FAKULTET ZA PREDUZETNI MENADŽMENT
POLITIČKE PARTIJE
Seminarski rad
Nastavni predmet: Sociologija
Student: Profesor:
Decembar 2011.
1
Sadržaj
Uvod...................................................................................................................... 1
1. Pojam i istorijski razvoj religije........................................................................3
2. Religija, društvene promene i obrazovanje.......................................................6
3.Poistovećivanje religijskog i nacionalnog..........................................................7
4. Religija i država.................................................................................................8
5. Klerikalizam i sekte.........................................................................................10
6. Religija, obrazovanje i globalizacija...............................................................11
7. Društveni sistem i religijsko obrazovanje.......................................................12
Zaključak............................................................................................................. 14
2
1. POJAM I SUŠTINA POLITIČKIH PARTIJA
U određivanju pojma političkih partija postoje razlike među teoretičarima. One su, naravno,
znatne među nemarksistima. Tako, recimo, postoje shvatanja da su političke partije:
u suštini grupe, koje, sjedinjene zajedničkim ubeđenjima, usmerene na određene državne
ciljeve, leže da te ciljeve ostvare;
grupe ljudi koje se udružuju na osnovu zajedničkih principa da bi svoje zajedničke napore
slavili u službu svojih zajedničkih ciljeva;
udruženje ljudi s istim političkim ubeđenjima i ciljevima, koje teži da osvoji državnu vlast
radi ostvarenja svojih zahteva;
slobodne društvene grupe koje su ujedinjene određenim smerom i pravcem radi
zajedničkog političkog rada;
politička stranka je udruženje ljudi koje povezuju isti pogledi na državno i društveno
uređenje da bi, putem zauzimanja državne vlasti ili bar uticajem na nju, ostvarili svoje
zahteve.
1
Za navedene i slične definicije političke partije karakteristično je da gube iz vida jedan od
najvažnijih elemenata - klasnu uslovljenost i klasnu suštinu političke partije. Klasici marksizma su
ukazivali, vrlo eksplicite, na čvrstu vezu između političkih partija i klasa, dokazujući da je borba
političkih partija najpotpuniji i najizraženiji vid političke borbe između klasa.
S obzirom na to možemo reći da je
politička partija dobrovoljna, relativno trajna, politička
organizacija, čiji je cilj preuzimanje i vršenje državne vlasti ili bar učešće u njoj, ili stalni uticaj na nju
radi ostvarenja određenih klasnih ili užih, grupnih interesa u okviru iste ideološke koncepcije o opštoj
državnoj politici i zajedničkim interesima društva.
2
Političke partije su određeni delovi klasa koje okupljaju najnaprednije, najsvesnije i najspremnije
pojedince koji se organizovano i svesno bore za ostvarenje klasnih interesa i ciljeva. Ovo pravilo,
naravno, ima izuzetaka. Bilo je, pa i danas ima nekih, recimo buržoaskih, pa čak i radničkih partija, koje
po svojoj svesti, organizovanosti i aktivnosti zaostaju za ostalim političkim partijama te klase, ili pak i
same klase u celini. To je uslovljeno različitim objektivima i subjektivnim okolnostima (položaj određene
klase, položaj pojedinih struktura unutar klase i sl.).
Međutim, bez obzira na izuzetke, pravilo je da je karakter političke partije njena struktura,
organizacione forme, principi i dr., određen karakterom klase iz koje ona izrasta, nastaje. Političke partije
su najaktivniji, najsvesniji i najorganizovaniji delovi određene klase. U njihov sastav ulaze ljudi koji su
spremni i sposobni da se bore za interese svoje klase. To znači da su političke partije organizovane
društvene grupe koje okupljaju, organizuju i vode pripadnike svoje klase za ostvarenje interesa i ciljeva te
klase.
Da bi to ostvarila, svaka politička partija mora da ima bar osnovne konstitutivne elemente:
program, statut, određenu organizacionu strukturu, ideologiju, rukovodstvo, članstvo.
3
U programu politička partija saopštava svoj pogled na svet, na određeno društvo i odnose u njemu,
izlaže svoje ideje, ideale, stremljenja, interese - cilj svoje borbe. Pošto programom politička partija nastoji
da pridobije što više pristalica, to ona, pri njegovoj izradi, nastoji da unese principe koji bi mogli da budu
ubedljivi i prihvatljivi za pripadnike čitave jedne klase, ili čak i većeg dela društva.
