zahtjevi po obimu i kvalitetu, na optimalan način,
odnosno da se zadovolje transportni zahtjevi uz maksimalnu proizvodnu, troškovnu i ekonomsku
efikasnost i efektivnost i minimalne negativne uticaje na okolinu. Ciljna funkcija predstavlja
kvantifikovani izraz ciljeva sistema, odnosno skup parametara koji određuju željeno stanje
-rezultat ili output sistema. Kvantifikacija ciljeva jednog sistema formalno se definiše skupom
parametara koji se nazivaju parametri (pokazatelji) kvaliteta i efektivnosti sistema ili parametri
funkcionisanja sistema (KPI - Key performance indicators).
Funkcionisanje transportnog sistema
predstavlja realizaciju svih procesa, podprocesa i
aktivnosti u sistemu, kao uslov za dostizanje ciljne funkcije sistema.
Organizacija transportnog sistema
podrazumijeva projektovanje i uspostavljanje veza i odnosa
između procesa, podprocesa i aktivnosti u sistemu u cilju realizacije usvojenih planova, odnosno
realizacije postavljene funkcije cilja.
Upravljanje transportnim sistemom
je složen proces donošenja odluka, čija osnovna funkcija
ima za cilj efektivno i efikasno usmjeravanje podprocesa planiranja sistema, organizovanja
sistema, upravljanja ljudskim resursima, vođenja (uticanja) sistema i kontrole ljudskih,
3
Osnovni pojmovi i definicije iz teorije sistema transporta putnika,
https://nastava.sf.bg.ac.rs/pluginfile.php/27739/mod_resource/content/2/TTP%20-%202017%20-
%20OSNOVNI%20POJMOVI%20I%20DEFINICIJE%20IZ%20TEORIJE%20TRANSPORTA%20PUTNIKA.pdf
,
pristupljeno 17.11.2017.
5
