Pojam, nastanak i vrste carina

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA

FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE

D I P L O M S K I R A D

TEMA: POJAM, NASTANAK I VRSTE CARINA

Kandidat: Mentor:

Edhem Sejfić Prof. dr Jovan

Sejmenović

Banja Luka, novembar 2011. godine

Edhem Sejfić Diplomski rad: Pojam, nastanak i

vrste carina

4. Efekti carina .................................................................................................................

4.1. Uticaj carine na uvoz

....................................................................................

4.2. Uticaj carine na domaću

proizvodnju

........................................................... 30

4.3. Uticaj carine na cijene

..................................................................................

4.4. Kumulativno dejstvo

carine

........................................................................... 31

IV VRSTE CARINA

1. Vrste carina s obzirom na smjer kretanja

robe ............................................................. 32

2. Vrste carina s obzirom na svrhu

carine ........................................................................ 33

3. Vrste carina s obzirom na osnovicu za obračun

carine ................................................ 34

4. Vrste carina s obzirom na subjekte

odlučivanja ........................................................... 35

5. Vrste carina prema specifičnom ekonomsko – političkom

dejstvu ............................. 36

6. Vrste carina u

BiH ........................................................................................................ 37

Zaključak

......................................................................................................................................

Literatura

.....................................................................................................................................

Uvod

Carine i carinski sistem određene države je od ogromnog značaja za

razvoj i zaštitu domaće privrede. Bez modernih carina i carinskog sistema ne

Edhem Sejfić Diplomski rad: Pojam, nastanak i

vrste carina

može se ostvariti ni privredni prosperitet zemlje, a niti njeno uključivanje u
međunarodne tokove.

Carina je snažan izvor budžetskih prihoda države. Carina i carinski

sistem moraju da se stalno mijenjaju, dopunjuju i usavršavaju, sve u cilju da
carina bude ekonomski faktor zaštite i razvoja domaće privrede. Na tom planu,
država ne može imati samo autonomna rješenja, nacionalna rješenja, već su u
carinski sistem moraju inkorporirati i savremena međunarodna rješenja prije
svega, predviđena kod niza razvijenih država, kao i rješenja koja postoje u
međunarodnim organizacijama, prije svega u Svjetskoj trgovinskoj organizaciji
(STO). To je uslov, bez kojeg se ne može razvijati domaća privreda, niti
uključivati ista u međunarodne privredne tokove.

Carina ima posebnu ulogu i pri premošćavanju carinskih i vancarinskih

barijera koje postoje, posebno kod niza ekonomskih integracija, pa i carinska
unija. U tim slučajevima, moraju se tražiti odgovarajuća pravna i ekonomska
rješenja   kako   bi   robe   i   proizvodi   iz   zemalja   koje   se   nalaze   izvan   takvih
regionalnih ekonomskih integracija mogle da dopru i na tržištu (na primjer,
putem   zaključivanja   posebnih   ugovora   o   carinskim   preferencijama   i   drugih
ugovora kojima bi se unaprijedila robna razmjena između zemalja ekonomske
integracije   i   zemalja   koje   se   nalaze   izvan   tih   integracija).   Primjer   za   to   je
Evropska   unija   (EU)   i   privredna   saradnja   zemalja   izvan   EU   sa   ovom
integracijom,   gdje   se   putem   opšte   šeme   preferencijala   nastoji   unaprijediti
privredna saradnja EU sa određenim zemljama.

Kao oblik posrednog poreza, carina se ubire od prometa robe, kada ova

prelazi državnu odnosno carinsku granicu. Prema nekim shvatanjima, prelaz
robe preko granice nije conditio sine qua non carine. Često se carini roba koja se
ne izvozi, uvozi ili prevozi, što se reguliše nacionalnim spoljno - trgovinskim
sistemom i deviznim sistemom.

Edhem Sejfić Diplomski rad: Pojam, nastanak i

vrste carina

I TEORIJA CARINA I SLOBODNE TRGOVINE

1. Spoljno-trgovinski odnosi

Spoljnotrgovinski odnosi svake zemlje sa svijetom predstavljaju značajan

činilac   razvoja   nacionalne   ekonomije.   Ekonomija   međunarodne   razmjene   je
područje privredne aktivnosti koje se u svom istorijskom razvoju oblikovalo pod
veoma specifičnim uslovima. Spoljnotrgovinska razmjena podsticana je, stvarana
i   razvijana   težnjom   čovjeka   da   poboljša   životni   standard.   Motivi   razvoja   su
različiti,   mada   je   u   najvećem   istorijskom   periodu   to   bio   profit.   Razvoj
međunarodnog   tržišta   je   interes   svih   zemalja   bez   obzira   na   dostignuti   nivo
razvoja   proizvodnih   snaga,   veličinu   teritorije,   broj   stanovnika   i   prirodno
bogatstvo. Međunarodni ekonomski odnosi uslovljeni su, prije svega, objektivnim
faktorima.   Ni   jedna   država   nije   dovoljno   bogata   da   bi   mogla   da   se   razvija
zatvorena u svoje uske granice. Čak i da posjeduje sva bogatstva, ona su po svojoj
strukturi   takva   da   ne   mogu   ravnomjerno,   po   obimu,   kvalitetu   i   vremenu
zadovoljiti domaću tražnju.

Međunarodne ekonomske odnose čine: međunarodno kretanje robe (i

usluga), kapitala i ljudi. Spoljna trgovina odvija se u znatno složenijim
ekonomskim i političkim uslovima u odnosu na domaće tržište. Cirkulacija robe i
faktora proizvodnje u robnoj razmjeni sa inostranstvom je po pravilu pod znatno

Todorović, T.:

Porezi, carine i druge dažbine,

Niš, 1995., str. 25.