1
D. Janković: O političkim stranakama u Srbiji XIX veka. Beograd 1951, str.8.
2 Mala politička enciklopedija, op.cit.str.820
3
D. Janković: O političkim stranakama u Srbiji XIX veka. Beograd 1951str. 258.
4
Pored programa, svaka politička partija mora da ima manje-više stabilnu, čvrstu organizacionu
strukturu. Ona se izražava preko određenog sistema organa i hijerarhije položaja, uloga, zaduženja, prava
i obaveza, a cilj joj je da omogući političkoj partiji da ostvaruje svoje funkcije. Što je veća uloga partije u
političkim procesima, utoliko je razudenija njena organizaciona struktura.
2. NASTANAK I RAZVOJ POLITIČKIH PARTIJA
Nastanak političkih partija vezan je za nastanak klasnog društva. U njemu su one nastale, razvijale
se, smenjivale, u njemu postoje i deluju, sa njim će i nestali.
Još u robovlasničkom sistemu su postojale određene političke partije, ili tačnije, određena
politička udruženja koja su stajala na čelu klasne borbe. Ta udruženja predstavljaju začetak političkih
partija.
Tako na primer, u antičkoj Grčkoj su postojala tajna udruženja koja su stajala a čelu klasne borbe.
Poznat je Pitagorejski savez u velikoj Grčkoj, kao partija robovlasničke aristokratijc, za borbu protiv
demokratijc. Takode, u vremenu prodora Filipa i Aleksandra Makedonskog na teritoriju Grčke, postojale
su Atinska i Makedonska partija koje su vodile međusobnu borbu. Naravno, te političke partije bitno se
razlikuju od savremenih, modernih političkih partija kako po organizacionoj strukturi, tako i po svojim
programima i ciljevima.
Zbog loga možemo da kažemo da političke partije, u današnjem smislu reci - sa pisanim
političkim programom, sa određenom organizacionom strukturom, principima, ciljevima i zahlevima,
postoje tek od nastanka buržoaskog parlamentarnog društva.
Buržoasko društvo koje je ukinulo feudalne privilegije, izgradilo je novu državu koja je građane
činila formalno ravnopravnim i politički slobodnim. Time je omogućen slobodniji tok klasne borbe i
udruživanje građana u političke partije.
Političke partije se pojavljuju najprc u onim zemljama gdcjenajpre i konsiitui-san kapitalizam kao
drušlveno-ckonomski sislem odnosno gde je klasna borba bila najzaošlrenija. Kolevka političke partije, u
današnjem smislu reci, bila je Engleska. U njoj su još 1679. godine formirane dve političke partije -
lorijcvci i vigovci (partije veleposednika i srednjih klasa). Kasnije je iz prve nastala Konzervativna
(1824), a iz druge Liberalna partija (1832). Takode je iz Fabijanskog udruženja formirana Laburistička
partija (1900 god.).
U SAD, posle Ustava iz 1787. godine javile su se, takode, dve partije-federalisti i republikanci.
Kasnije je iz prve nastala Demokratska, a iz druge Republikanska partija.
U Francuskoj, za vreme velike francuske revolucije nastaju dve partije - žiron-disti i jakobinci.
Razvoj političkih partija i političkog sistema uopšte, u kapitalizmu, uslovljen je nizom okolnosti.
Prc svega kapitalizam je znatno razvio proizvodne snage koje su došle u sukob sa postojećim
društvenim odnosima, u tolikoj meri da je bilo teško vladati i upravljati samo državnim aparatom. Zbog
toga je bilo potrebno stvaranje određenih političkih organizacija koje bi mogle da sačuvaju postojeću
društvenu strukturu.
Dalje, buržoaski državni i društveni mehanizam postaje sve složeniji, tako da vladajuća klasa nije
mogla da upravlja na stari način pa je bila primorana da stvara svoje političke organizacije, sa jasno
utvdenim programima, koje će uticati na državni aparat i usmeravati njegovu delatnost.
'*
Pored toga, eksploatacija potčinjenih klasa, u kapitalizmu, počiva samo na ekonomskoj prinudi,
dok su one pravno bile slobodne. Zato je vladajuća klasa morala određenom propagandom preko
političkih partija da pridobije te strukture. Ovo utoliko prc stoje buržoazija u borbi protiv feudalnog
plemstva imala radničku klasu kao svog saveznika.
Kasnije, kada je došlo do osvešćavanja proletarijata i do njegovog političkog suprotstavljanja
vladajućoj klasi, ova je bila primorana da bolje organizuje postojeće političke partije, pa čak i da formira
nove, kako bi očuvala postojeći drušiveno-eko-nomski sislem.
Danas, u svim zemljama, političke partije su se toliko oformile i razvile da su postale glavni
nosioci političkog života.
5
