1
SEMINARSKI RAD
Predmet: Građansko pravo
Tema: Pojam i vrste pravnih poslova
2
SADRŽAJ
Uopšte o nastanku pravnog posla....................................................................................................3
Pojam pravnog posla........................................................................................................................5
Izjava volje.......................................................................................................................................6
Način izjavljivanja volje..................................................................................................................8
Obilježja volje................................................................................................................................10
Predmet i kauza pravnog posla......................................................................................................11
Vrste pravnih poslova....................................................................................................................13
Literatura........................................................................................................................................17
4
Udzbeničku formulaciju pravnog posla daje Građanski zakonik Kraljevine Saksonije iz 1863.
godine: „ Ako je kod jedne radnje volja usmjerena na to da u saglasnosti sa zakonom zasnuje,
promjeni ili ukine jedan pravni odnos, ta radnja je pravni posao.“ Učenje o pravnom poslu dalje
je razvijala njemačka teorija i to je bila glavna tema njemačke pravne teorije XIX vijeka.
Romansko pravno područje tretira probleme koji su u NGZ obuhvaćeni pod pojmom pravni
posao u obligacionom pravu, a anglosaksonsko pravno područje u law of contract.
3
3
Stojanović, D., Uvod u građansko pravo, peto izmjenjeno i dopunjeno izdanje, Opšti deo,
Beograd, 1981., str.130.
5
POJAM PRAVNOG POSLA
Pravni posao je izjava volje koja sama ili u vezi sa drugim činjenicama izaziva nastanak,
promjenu ili prestanak subjektivnog prava - dozvoljenog građanskopravnog odnosa.
U pravnoj nauci se opravdano ističe razlika između pravnog posla i pravne radnje. Pravni posao
treba razlikovati od pravne radnje. Pravni posao je vrsta pravne radnje, ali nije svaka pravna
radnja pravni posao. Pravni poslovi su voljne pravne radnje preduzete sa ciljem da proizvedu
određeno pravno dejstvo. Volja mora da sadrži namjeru o zasnivanju prava i obaveza. Od nje
zavisi pravni posao, počev od njegovog nastanka pa do prestanka. Za razliku od pravnog posla,
pravna radnja ima šire značenje. Dok pravni posao obuhvata samo voljne pravne radnje za koje
se vezuju određene pravne posljedice koje su željene, pravna radnja može da proizvede i
neželjene pravne posljedice ( npr. delikti ). Kod pravnih radnji pravne posljedice nastupaju
nezavisno od toga da li ih je pravni subjekt htio ili ne.
S obzirom da nisu postavljeni opšti propisi o pravnim radnjama, moguće je određene propise
koje važe za pravne poslove primjeniti i na pravne radnje.
U našoj pravnoj teoriji prema prof. dr Andriji Gamsu razlika između pravne radnje i pravnog
posla je u sljedećem: „ Svaka izjava volje kojom se stvara, mijenja ili ukida neki pravni odnos je
pravna radnja. Ali od pravnih radnji moramo izdvojiti one izjave kojima se prenosi neka
ekonomska vrijednost, koje su dakle, kauzalne. Takve izjave volje su pravni poslovi dok ostale
izjave volje kojima se doduše stvara, mijenja ili ukida status, apsolutno i relativno pravo, ali
kojima se ne prenosi neposredno neka vrijednost iz jedne imovine u drugu, možemo nazvati
pravnim radnjama u užem smislu. Po ovom mišljenju samo su kauzalne pravne radnje pravni
poslovi.
4
4
Popov, D., Građansko pravo, treće izmjenjeno i dopunjeno izdanje, Opšti deo, Beograd,
2001., str. 193.
