1
SARŽAJ
1.
Uvod
........................................................................................................................................4
2.
Cilj istrage
................................................................................................................................5
2.1
.Osnovne karakteristike istrage
...........................................................................................5
3.
Sprovođenje istrage
.................................................................................................................9
4.
Radnje koje poduzima ovlašteno službeno lice
....................................................................10
5.
Uviđaj i vještačenja
...............................................................................................................12
5.1.
Faze uviđaja
......................................................................................................................13
5.2.
Obudukcija i ekshumacija
................................................................................................15
6.
Završetak istrage
...................................................................................................................16
6.1.
Obustava istrage
................................................................................................................16
6.2.
Okončanje istrage
..............................................................................................................17
7.
Zaključak
...............................................................................................................................18
8.
Literatura
...............................................................................................................................19
2
1.UVOD
Istraga je faza prethodnog postupka koju sprovodi tužilac protiv određenog lica, zbog
postojanja osnova sumnje da je izvršilo krivično djelo. Ono što daje "adversarni pečat"
cjelokupnom novom sistemu krivičnog postupka jeste postavka krivičnog postupka kao
svojevrsne "krivične parnice" sa snažno naglašenom akuzatornosču svake faze krivičnog
postupka, u kojoj je tužilac jedna od stranaka u postupku, sa ovlaštenjima da goni učinioce
krivičnih djela, pri čemu mu zakonodavac prepušta i daje odgovornost za cjelokupan postupak
otkrivanja i rasvjetljavanja krivičnih djela i njihovih učinilaca na taj način što istragu ustavlja
u ovlaštenje i dužnost tužioca, ograničavajuci sudsku intervenciju u istrazi samo na slučajeve
u kojima istraga, odnosno pojedine radnje koje se provode u istrazi proizvode ili mogu da
proizvedu takve posljedice kojima mogu biti narušena ili ograničena neka od osnovnih
ljudskih prava ili sloboda gradana. Obim istrage određen je ispunjenjem cilja. Istraga treba da
traje dok cilj ne bude ostvaren. Istraga se može voditi protiv nepoznatog lica, ali i protiv više
lica alternativno za isto krivično djelo, od kojih samo jedno moze biti učinilac. Istrage nema u
krivičnom postupku prema maloljetnicima, vec se sprovodi pripremni postupak. Osnovni
uslov za pokretanje istrage protiv određenog lica je postojanje osnova sumnje da je ono
učinilo krivično djelo, koje predstavlja polazni oblik sumnje za ovlaštena službena lica kojim
obavezno započinje kriminalistička obrada. Radi se o obliku vjerovatnoće koji se zasniva na
određenim okolnostima koje ukazuju na moguće postojanje krivičnog djela i nekog lica kao
mogućeg izvršioca, odnosno o obliku sumnje koji je obilježen niskim diferencijalnim
domašajem. Ona često tek omogućava donošenje preliminarne kriminalističke diferencijalne
dijagnoze u pogledu postojanja krivičnog djela i mogućeg izvršioca i nazivaju je "dovoljna
sumnja". Osnovana sumnja se ne može zasnivati na pretpostavkama, već na stvarnim,
konkretnim podacima. Podaci na kojima se ima zasnivati zaključak o postojanju osnova
sumnje u konkretnom slučaju su oni sadržani kako u prijavi, tako i u obavještenjima
prikupljenim od raznih subjekata, kao i u zapisnicima o preduzetim istražnim radnjama, u
slučajevima kada su one preduzete prije donošenja naredbe o sprovođenju istrage. Izvori
saznanja o postojanju osnova sumnje o izvršenom krivičnom djelu mogu biti svi oni koje
predviđa zakon i koji su povezani sa konkretnim krivičnim djelom.
