Pojam i vrste organizacione strukture

SADRŽAJ

UVOD ..............................................................................................................

1. Organizaciona struktura ......................................................................

1.1. Parametri organizacione strukture .....................................................................
1.2. Faktori organizacione strukture .........................................................................
1.3. Dimenzije organizacione strukture ....................................................................

2. Vrste i oblici organizacione strukture .................................................

2.1. Klasifikacije organizacione strukture ................................................................
2.2. Formalna organizaciona struktura .....................................................................
2.3. Diviziona organizaciona struktura .....................................................................
2.4. Matrična organizaciona struktura ......................................................................
2.5. Inovantna organizaciona struktura .....................................................................
2.6. Mrežna organizaciona struktura ........................................................................
2.7. Projektna organizaciona struktura .....................................................................

ZAKLJUČAK .................................................................................................

LITERATURA ...............................................................................................

3
4
5

7
8
9

10
11
12
12

Pojam i vrste organizacione strukture

UVOD

Organizaciona struktura determiniše odnose unutar preduzeća, autoritet odlučivanja i

sistem koordinacije aktivnosti preko komuniciranja. Ako ne postoji adekvatna organizaciona
struktura i koordinacija između organizacijskih jedinica mogu se javiti konfliktne situacije.
Uzroci konflikata su najčešće zbog različitog položaja organizacionih jedinica u strukturi,
različitim ciljevima kako ih oni vide, kao i neusaglašenosti u korišćenju izvora.

Sposobnost organizacije dа opstaje i raste se zasnivа na prednosti koja se oslanja na

suštinu kompetentnosti kоја је rezultat kontinuelnog učenja. U „organizaciji kоја uči" ljudi stiču
znanje   i   stručnost   tokom   obavljanja   svojih   svakodnevnih   poslova.   Tо   su   organizacije
koncentrisanе na  promjene inovativnog  karaktera.  Organizacija koja uči  omogućava  sticanje
znanja   i   stručnosti   svim   zaposlenim   i   kontinuelno   se   transformiše.   Osnovna   odgovornost
menadžmenta   u   savremenoј   privredi   sve   više   postaje   stvaranje   organizacije   koja   uči.   Tо
pretpostavlja postojanjе adekvatne strategije i organizacione strukture preduzeća.

U savremenim preduzećima koja imaju razuđenu organizacionu strukturu, veliki broj

zaposlenih, na različitim hijerahijskim nivoima, susreću se sa problemima strategijske analize,
strategijskog planiranja i strategijskog odlučivanja. Za uspješno poslovanje preduzeća kao i za
njegovu sposobnost i brzinu prilagođavanja nije dovoljno sprovesti strategijsku analizu i odrediti
ciljeve poslovanja, nego je neophodno utvrditi i način akcije za ostvarivanje ciljeva, tj. strategiju.

Organizacionom strukturom se formalizuju odnosi medju pojedincima, grupama i

organizacionim jedinicama u preduzeću. Ona predstavlja organizacioni okvir u kome se
zaposleni u organizacionoj jedinici stavljaju u međusobne odnose da bi efikasnije obavljali svoju
poslovnu aktivnost. Organizaciona struktura može evoluirati planskim, periodičnim
reorganizovanjem, a može se sa jedne na drugu organizacionu strukturu prelaziti radikalnim
zahvatima.

U ovom seminarskom radu je analiziran pojam i vrste organizacione strukture. Rad se

pored uvoda i zaključka sastoji iz dva dijela.

U prvom dijelu rada je objašnjen sam pojam organizacione strukture kao i njeni

parametric. Zatim u ovom dijelu rada su objašnjeni i faktori i dimenzije organizacione strukture.

Drugi dio rada je posvećen vrstama i podjeli organizacione strukture gdje su sve vrste

detaljno objašnjene.

Pojam i vrste organizacione strukture

Departmentalizacija-

Poslije podjele rada poslovi se grupišu po vještinama, znanjima,

proizvodima, geografskim područjima, klijentima kako bi se ostvarili planirani organizacioni
ciljevi, a samim tim i svrha organizacije. Pravilno raspoređdjivanje aktivnosti i funkcija koje
menadžeri obavljaju naziva se departmentalizacija. Departmentalizacija je ujedno i teorija o
podjeli preduzeća na šire i uže organizacione jedinice poput divizija, sekcija i odeljenja.
Postoji više različitih kriterijuma za grupisanje poslova:



Prema radnim procesima i funkcijama;



Prema znanjima i vještinama;



Prema proizvodima ili uslugama;



Prema području ili geografskom principu;



Prema klijentima;



Prema vremenu;



Prema projektima;

Funkcionalna departmentalizacija grupiše poslove po funkcijama. Proizvodna grupiše po

proizvodnim pogonima-linijama. Geografska grupiše poslove na osnovu geografskog prostora u
kome preduzeće posluje. Potrošačka grupiše poslove prema klijentima koji imaju zajedničke
potrebe. Velika preduzeća često kombinuju sve ove forme departmentalizacija.

Lanac komandovanja

Lanac komandovanja je linija autoriteta koja polazi od gornjih

organizacionih nivoa pa sve do najnižih nivoa i donosi odgovor na to ko je kome odgovoran.
Lanac komandovanja je usko povezan u tri koncepta: autoritetom, odgovornosti i jedinstvom
komande. Autoritet su sva prava data menadžmentu da ukaže šta i kako se treba odraditi.
Odgovornost predstavlja obavezu ili očekivanja da se povjereni zadaci izvrše. Jedinstvo
komande pomaže da se sačuva koncept kontinuirane linije autoriteta.

Raspon kontrole-

Raspon kontrole predstavlja kontinualnu liniju rukovođenja od viših ka

nižim nivoima menadžmenta ili broj zaposlenih koje kontroliše jedan menadžer. Raspon kontrole
pokazuje ko kome odgovara, zatim omogućava efikasno korišćenje i kontrolu zaposlenih i
ukazuje na veličinu organizacije. Raspon kontrole u organizaciji zavisi od: stručnosi i vještine
menadžmenta, karakteristika zaposlenih, prirode posla, podjele rada i specijalizacije.

1.2. Faktori organizacione strukture

Faktori koji utiču na organizacionu strukturu :



okruženje,



tehnologija,



veličina i



strategija.