SEMINARSKI RAD
Tema : Pojam i predmet diplomatije
Novembar , 2012.
Sadržaj:
Uvod
..................................................... 3. str.
I.
Istorijski osvrt
...................................................... 4. str.
III.
Pojam diplomatije
..................................................... 5. str.
II
. Savremena diplomatija
..................................................... 6. str.
IV
. Organi unutar drzave
IV. 1. Položaj šefa države
........................ 7. str.
IV. 2. Predstavnički organ
........................ 7. str.
IV. 3. Vlada i ministri inostranih poslova ........................ 7. str.
V.
Bilateralna diplomatija
....................................................... 8. str.
VI.
Specijalne misije
....................................................... 10. str.
VII.
Multilateralna diplomatija
................................................... 12. str.
VIII.
Diplomatija na vrhu
....................................................... 14. str.
IX.
Konzuli
....................................................... 16. str.
X.
Odnos diplomatskih i konzularnih funkcija
......................... 17. str.
Zaključak
......................................................... 18. str.
Literatura
......................................................... 19. str.
2
I. Istorijski osvrt
Istorija diplomatije stara je koliko i istorija međunarodnih odnosa. Ona je kao sredstvo spoljne
politike poznata i primenjivana od začetka međunarodnih odnosa. Intresantno je da do danas
među teoretičarima ne postoji saglasnost o mnogim pitanjima koja se odnose na diplomatiju.
Pojam
diplomatija
različito se definiše. Većina teoretičara ima formalistički pristup pri
definisanju ovog pojma. Pojedini autori smatraju je isključivo ,,sredstvom spoljne
politike’’, ,,veštinom dobrog vođenja poslova među drzavama’’, veštinom predstavljanja
vlade, intresa svoje zemlje kod stranih vlada’’,,, veštinom predstavljanja vođenja ili praćenja
diplomatskih pregovora’’itd. Drugi definišu diplomatiju kao ,,nauku o spoljnim odnosima
zasnovanu na opštoj teoriji pregovora po određenoj proceduri’’ ili samo kao ,,nauku o
spoljnim odnosima država’’itd.
2
U izučavanju spoljne politike i diplomatije, mora se voditi računa o tome da se one ne
posmatraju kao odvojene kategorije , pošto je politika koncentrisani izraz ekonomske,vojne i
svake druge moći države.
Antička Grčka je, zbog svoje podeljenosti na brojne gradove-države, bila pogodna za razvoj
diplomatskih odnosa. Grčki su gradovi-države međusobno slali izaslanike u diplomatske
misije koji su bili prihvaćeni i tretirani s dužnom i protokolarnom pažnjom. Rimljani su
takođe poštovali strane izaslanke, pa su im davali određenu zaštitu i povlastice, ali su takav
tretman tražili i za svoje izaslanike (fetiales) kod stranih vladara. Međutim, do razvoja
diplomatije dolazi tek u kasnijem razdoblju Rimskog Carstva (jer su do tada svi delovi
evropskog i mediteranskog prostora bili u sastavu Carstva, pa su se i odnosi smatrali
unutrašnjim pitanjem), naročito nakon njegove podele 395. godine na Istočno i Zapadno,
odnosno u doba Vizantskog Carstva. Održavanje diplomatskih odnosa i slanje izaslanika kod
drugih vladara postojalo je i između drevnih indjskih država, ali i između država poput Sirije,
Egipta, Kine. Arapski vadari takođe šalju svoje izaslanike. Za razdoblje starog i srednje veka
karakteristična je privremena ili ad hoc diplomatija.
Prvi pravi počeci diplomatije javljaju se tek u doba renesanse, razvojom ustanove stalne
diplomatije, kada Venecija, Milano, Toskana, Firenca i drugi italijanski gradovi uvode
imenovanje diplomatskih predstavnika. Tokom 15. veka stvara se diplomatija kao stalna
državna funkicija, a ne kao dotadašnje povremeno slanje i primanje izaslanika. Stalni
2
Srdjan Milašinović „Osnovi teorije konflikata“, Fakultet za
bezbednost, Beograd 2007
4
dipomatski predstavnici imaju jasna određena prava i dužnosti, uz utvrđenje pravila njihovog
delovnja.
Francuski kardinal Richelieu osnovao je 1626. godine prvo ministarstvo spoljnih poslova kao
središnje telo za vođenje poslova u međunarodnim odnosima. Nakon Francuske i druge
evropske države osnivaju svoja ministarstva vanjskih poslova.
"Bečki kongres", Jean-Baptiste Isabey (1815).
Za konkretnije određenje položaja i pravila uvezi s dipomatskim predstavnicima i njihovim
funkcijama trebalo je čekati do 1815. godine, kada su države članice Bečkog kongresa nakon
napoleonovih ratova prvi puta višestranim (multilateralnim) sporazumom utvrdila pojedina
bitna pitanja.
Promene nakon II. svjetskog rata dovode do stvaranja savremene diplomatije, za koju je
karakterističan razvoj višestrane, multilateralne diplomatije, pored tradicionalne dvostrane,
bilateralne diplomacije. Tome je pridonelo i veliko povećanje broja subjekata međunarodnog
prava (prije svega država i međunarodnih organizacija), što je dovelo do povećanja
međunarodnih kontakata, ali i jačanja diplomatske službe.
III. Pojam diplomatije (
grč. diploma)
–
Pod diplomatijom u širem smislu podrazumeva se nauka o spoljnim odnosima država, dok u
užem smislu to je nauka i veština zastupanja države i pregovaranje izmedju subjekata
medjunardonog prava.
U suštini, kako navodi prof. Berič,
3
diplomatija je politička aktivnost, sastavni elemenat moći
drzave. Njena najvaznija funkcija je da ,, omoguci drzavama da ostvare svoje spoljnopoltičke
ciljeve, bez pribegavanja sili’’, bilo kroz formalne pregovore ili ,,tiho’’, prećutno, kroz
prilagodjavanje.
Serija pronalazaka u nauci, industrijska revolucija sa svojim dalekosežnim ekonomskim i
socijalnim posledicama na medjunarodnom planu (borba za izvore sirovina, osvajanje novih
tržišta itd.), izmenila je iz temelja polozaj države i njene odnose sa ostalim svetom. Spoljna
3
Dz.R. Berič, Diplomatija, teorija i praksa , preveo sa engleskog Oliver Potezica, Beograd s2008, str.25.
5
