UNIVERZITET „UNION – NIKOLA TESLA“
FAKULTET ZA EKONOMIJU I FINANSIJE
Predmet:
Osnovi ekonomije
SEMINARSKI RAD
Tema: Inflacija
Mentor
Profesor
Nataša Simić
Student
Stoja Stanković 21/20
postoje i dokazi da je reč prvi put upotrebljavana u knjizi Aleksandra Delmera koja
je izašla u Njujorku 1864.god. Jedan nepoznati pisac sa američkog juga dao je opis
inflacije: ”Nekada smo odlazili u trgovinu sa novcem u džepu a vraćali se sa korpom
namirnica, sada odlazimo sa korpom novca a vraćamo se sa namirnicama koje mogu
da stanu u džep”. Prve inflacije definisane su isključivo kao monetarne pojave,
odnosno kao stanje u kome suviše velika količina novca juri za suviše malom
količinom robe. Danas, imamo dva pristupa inflaciji. Jedan, koji je tretira kao
monetarnu pojavu, polazeći od tražnje i drugi koji u definisanju inflacije polazi od
globalne neravnoteže između ponude i tražnje, čiji rezultat ne mora nužno da se
ispolji u svim slučajevima kao rast cena.
Inflacija se može razlikovati prema sledećim karakteristikama:
1. prema jačini ili intenzitetu
2. po dužini svog trajanja
3. po poreklu svog primarnog nastanka
4. po svom odrazu, odnosno uticaju na cene
5. prema načinu nastanka
Inflacija je kvantitativna mera brzine kojom prosečna nivo cena od korpe odabranih
roba i usluga u povećava privrede u nekom vremenskom periodu. To je rast opšteg
niova cena gde jedinica valute efektivno kupuje manje nego što je to činila u
prethodnom period. Inflacija, koja se često izražava u procentima, ukazuje na
smanjenje kupovne moći nacionalne valute. Inflaciji se može suprotstaviti deflacija ,
koja se dešava kada cene umesto toga opadaju.
Monetaristi definišu inflaciju kao pojavu koja nastaje kada dođe do nesrazmernog
povećanja novca u opticaju prema kretanju proizvodnje. Veća količina novca u
opticaju od potrebne uzrokuje opšti rast cena. Prema ovome, porast cena je posledica
započetog procesa. Zbog toga, mnogi od ovih teoretičara izjednačavaju inflaciju sa
rastom količine novca u opticaju. Poznati monetarista i nobelovac Milton Fridman
smatra da je inflacija uvek i svuda monetarni fenomen, u tom slučaju što se ona
2
stvara i što može da se stvori samo rastom količine novca koji je brži od stope rasta
proizvodnje. Možda ne postoji nijedna takva stabilna empirijska povezanost između
ekonomskih pojava koja je zasnovana na toliko opipljivih dokaza kao što je slučaj sa
povezanošću zmeđu većih promena u količini novca i promena u nivou cena.
Fridman preporučuje restriktivnu monetarnu politiku kao lek, odnosno svođenje
količine novca u opticaju na skladan odnos prema kretanju proizvodnje.
Kako cene rastu, pojedinačna jedinica valute gubi vrednost jer kupuje manje dobara i
usluga. Ovaj gubitak kupovne moći utiče na opšte troškove života obične javnosti što
na kraju dovodi do usporavanja ekonomskog rasta. Konsenzusno mišlјenje
ekonomista je da se održiva inflacija dešava kada rast novčane mase nadilazi
ekonomski rast.
Da bi se borila protiv toga, odgovarajuća monetarna vlast u zemlјi, poput centralne
banke , tada preduzima neophodne mere kako bi održala inflaciju u dozvolјenim
granicama i održala ekonomiju nesmetano.
Inflacija se meri na različite načine u zavisnosti od vrste roba i usluga koje se
razmatraju i suprotna je deflaciji koja ukazuje na opšti pad cena roba i usluga kada
stopa inflacije padne ispod 0%.
Inflacija se može tumačiti ili kao dobru ili kao lošu stvar, u zavisnosti od toga na
koju stranu se zauzima i od brzine promene.
Na primer, pojedinci sa materijalnom imovininom poput imovine I zalihe robe
možda žele da vide određenu inflaciju jer to povećava vrednost njihove imovime
koju mogu prodati po višoj stopi. Međutim, kupci takve imovine možda neće biti
zadovolјni inflacijom, jer će od njih biti potrebno da izdvoje više
novca. Obveznice indeksirane inflacijom su još jedna popularna opcija za investitore
da zarade od inflacije.
Ljudima koji drže gotovinu takođe se možda neće svideti inflacija, jer to nagriza
vrednost njihovog gotovinskog fonda. Investitori koji žele da zaštite svoje portfelјe
od inflacije treba da razmotre klase imovine zaštićene inflacijom, kao što su zlato,
roba i zaklade za investiranje u nekretnine (REIT).
3
