EVROPSKI UNIVERZITET
BRČKODISTRIKT BOSNA
IHERCEGOVINA
EUROPEAN UNIVERSITY
BRCKODISTRICT BOSNIA
ANDHERZEGOVINA
PRAVNI FAKULTET
OPŠTE PRAVO
POJAM I VRSTE OBLIGACIJE
SEMINARSKI RAD
Mentor: Student:
Prof. dr Komljenović Brana Kulović
Merima
(Broj indeksa: 055/15)
Brčko, mart 2018. god.
1.
subjekti;
2.
sadržaj;
3.
predmet, tj.ono povodom čega je nastala.
Subjekti obligacije su tačno određena lica, uvijek se zna ko je povjerilac, kreditor
vjerovnik, a takođe i ko je dužnik ili debitor. Sadržinu čine prava i obaveze koje proističu iz
nastalog obligacionog odnosa. Predmet obligacije je ono obaveza povodom koga je nastao
odnos.
2.1. Pravne karakteristike i elementi obligacije
Obligacija kao relativan odnos predstavlja odnos između dvije određene strane,tj. odnos
između povjerioca i dužnika.Točno je određeno koje lice (titular prava) je ovlašteno od
drugog lica zahtjevati određeno ponašanje, a koje je lice obavezno to ponašanje izvršiti
(titular obaveze). Obligacija djeluje inter partes (između točno određenih lica). Povjerilac
može izvršavanje obaveze zahtjevati samo od dužnika, ali ne i od trećih lica. Za razliku od
ovog odnosa lična i stvarna prava imaju apsolutno dejstvo i djeluju prema svima (erga
omnes). Relativnost obligacije nije apsolutna što znači da i obligacija može imati apsolutno
dejstvo.
2
Obligacija kao imovinskopravni odnos - Obligaciona radnja najčešće ima neposredno
imovinski karakter. Ona služi ostvarenju interesa povjerioca i dužnika. Za razliku od drugih
odnosa obligaciju prati sankcija.Imovinski karakter obligacije ne mora biti vidljiv,jer se
obaveza može sastojati i u propuštanju što posredno vodi zadovoljenju određenog prava.
Elementi obligacije su: subjekti, sadržaj, predmet, tj.ono povodom čega je nastala.
Subjekti obligacije su uvijek tačno određena lica, gdje pravu povjerioca odgovara obaveza
dužnika. Strana povjerioca je aktivna a dužnička pasivna strana obligacije, s tim što imamo
jednostrano i obostrano obvezujuće odnose. Subjekti su najčešće poznati od početka ali
postoje obligacije koje ostavljaju jednu stranu nepoznatu do određenog trenutka (npr.
izdavanje vrijednosnih papira) ali tako i odgađaju svoje djejstvo do trenutka saznanja ko je
druga strana. Sadržaj čine prava i obaveze koje proističu iz nastalog obligacionog odnosa, a
predmet obligacije je ono obaveza povodom koga je nastao odnos
.
Predmet obligacije može
biti samo ono što je moguće ispuniti, pri čemu se misli kako na faktičku, tako i na pravnu
2
Dizdarević, 2003
nemogućnost.On mora biti dozvoljen sa aspekta javnog poretka,morala i prinudnih propisa te
mora biti dovoljno određen ili bar odrediv, kako bi se znalo u čemu se sastoji davanje,
činjenje ili pak nečinjenje.
2.2. Obligaciono pravo i obligacioni odnosi
Obligaciono pravo je skup pravnih normi koje reguliše obligacione odnose. Obligaciono
pravo naziva se još i obvezno, dugovinsko, tražbeno pravo.
U objektivnom smislu obligaciono pravo je dio građanskog prava kojim se regulišu
obligacioni odnosi između određenih subjekata, a povodom prijelaza dobara iz imovine
jednog u imovinu drugog lica. Znači u objektivnom smislu obligacioni odnosi postoje
nezavisno od volje subjekata prava, a također i norme obligacionog prava važe i za buduće
odnose.
U subjektivnom smislu obligaciono pravo je ovlaštenje ili pravo određenog
pojedinca(povjerioca) da od drugog lica(dužnika) zahtjeva određeno ponašanje. Iz
subjektivnog poimanja obligacionog prava se vidi da je pravo povjerioca ujedno i obaveze
dužnika, kao i da realizacija zavisi od samog pojedinca. Znači, obaveza i ovlaštenje su u
korelaciji, ono što je za jednog u tom odnosu dužnost, ili obaveza, za drugog je pravo odnosno
ovlaštenje.
Obligaciono pravo kao naučna disciplina se bavi izučavanjem nastanka i razvoja
obligacionih odnosa, otkrivanjem zakona koji su usmjereni na nastanak i razvoj obligacionih
pravila i instituta utvđivanja činjenica koji uslovljavaju nastanak obligacionog odnosa. Teorija
obligacionog prava se bavi predlaganjem novi pravnih rješenja u cilju pozitivnog prava.
U obligacionom odnosu nalaze se dvije strane, s tim što na svakoj strani može biti jedno
ili više lica. Na jednoj strani je lice koje je ovlašteno, ima pravo da traži, da zahtjeva i naziva
se povjerilac, dakle on je aktivna strana obligacije. A to njegovo ovlaštenja da traži nešto od
druge strane, naziva se tražbina ili potraživanje. S druge strane nalazi se dužnik koji je druga
strana, koji ima obavezu da povjeriocu učini što je povjerilac ovlašten da od njega traži.
Pravne karakteristike obligacije su:
1.
relativan odnos
2.
imovinskopravni odnos