4
istražnog postupka. Takav stepen ravnopravnosti stranaka u istrazi proizilazi iz činjenice da,
nasuprot pravu tužioca da donese odluku o sprovođenju istrage, stoji pravo osumnjičenog da
prije okončanja istrage bude ispitan od strane tužioca. Istraga ima tužilacki karakter, kako
zbog organa koji je sprovode, tako i zbog prirode odnosa među glavnim krivičnoprocesnim
subjektima. Odluku da se sprovede istraga donosi uvijek tužilac, a on je i sprovodi. Izuzetak
od principa da je istraga tužilačka postoji u tome što mjere potrebne da se pronađe učinilac
krivičnog djela, da se sprijeći skrivanje ili bjekstvo osumnjičenog ili saučesnika, da se otkriju
i sačuvaju tragovi krivičnog djela i predmeti kojimogu poslužiti kao dokazi, te da se prikupe
sve informacije koje mogu biti korisne u krivičnom postupku - može preduzeti ovlašteno
službeno lice. O ograničenoj javnosti, kao svojstvu istrage, može se govoriti samo uslovno i u
relativnom smislu. Javnost istrage je, naime, ograničena, ako se upoređuje sa glavnim
pretresom, kome je javnost bitna odlika. Istragu sprovodi tužilac, a oštećeni, osumnjičeni,
branilac i stručno lice mogu prisustvovati pojedinim istražnim radnjama kada su na to
ovlašteni po zakonu. Istražne radnje se sprovode bez prisustva publike, a sredstva javnog
informisanja su, u pogledu obima i prirode podataka, upućena na tužioca. Tužilac ima
mogucnost da istražni postupak sprovodi tajno, ali u trenutku kada za sprovođenje istrage
sazna i osumnjičeni, on mora ostvariti pun kapacitet svog prava na odbranu koji mu
obezbjeđuje zakon o krivičnom postupku, a u slučaju različitog tumačenja stranaka o
činjenicama i pravu, konačnu ocjenu o tome daje sud. Pismenost istrage je, sama po sebi,
logična i nužna. lako je istraga djelimično i raspravna, zapisivanje je nužni pratilac svake
istražne radnje. To proizilazi i iz činjenice da se optužba temelji na istražnom spisu, a u
izvjesnoj mjeri i odluke koje donosi sud na glavnom pretresu.
5
3.SPROVOĐENJE ISTRAGE
Istraga se pokreće naredbom tužioca o sprovođenju istrage. Naredba za sprovođenje istrage
se donosi na osnovu postojanja osnova sumnje da je izvršeno krivično djelo, što predstavlja
materijalni uslov za sprovođenje istrage. Dakle, u odnosu na različite oblike sumnje o
postojanju krivičnog djela, oblik sumnje koji je potreban za sprovođenje istrage označava se
kao osnovi sumnje. S tim u vezi, osnovi sumnje se opisuju kao oblik vjerovatnosti koji se
temelji na određenim okolnostima i koji ukazuje na mogućnost postojanja krivičnog djela i
nekog lica kao mogućeg izvršioca. Osnov sumnje da je izvršeno krivično djelo nije standard
sumnje koji je neminovno zasnovanna neposrednim dokazima, nego onaj stepen sumnje koji
postoji kada tužilac sazna da postoje određene činjenice i okolnosti koje, dovedene u vezu sa
određenim logičkim hipotezama koje su proizašle iz određenih neposrednih ili posrednih
dokaza, na osnovu iskustva mogu ukazivati da je izvršeno krivično djelo. Takav pristup, s
jedne strane, tužiocu daje jedan snažan mehanizam razvijanja istražne strategije i taktike, koja
će mu nakon eventualnog podizanja i potvrđivanja optužnice omogućiti izuzetno jaku poziciju
na glavnom pretresu na način da će raspolagati dokazima koji su pribavljeni na zakonit način i
koji se proceduralno ne mogu rušiti, te će preduprijediti eventualna iznenađenja odbrane, kako
u procesnom tako i u materijalnom smislu; s druge strane će mu omogućiti svestrano
sagledavanje svih činjenica koje idu u korist osumnjičenom, te na taj način značajno
onemogućiti podizanje optužnice protiv lica za čiju krivnju nema dovoljno dokaza koji mogu
dovesti do osuđujuce presude. Izvori saznanja o postojanju osnova sumnje o učinjenom
krivičnom djelu su svi oni koje predviđa zakon. Mada zakon izričito ne propisuje obavezu
tužioca o obavještavanju osumnjičenog o donošenju naredbe o sprovođenju istrage,
osumnjičeni bi trebao biti obaviješten o toj naredbi osim ako bi to moglo dovesti u opasnost
cilj istrage. Protiv naredbe tužioca o sprovođenju istrage nije dopuštena žalba.
Zakon predviđa jos jednu mogućnost za pokretanje istrage. To će biti slučaj kad postoji
rješenje suda o ponavljanju krivičnog postupka kojim se krivični predmet vraća u stanje
istrage. Takođe, za sprovođenje istrage potrebno je i da ne postoje zakonski osnovi koji
isključuju sprovođenje istrage, kao sto je slučaj sa licima koja uživaju pravo imuniteta i na
koja se primjenjuju odredbe međunarodnog prava, kao i lica za čije je gonjenje potrebno
pribaviti prethodno odobrenje nadležnog državnog organa.O sprovođenju istrage donosi se
naredba, koja predstavlja formalni uslov za njeno sprovođenje, i ona sadrži sljedeće obavezne
elemente:
1) podatke o učiniocu krivičnog djela ukoliko su poznati,
2) opis djela iz kojeg proizilaze zakonska obilježja krivičnog djela,
3) zakonski naziv Krivičnog djela,
4) okolnosti koje potvrđuju osnove sumnje za sprovođenje istrage i
5) postojeće dokaze.
