Pojam međunarodne trgovinske arbitraže

FAKULTET PRAVNIH NAUKA

SEMINARSKI RAD

Predmet: MEĐUNARODNO ARBITRAŽNO PRAVO

Tema

POJAM MEĐUNARODNE TRGOVINSKE ARBITRAŽE

PROFESOR

: Doc.dr.Jasna Čošabić

STUDENT

: Ramiz Šahić

SADRŽAJ

Uvod
..................................................................................................................................................
3
1.

ŠTA

ARBITRAŽA?

..................................................................................................................................................
4
2.

ŠTA

MEĐUNARODNA

ARBITRAŽA?

..................................................................................................................................................
4
2.1.

USLOVI

MEĐUNARODNE

TRGOVINSKE

ARBITRAŽE

..................................................................................................................................................
4
2.2. ŠTA ZNAČI »USLOV ZA MEĐUNARODNI SPOR«
..................................................................................................................................................
5
2.3.

ŠTA

ZNAČI

»TRGOVINSKI

SPOR«?

..................................................................................................................................................
5
3. ISTORIJSKI RAZVOJ MEĐUNARODNE TRGOVINSKE ARBITRAŽE
..................................................................................................................................................
5
3.1. UKRATKO O RAZVOJU MEĐUNARODNOG ARBITRAŽNOG PRAVA
U

FRANCUSKOJ

..................................................................................................................................................
5
4.

MEĐUNARODNI

IZVORI

ARBITRAŽE

..................................................................................................................................................
6
4.1.

MEĐUNARODNE

KONVENCIJE

..................................................................................................................................................
6
4.2. MODEL-ZAKON KAO NAZNAČAJNIJI OSNOV HARMONIZACIJE PRAVILA
O MEĐUNARODNOJ TRGOVINSKOJ ARBITRAŽI (UNCITRAL)
..................................................................................................................................................
7
4.3.

NACIONALNI

ZAKONI

KAO

IZVORI

PRAVA

..................................................................................................................................................
7
5. KONSTITUISANJE NADLEŽNOSTI ARBITRAŽE-ARBITRAŽNI UGOVOR
..................................................................................................................................................
8
6.VRSTE

ARBITRAŽA

..................................................................................................................................................
8
7.

NADLEŽNOSTI

ARBITRAŽE

..................................................................................................................................................
9

Uvod

Jedna od karakteristika XX vijeka u oblasti razvoja prava je nesumnjivo

afirmacija

međunarodne trgovinske arbitraže,

kao originalne institucije organizovanja stranaka u

riješavanju njihovih sporova.

Međunarodna trgovinska arbitraža predstavlja široko primenljiv način i organ za rešavanje
sporova iz oblasti međunarodne trgovine i međunarodnih poslovnih odnosa uopšte, čija se
nadležnost zasniva na saglasnoj volji ugovornih strana .

Karakter i složena struktura međunarodnih poslovnih odnosa zahtijevaju poseban stepen
delikatnosti prilikom rješavanja sporova koji te odnose prate. Jedan od osnovnih motiva
koji poslovne ljude opredjeljuje da u svojim ugovornim odnosima međunarodnog karaktera
za slučaj spora predvide arbitražu, ogleda se u nastojanju da spor bude riješen pravedno i
pravično, uz uzimanje u obzir profesionalnih običaja i odgovarajućih pravila struke.

Stranke pred arbitražom pripadaju poslovnom svijetu u kome je prvenstveni cilj uspješno
obavljanje poslovne aktivnosti, što podrazumijeva, između ostalog, i formiranje što boljeg
odnosa. Iz tih razloga, stranke će nekad imati veći interes da zadrže poslovne odnose i
sačuvaju dobar ugled nego da dobiju konkretan spor

U ovom seminarskom radu objasniću šta je to Međunarodna trgovinska arbitraža,uslove za
međunarodnu trgovinsku arbitražu, te njene specifičnosti.

Dr. Miodrag Trajković,Međunarodno arbitražno pravo, Beograd 2002, str.1

Više, J.Perović, Ugovor o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži, Beograd, 2002, str. 9-14.

1. ŠTA JE ARBITRAŽA?

Arbitraža je tijelo nedržavnog karaktera sastavljeno od (jedne ili više) osoba o čijem su se
izboru stranke sporazumjele, komu stranke sporazumno i dragovoljno povjeravaju
donošenje meritorne odluke u sporu, a Zakon tu odluku izjednačava s pravomoćnom
sudskom presudom.

Kada govorimo o definiciji arbitraže prema stranim autorima, onda su uočljivi elementi iz
naprijed navedene definicije, ali se u tim definicijama posebno insistira na terminu
„privatni sud“ koji se odnosi na narav arbitražnog suda.
Termin „privatni sud“ može se rabiti uvjetno, jer taj sud proizvodi pravne učinke koji
imaju iste posljedice kao što je to i državni sud.
Kada se govori o istorijskom arbitražnom sudovanju, poznato je da se arbitražno rješavanje
sporova koristilo u istoriji i prije nego što su nastali pisani zakoni ili što su ustanovljeni
formalni sudovi. Jedan od razloga je i taj što arbitraža jamči tajnost postupka i
prilagodljivost arbitražnog postupka pravilima koja određuju stranke.

2. ŠTA JE TO MEĐUNARODNA ARBITRAŽA?

Međunarodna   arbitraža   je   vodeći   oblik   međunarodnog   rješavanje   sporova   između
poduzeća   različitih   nacionalnosti,   kao   i   između   stranih   investitora   i   država.   To   je
konsenzualni, neutralan, privatan i provediv način međunarodnog rješavanja trgovačkih
sporova,   koji   je   brži   i   jeftiniji   od   tipičnih   domaćih   sudskih   postupaka.   Ponekad   se
Međunarodno   rješavanje   sporova   naziva   hibridni   oblik,   jer   spaja   elemente   građanskog
prava i procesnog prava, omogućujući strankama priliku za dizajn pravila postupka na
temelju kojih će se njihov spor riješiti.

Najčešće, predmeti međunarodne trgovinske arbitraže su sporovi nastali između stranaka
ugovorenog   pravnog   posla   koje   imaju   poslovno   sjedište   u   različitim   zemljama.
Uobičajeno   je   da   ove   stranke   imaju   povjerenje   u   ‘vlastito’,   domaće   pravo   i   refleksno
nepovjerenje   u   pravo   druge   strane.   Ovo   nepovjerenje   može  se  najprije  locirati   u   sferi
nepoznavanja nego pristrasnosti prava ili sudskog postupka druge, strane zemlje, što često
rezultira da stranke u sporu biraju ‘neutralno’ pravo, odnosno pravo neke treće zemlje, koje
je jednako nepoznanica za obadvije strane

2.1. USLOVI ZA POSTOJANJE MEĐUNARODNE TRGOVINSKE ARBITRAŽE

a) Prvi uslov je da je to “međunarodni spor”.To znači da pravna ili fizička lica u trenutku
zaključenja ugovora o arbitraži imaju sjedište ili prebivalište u različitim državama.
b) Drugi uslov je da se radi o trgovinskom ili trgovačkom sporu
c) Treći uslov je da je spor u pogledu načina rješavanja koncipiran od samih stranaka.

http://www.pravst.unist.hr/dokumenti/dokpdf_praktikum_arbitrazno_pravo.pdf

https://international-arbitration-attorney.com/sr/what-is-international-arbitration/

Dr Borislav Grahovac, Međunarodne trgovinske arbitraže, Novi Pazar 2002